Η Βρετανία ετοιμάζεται να κάνει ένα σημαντικό βήμα στη μεταφορά αμυντικής τεχνογνωσίας προς την Ουκρανία, επιτρέποντας στην MBDA να διαθέσει στο Κίεβο διαβαθμισμένες τεχνικές πληροφορίες που αφορούν τα βρετανικής προέλευσης υποσυστήματα του πυραύλου Storm Shadow/SCALP. Η σχετική ανακοίνωση αναμένεται να γίνει από τον Βρετανό πρωθυπουργό Andy Burnham κατά την επίσκεψή του στην Ουκρανία, η οποία συμπίπτει με τις εκδηλώσεις για την Ημέρα Ανεξαρτησίας της χώρας και νέα συνάντηση του «Συνασπισμού των Προθύμων» («Coalition of the Willing»).
Το τελευταίο εμπόδιο για την ουκρανική παραγωγή
Να θυμίσουμε ότι Storm Shadow είναι το βρετανικό όνομα του γαλλοβρετανικού βλήματος cruise που στη Γαλλία είναι γνωστός ως SCALP–EG. Το σύστημα αναπτύχθηκε από την MBDA και βασίζεται σε κοινή τεχνολογική βάση των δύο χωρών.
Η Ουκρανία έχει χρησιμοποιήσει Storm Shadow/SCALP από το 2023 εναντίον στόχων μεγάλης αξίας και σε μεγάλες αποστάσεις, αποκτώντας σημαντική επιχειρησιακή εμπειρία στη χρήση δυτικών stand-off όπλων.
Το επόμενο βήμα είναι η παραγωγή τους στην ίδια την Ουκρανία. Η Γαλλία είχε ήδη κινηθεί προς την κατεύθυνση της μεταφοράς τεχνολογίας και αδειοδότησης παραγωγής στο πλαίσιο ευρύτερης αμυντικής συμφωνίας με την Ουκρανία. Ωστόσο, η παρουσία βρετανικών υποσυστημάτων δημιουργούσε ένα σημαντικό τεχνολογικό και νομικό εμπόδιο.
Η άδεια του Λονδίνου για τη διάθεση των σχετικών τεχνικών δεδομένων έρχεται να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό. Δεν πρόκειται όμως, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, για πλήρη και απεριόριστη μεταφορά των σχεδίων ολόκληρου του Storm Shadow. Η Βρετανία αναμένεται να επιτρέψει στην MBDA να διαθέσει περιορισμένες/διαβαθμισμένες πληροφορίες μηχανικής που αφορούν τα βρετανικής προέλευσης εξαρτήματα, ώστε αυτά να μπορούν να αναπαραχθούν ή να ενσωματωθούν σε μια μελλοντική ουκρανική γραμμή παραγωγής.
Από την παράδοση στην παραγωγή
Από το 2023, η Βρετανία και η Γαλλία έχουν παραδώσει σημαντικό αριθμό Storm Shadow και SCALP στην Ουκρανία. Πρόκειται όμως για πεπερασμένα αποθέματα, ενώ η παραγωγή του συστήματος είχε προηγουμένως επιβραδυνθεί σημαντικά.
Η επανεκκίνηση της παραγωγής το 2025 δημιούργησε μια νέα βάση για την αναπλήρωση των αποθεμάτων, αλλά η ζήτηση για πυραύλους μεγάλης εμβέλειας έχει αυξηθεί δραματικά.
Ο Storm Shadow/SCALP είναι ένα ιδιαίτερα σύνθετο όπλο. Το σύστημα συνδυάζει turbojet πρόωση, σύστημα αδρανειακής ναυτιλίας, TERPROM (terrain-referenced navigation), υποβοήθηση GPS, προηγμένη καθοδήγηση τελικής φάσης με αισθητήρα υπέρυθρης απεικόνισης, ενώ διαθέτει πολεμική κεφαλή τύπου BROACH με διαδοχικό μηχανισμό διάτρησης και κύριας γόμωσης.
Ο συνδυασμός αυτών των τεχνολογιών επιτρέπει στον πύραυλο να πετά σε χαμηλό ύψος, να ακολουθεί το ανάγλυφο του εδάφους και να πραγματοποιεί προσβολή υψηλής ακρίβειας εναντίον σταθερών στόχων μεγάλης αξίας.
Η ουκρανική βιομηχανία περνά στην επόμενη φάση
Η εξέλιξη εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ουκρανίας να δημιουργήσει εγχώρια δυνατότητα παραγωγής όπλων μεγάλης εμβέλειας.
Το Κίεβο έχει ήδη επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη εγχώριων cruise και ballistic missiles, καθώς και μεγάλης εμβέλειας UAV. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πολυεπίπεδου συστήματος κρούσης που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από τις δυτικές δωρεές.
Η παραγωγή ενός συστήματος με την τεχνολογική πολυπλοκότητα του Storm Shadow θα αποτελούσε σημαντικό άλμα για την ουκρανική αμυντική βιομηχανία.
Παράλληλα, η διασπορά των γραμμών παραγωγής μέσα στην Ουκρανία και η χρήση υπόγειων ή προστατευμένων εγκαταστάσεων θα μπορούσαν να καταστήσουν δυσκολότερη την καταστροφή τους από ρωσικά πλήγματα.
Γιατί το Λονδίνο δίνει τώρα την έγκριση
Η βρετανική απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλλαγή της στρατηγικής υποστήριξης προς την Ουκρανία. Η παροχή έτοιμων όπλων παραμένει κρίσιμη, αλλά η δυνατότητα παραγωγής τους στην ίδια την Ουκρανία προσφέρει πολύ μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
Η λογική είναι ιδιαίτερα σημαντική για συστήματα μεγάλης εμβέλειας. Η κατανάλωση πυραύλων σε έναν πόλεμο υψηλής έντασης μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από την ειρηνική παραγωγική ικανότητα των δυτικών εργοστασίων.
Μεταφέροντας τεχνολογία, οι σύμμαχοι μπορούν να αυξήσουν τη συνολική παραγωγική δυναμικότητα χωρίς να χρειάζεται κάθε νέος πύραυλος να κατασκευάζεται στη Βρετανία ή στη Γαλλία.
Ωστόσο, ο Storm Shadow/SCALP έχει ένα σημαντικό μειονέκτημα: είναι ακριβό και τεχνολογικά σύνθετο όπλο. Για τον λόγο αυτό, η Βρετανία παράλληλα εξετάζει και πιο οικονομικές λύσεις μεγάλης εμβέλειας. Προγράμματα όπως το Project Brakestop έχουν ως στόχο την ανάπτυξη απλούστερων και χαμηλότερου κόστους πυραύλων cruise, χωρίς κρίσιμα αμερικανικά εξαρτήματα, ώστε να μπορούν να παραχθούν σε πολύ μεγαλύτερους αριθμούς.
