Η Ιταλία προχωρά στην ανάπτυξη εθνικού συστήματος κατακόρυφης εκτόξευσης πυραύλων (VLS), το οποίο προορίζεται για τις νέες φρεγάτες FREMM EVO και τα μελλοντικά αντιτορπιλικά DDX του Πολεμικού Ναυτικού της. Η απόφαση επισημοποιείται στο Documento Programmatico Pluriennale (DPP) 2026–2028, το νέο πολυετές πρόγραμμα αμυντικού σχεδιασμού που υποβλήθηκε στο ιταλικό Κοινοβούλιο στις 10 Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με το περιοδικό RID, το σύστημα χαρακτηρίζεται ως «εθνικός εκτοξευτής πολλαπλών ρόλων» (lanciatore polivalente nazionale) και αναπτύσσεται κυρίως για την ενσωμάτωση του STRATUS LO, του νέου πυραύλου cruise μεγάλου βεληνεκούς που εξελίσσεται από την MBDA στο πλαίσιο του τριμερούς προγράμματος Future Cruise/Anti-Ship Weapon (FC/ASW) της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Ιταλίας.

Ο νέος VLS προβλέπεται να έχει σπονδυλωτή αρχιτεκτονική, με βασική μονάδα οκτώ θυλάκων, κατά το πρότυπο των υφιστάμενων συστημάτων SYLVER και Mk 41. Ωστόσο, οι θύλακες θα έχουν μεγαλύτερες διαστάσεις από εκείνες του γαλλικού SYLVER, ώστε να μπορούν να φιλοξενήσουν τον STRATUS LO μαζί με τον απαραίτητο ενισχυτή εκτόξευσης.

Η σχεδίαση θα είναι αντίστοιχη των εκδόσεων μεγάλου μήκους SYLVER A70 και Mk 41 Strike Length, οι οποίες προορίζονται για πυραύλους cruise και άλλα όπλα μεγάλων διαστάσεων. Η επιλογή μεγαλύτερων θυλάκων επιδιώκει να εξασφαλίσει επαρκή περιθώρια για την ενσωμάτωση μελλοντικών όπλων, χωρίς να απαιτείται αντικατάσταση του συστήματος εκτόξευσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο ιταλικός VLS σχεδιάζεται επίσης για την οικογένεια αντιαεροπορικών πυραύλων Aster 30, ενώ προβλέπεται μελλοντική δυνατότητα χρήσης του AQUILA, του νέου πυραυλικού αναχαιτιστή που αναπτύσσει η MBDA για την αντιμετώπιση υπερηχητικών και βαλλιστικών απειλών.

Η εξέλιξη υποδηλώνει ότι οι FREMM EVO ενδέχεται τελικά να μη χρησιμοποιήσουν τους SYLVER A70, όπως είχε αρχικά εξεταστεί, αλλά τον νέο εθνικό εκτοξευτή. Η τελική διαμόρφωση των πλοίων δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί, επομένως παραμένει ανοιχτό εάν το νέο VLS θα συνυπάρχει με υφιστάμενοι θύλακες SYLVER ή θα αποτελέσει τη βασική υποδομή εκτόξευσης των πυραύλων τους.

Οι δύο FREMM EVO, που κατασκευάζονται από τη Fincantieri, αποτελούν εξέλιξη των υφιστάμενων ιταλικών φρεγατών FREMM και θα ενσωματώνουν νέους αισθητήρες, αναβαθμισμένο σύστημα διαχείρισης μάχης και αυξημένες δυνατότητες αντιμετώπισης αεροπορικών και πυραυλικών απειλών. Ο νέος VLS θα μπορούσε να τους προσφέρει επιπλέον ικανότητα κρούσης στόχων σε μεγάλο βάθος, πέρα από τον παραδοσιακό αντιαεροπορικό οπλισμό τους.

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά το σύστημα για τα μελλοντικά αντιτορπιλικά DDX, που προορίζονται να αποτελέσουν τις ισχυρότερες μονάδες επιφανείας του ιταλικού Ναυτικού. Τα πλοία αυτά σχεδιάζονται με έμφαση στην αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική άμυνα περιοχής, αλλά και στη δυνατότητα προσβολής στόχων σε ξηρά και θάλασσα με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.

Ο STRATUS LO, γνωστός προηγουμένως ως TP15, αποτελεί τη χαμηλής παρατηρησιμότητας έκδοση της νέας οικογένειας πυραύλων STRATUS. Προορίζεται για προσβολή χερσαίων στόχων υψηλής αξίας και πλοίων επιφανείας, με δυνατότητα διείσδυσης σε περιοχές που προστατεύονται από σύγχρονα συστήματα αεράμυνας.

Ο πύραυλος θα διαθέτει πολυτροπικό αισθητήρα, που συνδυάζει παθητική ανίχνευση ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών με ηλεκτροοπτική και υπέρυθρη αναγνώριση στόχων. Η MBDA UK αναπτύσσει το παθητικό τμήμα ραδιοσυχνοτήτων, η Leonardo UK τον ηλεκτροοπτικό αισθητήρα, ενώ η MBDA Italia έχει αναλάβει τη ζεύξη δεδομένων.

Η συγκεκριμένη αρχιτεκτονική θα επιτρέπει στον STRATUS LO να χρησιμοποιείται και εναντίον στόχων που εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, όπως ραντάρ αεράμυνας, προσφέροντας δυνατότητες καταστολής ή καταστροφής εχθρικής αεράμυνας (SEAD/DEAD). Παράλληλα, η ζεύξη δεδομένων θα επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών κατά την πτήση, ανάλογα με τις τελικές επιχειρησιακές δυνατότητες του όπλου.

Για την Ιταλία, ο STRATUS LO προορίζεται τόσο για τα μαχητικά Eurofighter Typhoon όσο και για τις φρεγάτες FREMM EVO και τα αντιτορπιλικά DDX. Η ενσωμάτωσή του σε πλοία επιφανείας απαιτεί ειδικό επιταχυντή, καθώς ο πύραυλος αναπτύσσεται πρωτίστως ως αεροεκτοξευόμενο όπλο.

Η επιλογή εθνικού VLS αποτελεί σημαντική αλλαγή για το ιταλικό Ναυτικό, το οποίο χρησιμοποιεί μέχρι σήμερα γαλλικούς εκτοξευτές SYLVER για τους πυραύλους Aster. Η ανάπτυξη ενός νέου συστήματος μεγαλύτερων διαστάσεων θα μπορούσε να ενισχύσει την αυτονομία της ιταλικής αμυντικής βιομηχανίας και να επιτρέψει την ταχύτερη ενσωμάτωση νέων όπλων, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθούν επιτυχώς οι απαιτούμενες πιστοποιήσεις.

Παράλληλα, η δυνατότητα χρήσης διαφορετικών κατηγοριών πυραύλων από κοινή υποδομή θα μπορούσε να περιορίσει τους σχεδιαστικούς περιορισμούς των μελλοντικών πλοίων και να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη σύνθεση του οπλισμού τους.