Η αμερικανική ανακοίνωση για προσβολή χθες, πολλαπλών ιρανικών εκτοξευτών ρουκετών του Ναυτικού του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGCN), ενώ επιχειρούσαν ναρκοθέτηση στο Στενό του Ορμούζ έφερε στο προσκήνιο μια ελάχιστα γνωστή μέθοδος ανάπτυξης θαλάσσιων ναρκών με τροποποιημένους πυραύλους πυροβολικού.

Το IRGCN έχει αναπτύξει και επιδείξει μια ασύμμετρη τακτική για την τοποθέτηση θαλάσσιων ναρκών στον Περσικό Κόλπο και τα στενά του Ορμούζ: τη χρήση πυραύλων πυροβολικού Fajr-5, στους οποίους αντικαθίσταται η συμβατική εκρηκτική κεφαλή με φορτίο θαλάσσιας νάρκης.

Ο Fajr-5 είναι ιρανικής κατασκευής σύστημα πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων (MLRS), διαμετρήματος 333 mm. Ο βασικός πύραυλος έχει μήκος περίπου 6,5 m, βάρος γύρω στα 915 kg και μεταφέρει κεφαλή βάρους 175 kg (με περίπου 90 kg εκρηκτική ύλη). Η εμβέλεια του κυμαίνεται μεταξύ 68 και 75 km, ενώ ίσως υπάρχουν παραλλαγές δύο σταδίων με μεγαλύτερη, έως περίπου 180 km.

Στην τροποποιημένη εκδοχή, η συμβατική κεφαλή αντικαθίσταται από φορτίο που περιέχει, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις,  μία θαλάσσια νάρκη. Ο πύραυλος εκτοξεύεται από κινητούς εκτοξευτές και τη μεταφέρει στην επιθυμητή θαλάσσια περιοχή. Μετά την πρόσκρουση ή την ελεγχόμενη απελευθέρωση, η νάρκη εγκαθίσταται στον πυθμένα ή σε αγκυροβολημένη θέση και παραμένει αδρανής μέχρι να ενεργοποιηθεί από «υπογραφές» πλοίου (μαγνητικές, ακουστικές ή πίεσης).

Η μέθοδος αυτή παρουσιάστηκε δημόσια σε ιρανικές ασκήσεις τον Ιανουάριο του 2025, με βίντεο από κρατικά μέσα να δείχνουν εκτοξεύσεις πυραύλων που φέρονται να έχουν φορτίο ναρκών. Ιρανικές πηγές ισχυρίζονται ότι το σύστημα επιτρέπει εξαιρετικά γρήγορη ανάπτυξη — ακόμη και εκατοντάδων ναρκών σε σύντομο χρονικό διάστημα — για τη δημιουργία αμυντικών περιμέτρων γύρω από νησιά και στρατηγικές παράκτιες ζώνες.

Στρατηγικά πλεονεκτήματα

Η ναρκοθέτηση απαιτεί συνήθως πλοία, ταχύπλοα ή εναέρια μέσα που πλησιάζουν την περιοχή, εκθέτοντάς τα σε εντοπισμό και προσβολή. Η χρήση πυραύλων Fajr-5 μειώνει σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο:

  • Οι εκτοξευτές μπορούν να επιχειρούν  από προστατευμένες παράκτιες ή νησιωτικές θέσεις.
  • Η ταχύτητα ανάπτυξης είναι υψηλή, επιτρέποντας τη δημιουργία ναρκοπεδίων πριν από αντίπαλες επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης.
  • Οι εκτοξευτές είναι κινητοί και σχετικά χαμηλού κόστους σε σύγκριση με εξειδικευμένα ναρκοθετικά πλοία.
  • Μπορούν να καλύψει σημαντικά τμήματα των παράκτιων υδάτων του Περσικού Κόλπου ή προσεγγίσεων στα Στενά του Ορμούζ από ιρανικό έδαφος.

Η τακτική εντάσσεται στη γενικότερη ασύμμετρη στρατηγική του IRGCN, που βασίζεται σε φθηνά, πολυάριθμα και δύσκολα εντοπίσιμα μέσα (ναρκες, ταχύπλοα, drones, αντιπλοϊκούς πυραύλους) για τον έλεγχο των κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων.

Η αμερικανική διοίκηση CENTCOM έχει αναφέρει πλήγματα κατά ιρανικών εκτοξευτών σε νησιά όπως το Λάρακ, όταν παρατηρήθηκαν να προετοιμάζονται για εκτόξευση πυραύλων με θαλάσσιες νάρκες προς τα Στενά. Παράλληλα, το Ιράν διατηρεί σημαντικό απόθεμα συμβατικών ναρκών (εκτιμήσεις κυμαίνονται από μερικές χιλιάδες και πάνω), συμπεριλαμβανομένων των τύπων Maham-3 (αγκυροβολημένες) και Maham-7 (πυθμένος με χαμηλή ανιχνευσιμότητα από σόναρ).

Η πυραυλική μέθοδος συμπληρώνει άλλες τεχνικές: ανάπτυξη από μικρά ταχύπλοα, μεγαλύτερα πλοία ή ακόμη και πιο προηγμένες «πυραυλικές» νάρκες τύπου rising (όπως οι κινεζικής προέλευσης EM-52, για τις οποίες υπάρχουν αναφορές κατοχής από το Ιράν).

Η μέθοδος βέβαια δεν είναι χωρίς αδυναμίες. Το μικρότερο βάρος του φορτίου σε σχέση με εξειδικευμένες νάρκες περιορίζει πιθανώς το βάθος αποτελεσματικής χρήσης (εκτιμήσεις μιλούν για σχετικά ρηχά νερά). Η ακρίβεια των μη καθοδηγούμενων πυραύλων είναι περιορισμένη, ενώ η επιβίωση των ναρκών μετά την πρόσκρουση εξαρτάται από τον σχεδιασμό και τυχαίους παράγοντες. Επιπλέον, οι εκτοξευτές παραμένουν ευάλωτοι σε προληπτικά πλήγματα (όπως αυτά που έχουν αναφερθεί από αμερικανικές δυνάμεις).