Το ναυπηγείο Damen στο Γκαλάτσι της Ρουμανίας αναμένεται να αναλάβει από το 2027 τη ναυπήγηση έξι φρεγατών ανθυποβρυχιακού πολέμου ASWF (Anti-Submarine Warfare Frigate) για το Βασιλικό Ολλανδικό Ναυτικό και το Βελγικό Ναυτικό. Παράλληλα, στο ίδιο ναυπηγείο προβλέπεται η κατασκευή νέων αμφίβιων πλοίων μεταφορών για την Ολλανδία, ανεβάζοντας σε τουλάχιστον 13 τον αριθμό των πολεμικών πλοίων που προορίζονται να κατασκευαστούν εκεί για χώρες του ΝΑΤΟ.
Η εξέλιξη ενισχύει τον ρόλο της Ρουμανίας στην ευρωπαϊκή ναυπηγική βιομηχανία, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει τις προκλήσεις ενός ιδιαίτερα απαιτητικού προγράμματος, τόσο σε επίπεδο σχεδίασης και ενσωμάτωσης οπλικών συστημάτων όσο και σε επίπεδο παραγωγής.
Οι νέες φρεγάτες προορίζονται να αντικαταστήσουν τις ολλανδικές και βελγικές μονάδες κλάσης Karel Doorman (M-frigates), οι οποίες έχουν συμπληρώσει περισσότερο από δεκαετίες υπηρεσίας.
Σύμφωνα με δηλώσεις του Richard Keulen, διευθυντή Στρατηγικής και Καινοτομίας της Damen, στο περιθώριο της Euronaval 2026 στο Παρίσι, το μεγαλύτερο μέρος της ναυπήγησης των ASWF θα πραγματοποιηθεί στο Γκαλάτσι, με έναρξη των εργασιών το 2027. Ο ίδιος αναφέρθηκε σε τέσσερις φρεγάτες για την Ολλανδία και δύο για το Βέλγιο, αν και ο αρχικός δεσμευτικός συμβατικός πυρήνας του προγράμματος αφορά τέσσερα πλοία, δύο για κάθε χώρα. Η επέκταση σε έξι, και ενδεχομένως επτά με μια τρίτη βελγική φρεγάτα, παραμένει συνδεδεμένη με τις τελικές αποφάσεις προμήθειας.
Η Damen σχεδιάζει επίσης να κατασκευάσει στο Γκαλάτσι τέσσερα νέα αμφίβια μεταγωγικά πλοία για το Ολλανδικό Ναυτικό, τα οποία θα υποστηρίζουν επιχειρήσεις των Ολλανδών Πεζοναυτών, αλλά και αποστολές διοίκησης και εφοδιαστικής υποστήριξης. Η σχεδίασή τους αναμένεται να παρουσιαστεί στις 19 Νοεμβρίου, ενώ, σύμφωνα με την εταιρεία, υπάρχει ενδιαφέρον και από το Ηνωμένο Βασίλειο για συμμετοχή στο πρόγραμμα. Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ληφθεί αντίστοιχη βρετανική απόφαση.
Το Γκαλάτσι έχει επίσης κατασκευάσει το ολλανδικό πλοίο γενικής υποστήριξης HNLMS Den Helder, που παραδόθηκε το 2025.
Τα προβλήματα της σχεδίασης των ASWF
Η ανακοίνωση για την έναρξη της ναυπήγησης το 2027 έρχεται σε μια περίοδο σοβαρών δυσκολιών για το πρόγραμμα ASWF. Το σημαντικότερο πρόβλημα αφορά την ευστάθεια της αρχικής σχεδίασης, η οποία αποδείχθηκε ανεπαρκής όταν επιχειρήθηκε η ενσωμάτωση όλων των προβλεπόμενων συστημάτων και επιχειρησιακών απαιτήσεων.
Το ολλανδικό υπουργείο Άμυνας αναγνώρισε επισήμως ότι η τεχνική υλοποίηση των απαιτήσεων δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια εντός των αρχικών διαστάσεων και παραμέτρων του πλοίου. Η σχεδίαση έπρεπε συνεπώς να αναθεωρηθεί, ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής ευστάθεια, αλλά και περιθώριο πρόσθετου βάρους και διαθέσιμου χώρου για μελλοντικές αναβαθμίσεις.
. Σε ένα πολεμικό πλοίο, η θέση και η κατανομή του βάρους επηρεάζουν άμεσα το κέντρο βάρους, τη ευστάθεια και τη συμπεριφορά του σε υψηλό κυματισμό. Η εγκατάσταση ιστών, ραντάρ, ηλεκτρονικών συστημάτων και οπλισμού σε υψηλά σημεία μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την ευστάθεια, ενώ η ανάγκη διατήρησης εφεδρειών για μελλοντικό εξοπλισμό καθιστά τον σχεδιαστικό συμβιβασμό ακόμη δυσκολότερο.
Στην περίπτωση των ASWF, η αρχική πρόβλεψη εκτοπίσματος περίπου 5.500 τόνων έχει εξελιχθεί σε σχεδίαση περίπου 6.400 τόνων. Πρόκειται για σημαντική αύξηση σε σχέση με τις σημερινές φρεγάτες M-class, εκτοπίσματος περίπου 3.300 τόνων, τις οποίες προορίζονται να αντικαταστήσουν.
Η αύξηση του μεγέθους δεν είναι κατ’ ανάγκην αρνητική, καθώς μπορεί να εξασφαλίσει καλύτερη ευστάθεια και μεγαλύτερα περιθώρια αναβάθμισης. Συνεπάγεται, όμως, πρόσθετες απαιτήσεις σε κατασκευή, πρόωση, υποστήριξη και κόστος, ενώ μπορεί να επιβάλει επανεξέταση σημαντικών τμημάτων της αρχικής μελέτης.
Οι σχεδιαστικές δυσκολίες έχουν ήδη προκαλέσει καθυστέρηση περίπου τριών ετών. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του ολλανδικού υπουργείου Άμυνας τον Σεπτέμβριο του 2026, η παράδοση της πρώτης φρεγάτας μετατέθηκε από το 2030 στο 2033.
Η αύξηση του κόστους δημιουργεί πρόσθετη πίεση. Το Βέλγιο έχει εκφράσει έντονες επιφυλάξεις, καθώς το εκτιμώμενο κόστος ανά φρεγάτα έχει αυξηθεί σημαντικά, με δημόσιες αναφορές να το τοποθετούν πλέον περίπου στα 1,3 δισ. ευρώ. Οι καθυστερήσεις έχουν οδηγήσει τη βελγική πλευρά να εξετάζει τις επιλογές της, χωρίς να έχει ανακοινωθεί οριστική αποχώρηση από το κοινό πρόγραμμα.
Επιπλέον, η Damen καλείται να διαχειριστεί τις επιπτώσεις από τις σοβαρές δυσκολίες του γερμανικού προγράμματος φρεγατών F126, στο οποίο είχε αναλάβει τον ρόλο του κύριου αναδόχου. Η ανακατανομή μηχανικών και βιομηχανικών πόρων θα μπορούσε να βοηθήσει το πρόγραμμα ASWF, αλλά αυτό δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε επίσημη επιτάχυνση του χρονοδιαγράμματος.
Το στοίχημα του Γκαλατσίου
Για τη Damen, η συγκέντρωση μεγάλου μέρους της κατασκευής στο ρουμανικό ναυπηγείο προσφέρει τη δυνατότητα αξιοποίησης υφιστάμενων εγκαταστάσεων και έμπειρου προσωπικού. Το Γκαλάτσι έχει ήδη κατασκευάσει περισσότερα από 30 πολεμικά πλοία για χώρες του ΝΑΤΟ και συμμάχους, ενώ η νέα σειρά παραγγελιών εξασφαλίζει σημαντικό αντικείμενο εργασίας για τα επόμενα χρόνια.
Η ταυτόχρονη κατασκευή φρεγατών, αμφίβιων πλοίων και άλλων μονάδων δημιουργεί, ωστόσο, απαιτήσεις σε εργατικό δυναμικό, εξοπλισμό και διαχείριση εφοδιαστικής αλυσίδας. Η βιομηχανική δυνατότητα ναυπήγησης πολλών πλοίων δεν εξαλείφει τους κινδύνους καθυστερήσεων όταν η τελική σχεδίαση και οι διαδικασίες ενσωμάτωσης συστημάτων δεν έχουν σταθεροποιηθεί.
Υπάρχει επίσης μια αξιοσημείωτη αντίφαση: ενώ το Γκαλάτσι εξελίσσεται σε σημαντικό κέντρο ναυπήγησης πολεμικών πλοίων για ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ, το ίδιο το Ρουμανικό Ναυτικό δεν περιλαμβάνεται στους πελάτες των νέων προγραμμάτων του ναυπηγείου.
