Το Heinkel He 178 υπήρξε ένα από τα πιο σημαντικά αεροσκάφη στην ιστορία της αεροπορίας, καθώς ήταν το πρώτο στον κόσμο που πέταξε αποκλειστικά με κινητήρα τζετ βάζοντας το θεμέλιο για την ανάπτυξη των σύγχρονων αεροσκαφών.
Η ιστορία του ξεκινά στα τέλη της δεκαετίας του 1930, σε μια περίοδο που η Γερμανία ήταν υπό την εξουσία των Ναζί και προετοιμαζόταν για τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αεροπορική βιομηχανία της χώρας βρισκόταν σε πλήρη άνθηση, με εταιρείες όπως η Heinkel Flugzeugwerke να πρωτοστατούν στην έρευνα και την καινοτομία. Η Heinkel, με έδρα το Ρόστοκ, είχε ήδη καθιερωθεί, χάρη στα επιτυχημένα σχέδια αεροσκαφών όπως το He 111, ένα βομβαρδιστικό που χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η ιδέα για το He 178 προήλθε από τη συνεργασία του ιδρυτή της εταιρείας, τον Ernst Heinkel με τον Hans Joachim Pabst von Ohain, έναν νεαρό Γερμανό μηχανικό και εφευρέτη που είχε αφιερώσει τη ζωή του στην ανάπτυξη του κινητήρα τζετ. Ο Ohain, ο οποίος θεωρείται σήμερα ένας από τους πατέρες της συγκεκριμένης τεχνολογίας, είχε αρχίσει να εργάζεται πάνω σε έναν κινητήρα ήδη από το 1933, ενώ σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν.
Η βασική αρχή του τζετ είναι απλή: αντί για έλικα που κινείται από κινητήρα εσωτερικής καύσης, ο τζετ παράγει ώση από την εκτόνωση καυσαερίων με μεγάλη ταχύτητα. Η ιδέα, θεωρητικά ελκυστική, απαιτούσε όμως σημαντικές τεχνολογικές λύσεις για να γίνει πράξη, όπως η κατασκευή υλικών που να αντέχουν τις υψηλές θερμοκρασίες.
Ο Heinkel, προσέλαβε τον Ohain το 1936 για να εργαστεί πάνω στο σχέδιό του. Ο τελευταίος μαζί με μια μικρή ομάδα μηχανικών, ανέπτυξε τελικά τον κινητήρα HeS 3, ο οποίος θα γινόταν η καρδιά του Heinkel He 178. Αυτός ήταν ένας φυγοκεντρικός τζετ, που παρήγαγε ώση περίπου 450 κιλών. Παρά τις δυσκολίες στην κατασκευή, αποδείχθηκε επιτυχημένος σε επίγειες δοκιμές, δίνοντας στον Heinkel την αυτοπεποίθηση να προχωρήσει σε σχεδίαση ενός πειραματικού αεροσκάφους που θα τον χρησιμοποιούσε.
Το ίδιο το Heinkel He 178 ήταν ένα μικρό, μονοθέσιο αεροσκάφος, με μήκος περίπου 7,5 μέτρα και άνοιγμα πτερύγων 7,2 μέτρα, με μέγιστο βάρος απογείωσης 2 τόνους, και συμβατικό σύστημα προσγείωσης. Το σχέδιό του ήταν λιτό αλλά λειτουργικό, με μεταλλικό σκελετό και ξύλινα φτερά, καθώς η εταιρεία ήθελε να κρατήσει το κόστος και το βάρος χαμηλά. Ο HeS 3 τοποθετήθηκε στο πίσω μέρος της ατράκτου, με έναν αεραγωγό εισαγωγής στο ρύγχος να τον τροφοδοτεί.
Η ιστορική πτήση πραγματοποιήθηκε στις 27 Αυγούστου 1939, στο αεροδρόμιο Marienehe κοντά στο Ρόστοκ. Ο πιλότος Erich Warsitz, ένας έμπειρος δοκιμαστής της Heinkel, ανέλαβε να πετάξει το αεροσκάφος. Η πτήση διήρκεσε μόλις έξι λεπτά, αλλά ήταν αρκετή για να αποδείξει ότι η τεχνολογία τζετ λειτουργούσε.
Παρά την επιτυχία αυτή, όταν το όλο σχέδιο παρουσίαστηκε στην Γερμανική Αεροπορία -καθώς έως τότε επρόκειτο για μια ιδιωτική πρωτοβουλία- η αντίδραση δεν ήταν αυτή που περίμενε ο Heinkel. Οι αξιωματούχοι, που είχαν επικεντρωθεί στην παραγωγή συμβατικών αεροσκαφών για τις πολεμικές επιχειρήσεις, ήδη είχε ολοκληρωθεί η κατάκτηση της Πολωνίας, δεν εντυπωσιάστηκαν ιδιαίτερα από το μικρού μεγέθους Heinkel He 178, με την ελάχιστη αυτονομία του των μόλις 10 λεπτών πτήσης και την μεγίστη ταχύτητα των 600 χλμ/ώρα.
Ως αποτέλεσμα, αυτό δεν προχώρησε πέρα από το στάδιο του πρωτοτύπου, και η εταιρεία στράφηκε σε άλλα σχέδια, όπως το Heinkel He 280, που ήταν το πρώτο μαχητικό τζετ, αλλά και αυτό δεν έφτασε σε μαζική παραγωγή εγκαίρως για να επηρεάσει τον πόλεμο.
Η κληρονομιά του Heinkel He 178, ωστόσο, υπερβαίνει κατά πολύ την ελάχιστη του πειραματική χρήση, καθώς απέδειξε πως οι κινητήρες τζετ ήταν ικανοί να κινήσουν ένα αεροσκάφος. Στη ναζιστική Γερμανία, η τεχνολογία αυτή τελειοποιήθηκε αργότερα με αεροσκάφη όπως το Messerschmitt Me 262, το πρώτο επιχειρησιακό μαχητικό τζετ, που μπήκε σε υπηρεσία το 1944.
Παράλληλα, στην Μεγάλη Βρετανία, ο Frank Whittle, ένας άλλος πρωτοπόρος των τζετ, ανέπτυξε ανεξάρτητα τον δικό του κινητήρα, οδηγώντας στην κατασκευή του Gloster E.28/39, που πέταξε το 1941. Η δουλειά του Ohain και του Heinkel, μαζί με αυτή του Whittle, έθεσε τις βάσεις για την επανάσταση των τζετ που ακολούθησε τον πόλεμο, οδηγώντας στη δημιουργία των σύγχρονων επιβατικών και στρατιωτικών αεροσκαφών.
