Βομβαρδισμός της Γκουέρνικα
του Βασίλη Πια
Την 1η Μαρτίου 1937 η κατάσταση στην Ιβηρική Χερσόνησο έχει εξελιχθεί ως εξής: οι φρανκικοί ελέγχουν ολόκληρο το δυτικό τμήμα της χώρας, από το νότο στο Κάδιξ και τη Μάλαγα μέχρι το βορρά στο Ιρουν και στο Σαν Σεμπαστιάν. Στους δημοκρατικούς
παραμένει το ανατολικό τμήμα της χερσονήσου με κυριότερες πόλεις τη Μαδρίτη και τη Βαλένθια.
Στο βορρά όμως κατά μήκος της ακτής της Κανταβρίας υπάρχει μια ορεινή περιοχή γεμάτη πυκνά δάση, φυσικό καταφύγιο για κάθε λογής παράνομους. Στην περιοχή αυτή κατοικούν άνθρωποι αδούλωτοι στην ψυχή. Είναι οι Βάσκοι. Στις 30 Μαρτίου ο στρατηγός Μόλα με εξήντα χιλιάδες άνδρες αρχίζει εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εναντίον αυτού του υπερήφανου λαού. Παρά τον αποκλεισμό των ακτών οι Βάσκοι αντιστέκονται. H πλήρης υποταγή τους είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Όμως για τους Γερμανούς λεγεωνάριους δεν υπάρχουν δύσκολες υποθέσεις. Απλά υπάρχει ένας σκοπός που πρέπει να έρθει σε πέρας…
Γκουέρνικα, 26η Απριλίου 1937. Εκείνο το ηλιόλουστο κυριακάτικο πρωινό, εκατοντάδες χωρικών μαζεύονται στα σοκάκια αυτής της βασκικής πόλης των επτά χιλιάδων κατοίκων. Είχαν έρθει από τα περίχωρα για να πουλήσουν την πραμάτεια τους. Ξαφνικά το απομεσήμερο και ενώ πολύς κόσμος υπήρχε σε πλατείες και δρομάκια, εμφανίστηκαν σε χαμηλό ύψος τα πρώτα αεροπλάνα.
Ήταν βομβαρδιστικά He-111 και Ju-52 που έριξαν εμπρηστικές βόμβες. Επακολουθεί πανικός. Ουρλιαχτά τρόμου ακούγονται από το πλήθος. Στους δρόμους κουφάρια ανθρώπων ανάκατα με πληγωμένα ζώα πεσμένα στο έδαφος, είναι τώρα το σκηνικό. Τις στριγκλιές του πλήθους σύντομα πνίγει ο βόμβος των καταδιωκτικών He-51 που έρχονται να αποτελειώσουν αυτό που άφησαν τα βομβαρδιστικά. O ουρανός – μουντός από τους καπνούς – είναι ο μοναδικός μάρτυρας γι’ αυτό που συνέβη. Σε λίγο τα γερμανικά καταδιωκτικά βαμμένα με τα ισπανικά χρώματα θα αποχωρήσουν.
O απολογισμός μακάβριος. Πάνω από 1600 χωρικοί νεκροί και 800 τραυματίες. O Φράνκο δεν μπόρεσε να κρύψει την οργή του μόλις πληροφορήθηκε το γεγονός. “Δεν πάμε να νικήσουμε την Ισπανία, αλλά να την απελευθερώσουμε” έλεγε. Δεν μπορούσε όμως και από την άλλη να κάνει τίποτε στους Γερμανούς. Χρειαζόταν τώρα τη λεγεώνα όσο ποτέ άλλοτε. Για τον Σπέρλε και τους άνδρες του η επιδρομή ήταν ένα πείραμα πάνω στην ανθρώπινη φύση και στο ηθικό του άμαχου πληθυσμού. Και αυτό το πείραμα θα επαναληφθεί μερικά χρόνια αργότερα στον B’ ΠΠ, δυστυχώς όχι μόνο από τους Γερμανούς.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο βομβαρδισμός της Γκουέρνικα δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Οι Βάσκοι συνέχισαν την αντίστασή τους με αμείωτη ένταση και μόλις στις αρχές του Ιουνίου του 1937, τα εθνικιστικά στρατεύματα ήταν έξω από το Μπιλμπάο.
Σημείωση: Το κείμενο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην έντυπη έκδοση το Μάρτιο του 1994, στο Τεύχος 111. Πρώτη δημοσίευση στην ιστοσελίδα μας.
