Το Republic F-84F Thunderstreak ήταν από εκείνα τα αεροσκάφη που δεν είχαν ούτε την ιστορία του F-4E Phantom II, ούτε την εντυπωσιακή εικόνα του F-104G Starfighter. Κι όμως, στην ιστορία της ελληνικής αεροπορικής ισχύος υπήρξε ένα από τα κρίσιμα μαχητικά της μεταπολεμικής περιόδου. Ήταν το αεροσκάφος που πήρε τη σκυτάλη από το F-84G Thunderjet και έδωσε στην τότε ΕΒΑ, δηλαδή την Ελληνική Βασιλική Αεροπορία, τη δυνατότητα να περάσει από την πρώτη εποχή των αεριωθούμενων σε μία πιο ώριμη και πιο απαιτητική.

Τα πρώτα F-84F παραλήφθηκαν το 1957, και για πολλά χρόνια αποτέλεσαν τον κορμό της δύναμης κρούσης της ΠΑ, ενώ τα τελευταία αποσύρθηκαν το 1983. Τα αεροσκάφη σε ελληνική υπηρεσία έφθασαν τα 164 οπότε ήταν ένας τεράστιος στόλος, που σφράγισε μία γενιά χειριστών και τεχνικών του Κλάδου.

Republic F-84F Thunderstreak της τότε Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας. Πηγή: Πολεμική Αεροπορία

Η ένταξη του τύπου πρέπει να ιδωθεί μέσα στο περιβάλλον της δεκαετίας του 1950. Η Ελλάδα είχε ήδη μπει στο ΝΑΤΟ, η ΕΒΑ έβγαινε από την εποχή των ελικοφόρων και των πρώτων jet, και η απαίτηση για αξιόπιστη δύναμη κρούσης γινόταν ολοένα πιο πιεστική. Η ΠΑ, στην ιστορική της αναφορά για την περίοδο 1950-1973, συνδέει την παραλαβή των F-84F με την προσπάθεια να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ. Το Thunderstreak ήρθε λοιπόν στην Ελλάδα αρχικά ως εργαλείο συμμαχικής διαλειτουργικότητας και αποτροπής.

Το αεροσκάφος ήταν η εξέλιξη της οικογένειας F-84 προς μία πιο προηγμένη αεροδυναμική διαμόρφωση. Σε σχέση με το F-84G (με ευθεία πτέρυγα), το Thunderstreak είχε οπισθοκλινή, υψηλότερες επιδόσεις και πιο σύγχρονη φιλοσοφία πτήσης. Δεν ήταν υπερηχητικό αλλά ταχύ υποηχητικό, φτιαγμένο για να μεταφέρει μεγάλο φορτίο όπλων, να πετά χαμηλά, να χτυπά στόχους εδάφους και να επιστρέφει σε μία εποχή όπου η κρούση απαιτούσε γερά νεύρα, καλή ναυτιλία, εμπειρία και μεγάλη αντοχή από τον πιλότο.

Στην ελληνική υπηρεσία το F-84F λειτούργησε ως σχολείο για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων αέρος-εδάφους. Πάνω του χτίστηκαν τακτικές, διαδικασίες, κουλτούρα χαμηλής πτήσης καθώς και η λογική της Μοίρας που βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή. Οπότε προετοίμασε την ΠΑ για την εποχή των F-104G, των F-5A/B, των F-4E και των A-7H.

Το αεροσκάφος είχε μήκος 13,23 μέτρα, εκπέτασμα 10,25 μέτρα και ύψος 4,39. Κινητήρας ήταν ένας Wright J65-W-3, με ώση 3.275 κιλά. Η μέγιστη ταχύτητα έφθανε τα 1.120 χιλιόμετρα την ώρα, η ακτίνα δράσης τα 1.300 χιλιόμετρα, η μέγιστη εμβέλεια τα 3.000 και η οροφή τα 14.000 μέτρα. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ένα αεροσκάφος με δυνατότητες επιχειρήσεων σε μεγάλες αποστάσεις για τα δεδομένα της εποχής, ειδικά με εξωτερικές δεξαμενές.

Republic F-84F Thunderstreak της τότε Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας. Πηγή: Πολεμική Αεροπορία.

Ο βασικός οπλισμός του είχε τη λογική της εποχής. Το F-84F έφερε έξι πολυβόλα Browning M3 των 12,7 χιλιοστών, ενώ μπορούσε μεταφέρει βάρος έως 6.000 λιβρών, δηλαδή περίπου 2.700 κιλά, σε βόμβες, ρουκέτες και δεξαμενές καυσίμου.

Μοίρες και αεροδρόμια

Το αεροσκάφος πέρασε από πολλές Μοίρες και βάσεις, ενώ η παρουσία του απλώθηκε γεωγραφικά σε κεντρική Ελλάδα, Κρήτη, Πελοπόννησο και δυτική Ελλάδα.

  • 335 Μοίρα Διώξεως Βομβαρδισμού: Αρχισε να παραλαμβάνει F-84F από το φθινόπωρο του 1957.
  • 336 Μοίρα Βομβαρδισμού: Πέρασε από τα F-84G στα F-84F το 1958.
  • 338 Μοίρα Διώξεως Βομβαρδισμού: Πήρε F-84F το 1958.
  • 339 Μοίρα: Παρέλαβε F-84F τον Αύγουστο του 1959.
  • 340 Μοίρα Διώξεως Βομβαρδισμού: Έίχε επίσης F-84F, από το 1958.
  • 342 Μοίρα Διώξεως Βομβαρδισμού: Επιχειρούσε με F-84F από το 1964.
  • 344 Μοίρα Διώξεως Βομβαρδισμού: Πήρε F-84F από το 1957.
  • 345 Μοίρα Βομβαρδισμού: Παρέλαβε τα αεροσκάφη το 1974.
Republic F-84F Thunderstreak της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας. Πηγή: Πολεμική Αεροπορία.

Θέση στην ιστορία του τύπου έχει η σχεδιαζόμενη αποστολή προς την Κύπρο το 1974. Υπήρχε το Σχέδιο Κ/ΑΑ για απογείωση F-84F από το Καστέλι στην Κρήτη ώστε να χτυπηθεί η αποβατική ενέργεια των Τούρκων. Στο αεροδρόμιο είχαν φθάσει 20 μαχητικά τα οποία στο διάστημα 20 με 22 Ιουλίου πήραν δυο φορές διαταγή για αποστολή, η οποία όμως ματαιώθηκε.

Το γεγονός ότι το F-84F παρέμεινε στην ΠΑ έως το 1983 δείχνει και κάτι ακόμη. Παρότι η τεχνολογία προχωρούσε γρήγορα, η Ελλάδα είχε ανάγκη από αριθμούς. Τα F-104G προσέφεραν ταχύτητα και υψηλές επιδόσεις, τα F-5A/B απλότητα και ευελιξία, τα F-4E είχαν αναλάβει κάθε ρόλο και εκείνον της εναέριας υπεροχής, ενώ τα A-7H είχαν γίνει το βασικό αεροσκάφος κρούσης. Το F-84F όμως παρέμενε διαθέσιμο σε μεγάλους αριθμούς, φιλικό στους πιλότους, υποστηρίξιμο και ακόμη χρήσιμο.

Απώλειες και ατυχήματα

Το F-84F ήταν αεροσκάφος που κλήθηκε να κάνει πτήσεις σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, σε απαιτητική εκπαίδευση και σε συχνή επιφυλακή. Οι απώλειες των Ελλήνων χειριστών του είναι υπενθύμιση ότι η μετάβαση στην εποχή της αεριωθούμενης κρούσης πληρώθηκε ακριβά.

  • 12 Αυγούστου 1958: Ο Ανθυποσμηναγός Νικόλαος Μπέκας έχασε τη ζωή του λόγω πτώσης και συντριβής F-84F.
  • 15 Ιανουαρίου 1959: Ο Υποσμηναγός Αχιλλέας Τζελίλης έχασε τη ζωή του όταν F-84F της 355 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού κατέπεσε δυτικά του ακρωτηρίου Ποσειδώνας Χαλκιδικής.
  • 18 Ιουλίου 1961: Ο Ανθυποσμηναγός Κωνσταντίνος Χασάπης έχασε τη ζωή του λόγω πρόσκρουσης και συντριβής F-84F.
  • 31 Αυγούστου 1961: Ο Ανθυποσμηναγός Ιωάννης Σινιώρης έχασε τη ζωή του όταν F-84F προσέκρουσε σε ελαιόδεντρα στην περιοχή του αεροδρομίου της 115 Σμηναρχίας Μάχης.
  • 8 Φεβρουαρίου 1962: Ο Ανθυποσμηναγός Θεμιστοκλής Καριώτης έχασε τη ζωή του όταν F-84F της 336 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού προσέκρουσε στην επιφάνεια της θάλασσας.
  • 8 Σεπτεμβρίου 1962: Ο Ανθυποσμηναγός Αλέξανδρος Νάκος έχασε τη ζωή του λόγω πρόσκρουσης F-84F στο έδαφος.
  • 18 Φεβρουαρίου 1963: Ο Υποσμηναγός Γεώργιος Αθανασούλιας εγκατέλειψε F-84F λόγω βλάβης, παρασύρθηκε από ισχυρό άνεμο και πνίγηκε στη θάλασσα ανοικτά της Αγυιάς Λάρισας.
  • 3 Αυγούστου 1964: Ο Ανθυποσμηναγός Λάμπρος Χρονόπουλος έχασε τη ζωή του όταν F-84F προσέκρουσε σε ανάχωμα έξω από τον διάδρομο προσγείωσης της 115 Σμηναρχίας Μάχης.
  • 14 Οκτωβρίου 1964: Ο Ανθυποσμηναγός Νικόλαος Βαγενάς έχασε τη ζωή του λόγω πτώσης F-84F στη θάλασσα.
  • 15 Οκτωβρίου 1964: Ο Υποσμηναγός Δημήτριος Μάνδαλος έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια διατεταγμένης πτήσης με F-84F.
  • 30 Οκτωβρίου 1964: Ο Υποσμηναγός Χαρίλαος Κασιμίδης έχασε τη ζωή του όταν F-84F προσέκρουσε στη θάλασσα.
  • 13 Σεπτεμβρίου 1965: Ο Υποσμηναγός Αναστάσιος Λιάπης έχασε τη ζωή του όταν F-84F προσέκρουσε σε τάφρο λόγω βλάβης.
  • 9 Φεβρουαρίου 1966: Ο Υποσμηναγός Μιχαήλ Δρακουλάκος έχασε τη ζωή του όταν F-84F συγκρούστηκε με άλλο αεροσκάφος.
  • 16 Αυγούστου 1967: Ο Υποσμηναγός Λεωνίδας Γκαγκαουδάκης έχασε τη ζωή του όταν F-84F προσέκρουσε στο έδαφος.
  • 23 Φεβρουαρίου 1968: Οι Σμηναγοί Γεώργιος Κουθουρίδης και Άγγελος Βενετσάνος έχασαν τη ζωή τους όταν F-84F της 349 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού προσέκρουσε στην Πίνδο, κοντά στο χωριό Πηγές Άρτας.
  • 10 Νοεμβρίου 1968: Ο Υποσμηναγός Αναστάσιος Μπραβάκης έχασε τη ζωή του όταν F-84F προσέκρουσε σε κορυφή λόφου.
  • 16 Αυγούστου 1971: Ο Ανθυποσμηναγός Ιωάννης Γομάτος έχασε τη ζωή του λόγω πρόσκρουσης F-84F στο έδαφος.
  • 1 Αυγούστου 1975: Ο Ανθυποσμηναγός Στυλιανός Κλαπάκης έχασε τη ζωή του κατά την εκτέλεση διατεταγμένης πτήσης με F-84F της 340 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού.
  • 11 Αυγούστου 1975: Ο Ανθυποσμηναγός Κωνσταντίνος Κραββαρτόγιαννος έχασε τη ζωή του όταν F-84F της 340 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού συνετρίβη νοτιοδυτικά του αεροδρομίου Καστελλίου Ηρακλείου.
  • 8 Ιανουαρίου 1976: Οι Ανθυποσμηναγοί Χρήστος Καρσίκης και Νικόλαος Θεοδώρου έχασαν τη ζωή τους όταν F-84F της 344 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού συνετρίβη στα Φάρσαλα Λάρισας, κατά την εκτέλεση ενόργανης πτήσης μέσα στα σύννεφα.
  • 24 Φεβρουαρίου 1976: Ο Υποσμηναγός Ανδρέας Γιούλης έχασε τη ζωή του όταν F-84F της 344 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού κατέπεσε.
  • 2 Ιουνίου 1976: Ο Ανθυποσμηναγός Πασχάλης Γκιουλμπασάνης έχασε τη ζωή του όταν F-84F της 344 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού συνετρίβη στο Πεδίο Βολής Αμπελώνα Λάρισας κατά την εκτέλεση βολών.
  • 27 Μαρτίου 1978: Η ΠΑ καταγράφει απώλεια με F-84F της 344 Μοίρας Διώξεως Βομβαρδισμού κατά την εκτέλεση πτήσης δι’ οργάνων μέσα στα σύννεφα σε κλειστό σχηματισμό.

Συνολικά, το F-84F Thunderstreak ήταν το εργαλείο της ελληνικής κρούσης πριν από την ωρίμανση της εποχής των F-4E και A-7H. Δεν ήταν το πιο λαμπερό μαχητικό της ΠΑ, όμως ήταν από τα πιο χρήσιμα. Κράτησε πολλές Μοίρες σε πολεμική ετοιμότητα, έδωσε όγκο στην αποτροπή και εκπαίδευσε ανθρώπους σε μία μορφή πολέμου που απαιτούσε ακρίβεια, τόλμη και καθημερινή τριβή με τον κίνδυνο.