Δύο ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα για την ανάπτυξη πυραύλου αναχαίτισης πολυηχητικών απειλών εισέρχονται σε κρίσιμη φάση, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναμένεται να επιλέξει έως τα τέλη Νοεμβρίου ποιο θα χρηματοδοτήσει στη συνέχεια. Πρόκειται για το HYDIS της MBDA και το HYDEF της γερμανικής Diehl Defence, που διεκδικούν χρηματοδότηση 100 εκατ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF) για την επόμενη φάση ανάπτυξης.
Η αντιπαράθεση αφορά μια από τις σημαντικότερες ελλείψεις της ευρωπαϊκής αεράμυνας: την αντιμετώπιση πολυηχητικών οχημάτων ολίσθησης (Hypersonic Glide Vehicles – HGV), τα οποία συνδυάζουν ταχύτητες άνω των Mach 5 με δυνατότητα ελιγμών κατά την πτήση. Σε αντίθεση με τις περισσότερο προβλέψιμες τροχιές των συμβατικών βαλλιστικών πυραύλων, τα HGV μπορούν να μεταβάλλουν την πορεία τους, δυσχεραίνοντας τον εντοπισμό του σημείου αναχαίτισης.
Το HYDIS, με επικεφαλής την MBDA, αποτελεί τη γαλλοϊταλική πρωτοβουλία που εξελίχθηκε σε ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Υποστηρίζεται στην πρώτη φάση από τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία και την Ολλανδία, με χρηματοδότηση 80 εκατ. ευρώ από το EDF και επιπλέον 57 εκατ. ευρώ από τις συμμετέχουσες χώρες. Η ανάπτυξη αξιοποιεί τεχνογνωσία από τον πύραυλο Aster, ιδιαίτερα στα συστήματα ελέγχου πτήσης, ενώ η ιταλική Avio συμμετέχει στην ανάπτυξη των πυραυλοκινητήρων στερεών προωθητικών.
Στη Euronaval 2026, η MBDA παρουσίασε τη σχεδίαση ενός τετραβάθμιου αναχαιτιστικού πυραύλου, μήκους περίπου επτά μέτρων, με δυνατότητα πολύ υψηλής επιτάχυνσης. Η αρχιτεκτονική του αποσκοπεί στην αναχαίτιση τόσο πολυηχητικών απειλών που κινούνται σε σχετικά οριζόντια τροχιά σε μεγάλα ύψη όσο και βαλλιστικών πυραύλων που προσεγγίζουν τον στόχο με μεγάλη γωνία καθόδου.
Η MBDA επιδιώκει τη δημιουργία ενός όπλου που θα καλύπτει περισσότερες κατηγορίες απειλών, περιορίζοντας την ανάγκη διατήρησης διαφορετικών αποθεμάτων αναχαιτιστικών πυραύλων. Το HYDIS σχεδιάζεται για καταστροφή στόχου με απευθείας πρόσκρουση (hit-to-kill), ενώ προβλέπεται συμβατότητα με ναυτικούς εκτοξευτές Mk 41 και με μελλοντική έκδοση του Sylver.
Σύμφωνα με την εταιρεία, η δεύτερη φάση ανάπτυξης θα περιλαμβάνει πτητικές δοκιμές πλήρους κλίμακας την περίοδο 2027–2029, με στόχο την πτήση ολοκληρωμένου συστήματος επίδειξης τεχνολογίας έως το τέλος του 2029. Η παραγωγή ενός επιχειρησιακού αναχαιτιστικού τοποθετείται στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 2030, εφόσον εξασφαλιστούν η χρηματοδότηση και η απαιτούμενη τεχνολογική ωρίμανση.
Αντίπαλος της MBDA είναι το HYDEF (European Hypersonic Defence Interceptor), με επικεφαλής τη γερμανική Diehl Defence και συντονιστή την ισπανική SMS – Sistemas de Misiles de España. Το πρόγραμμα είχε επιλεγεί αρχικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2022, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση 100 εκατ. ευρώ από το EDF και περίπου 10 εκατ. ευρώ από τις συμμετέχουσες χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ισπανία, το Βέλγιο, η Πολωνία και η Νορβηγία.
Η αρχική επιλογή του HYDEF είχε προκαλέσει αντιδράσεις από τη γαλλική πλευρά, καθώς η MBDA ανέπτυσσε ήδη τεχνολογίες αναχαίτισης πολυηχητικών απειλών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδότησε τελικά και το ανταγωνιστικό HYDIS, δημιουργώντας δύο παράλληλες ευρωπαϊκές προσπάθειες, οι οποίες τώρα διεκδικούν τη συνέχιση της χρηματοδότησης.
Το HYDEF επικεντρώνεται στην ανάπτυξη αναχαιτιστικού πυραύλου ικανού να αντιμετωπίζει ελιγμούς πολυηχητικών απειλών εντός της ατμόσφαιρας. Ωστόσο, τα πλήρη τεχνικά χαρακτηριστικά της προτεινόμενης σχεδίασης δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, γεγονός που δεν επιτρέπει άμεση σύγκριση επιδόσεων με το HYDIS. Η Diehl διαθέτει σημαντική εμπειρία στους αντιαεροπορικούς πυραύλους μέσω της οικογένειας IRIS-T, αλλά η αναχαίτιση πολυηχητικών οχημάτων σε μεγάλα ύψη αποτελεί διαφορετική τεχνολογική πρόκληση.
Το HYDIS έχει ήδη ολοκληρώσει την τελική ανασκόπηση της βασικής σχεδίασης, ενώ η MBDA ανακοίνωσε ότι η επόμενη φάση θα διευρύνει το βιομηχανικό σχήμα σε 36 εταίρους και 14 υπεργολάβους. Μεταξύ των εταιρειών που προβλέπεται να συμμετάσχουν είναι οι Safran, Thales, Saab και Leonardo, καλύπτοντας αισθητήρες τελικής καθοδήγησης, επικοινωνίες και ζεύξεις δεδομένων.
Η διευρυμένη κοινοπραξία θα περιλαμβάνει φορείς από 17 χώρες, με 11 κράτη να προβλέπεται να συνεισφέρουν συνολικά 133 εκατ. ευρώ, πέραν της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Αξιοσημείωτο είναι ότι η Γερμανία δεν προβλέπεται να συνεχίσει ως κρατικός εταίρος στη δεύτερη φάση του HYDIS, ενώ η γερμανική Diehl παραμένει επικεφαλής της ανταγωνιστικής τεχνικής πρότασης.
Η βασική τεχνολογική πρόκληση και για τα δύο προγράμματα είναι η αναχαίτιση πολυηχητικών στόχων που μπορούν να ελίσσονται σε ύψη περίπου 30–45 χιλιομέτρων. Ακόμη και μικρή αλλαγή πορείας ενός HGV μπορεί να μεταβάλει το προβλεπόμενο σημείο συνάντησης κατά δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιόμετρα. Η MBDA εξετάζει τη χρήση αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης για συνεχή αναπροσαρμογή της προβλεπόμενης τροχιάς και του σημείου αναχαίτισης, με ταχύτητες συνάντησης που μπορεί να φθάνουν τα πέντε χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο.
Και τα δύο προγράμματα συνδέονται με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία TWISTER, που αποσκοπεί στη δημιουργία ολοκληρωμένης αρχιτεκτονικής έγκαιρης προειδοποίησης, παρακολούθησης και αναχαίτισης νέων πυραυλικών απειλών. Η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί επομένως όχι μόνο από τις επιδόσεις του αναχαιτιστικού, αλλά και από τη διαθεσιμότητα αισθητήρων, δορυφορικής προειδοποίησης και συστημάτων διοίκησης και ελέγχου.
Η επιλογή μεταξύ HYDIS και HYDEF θα καθορίσει ποιο από τα δύο βιομηχανικά σχήματα θα λάβει την επόμενη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, χωρίς να αποτελεί ακόμη απόφαση προμήθειας επιχειρησιακών πυραύλων.
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται να περιορίσει τον σημερινό κατακερματισμό των προσπαθειών και να καθορίσει την κατεύθυνση ανάπτυξης ενός ευρωπαϊκού συστήματος αντιπολυηχητικής άμυνας για την επόμενη δεκαετία.
