Breguet Br.1001 Taon: Το γαλλικό ελαφρύ μαχητικό που ήθςλε να γίνει το αεροσκάφος του ΝΑΤΟ

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 το ΝΑΤΟ αναζητούσε ένα μικρό τζετ τακτικής κρούσης, ικανό να επιχειρεί από πρόχειρα αεροδρόμια, να συντηρείται εύκολα και να μεταφέρει συμβατικά ή τακτικά πυρηνικά όπλα. Το Breguet Br.1001 Taon ήταν μια γαλλική πρόταση, με το όνομα του να σημαίνει «αλογόμυγα» στα γαλλικά, αλλά ταυτόχρονα ήταν αναγραμματισμός του OTAN, της γαλλικής ονομασίας του ΝΑΤΟ!

Η απαίτηση NATO Basic Military Requirement 1 (NBMR-1), εκδόθηκε το 1953. Το αεροσκάφος έπρεπε να είναι ελαφρύ, οικονομικό και κατάλληλο για επιχειρήσεις από σχετικά σύντομες ή ημιπροετοιμασμένες επιφάνειες, ενώ θα είχε κινητήρα το βρετανικό τουρμποτζετ Bristol Orpheus. Ο βασικός ρόλος ήταν η τακτική προσβολή στόχων κοντά στη γραμμή του μετώπου.

Η Breguet παρουσίασε το Br.1001 ως νέα σχεδίαση και όχι ως μετατροπή προϋπάρχοντος αεροσκάφους. Στις 30 Ιουνίου 1955 ανακοινώθηκε η κατάταξη: πρώτο το Taon, δεύτερο το Fiat G.91 και τρίτο το Dassault Mystère XXVI, που αργότερα ονομάστηκε Étendard VI. Παραγγέλθηκαν πρωτότυπα και των τριών. Η Breguet είχε κερδίσει τον πρώτο γύρο, όμως η τελική επιλογή θα κρινόταν από την πτητική ωριμότητα και την ετοιμότητα παραγωγής.

Κοντά στο Mach 1

Το Taon ήταν ολομεταλλικό μονοθέσιο με πτέρυγα στο μέσο της ατράκτου. Οι πλευρικές εισαγωγές αέρα άφηναν το ρύγχος διαθέσιμο για οπλισμό και ηλεκτρονικά. Το μικρό εκπέτασμα των 6,80 μέτρων και η επιφάνεια πτέρυγας περίπου 14,5 τετραγωνικών μέτρων έδιναν στο αεροσκάφος εξαιρετικά συμπαγείς διαστάσεις. Η άτρακτος παρουσίαζε στένωση στην περιοχή της πτέρυγας, ως εφαρμογή της αρχής των εμβαδών. Η διαμόρφωση αυτή περιόριζε την οπισθέλκουσα στη διηχητική περιοχή και βοήθησε το Taon να πλησιάσει την ταχύτητα του ήχου χωρίς μετακαυστήρα.

Ο Bristol Orpheus BOr.3 ήταν ένας συμπαγής μονοαξονικός στροβιλοκινητήρας χωρίς μετακαυστήρα, με ώση περίπου 2.200 κιλών. Είχε σχεδιαστεί για ελαφρά μαχητικά και εκπαιδευτικά, με έμφαση στο χαμηλό βάρος και στην απλή συντήρηση. Η κοινή χρήση του Orpheus περιόριζε τις διαφορές επιδόσεων ανάμεσα στις ανταγωνιστικές προτάσεις.

Το πρώτο πρωτότυπο πέταξε στις 25 Ιουλίου 1957. Το δεύτερο που απογειώθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1958, είχε μακρύτερη άτρακτο κατά περίπου 44 εκατοστά και μικρές αεροδυναμικές αλλαγές.

Οπλισμός και ρόλος

Η βασική διαμόρφωση προέβλεπε τέσσερα πολυβόλα Colt-Browning των 12,7 χιλιοστών στο εμπρός τμήμα της ατράκτου. Το εξωτερικό φορτίο θα περιλάμβανε δύο βόμβες των 250 κιλών, ρουκέτες ή εξωτερικές δεξαμενές. Μεταγενέστερες προτάσεις εξέταζαν ισχυρότερο κινητήρα και μεγαλύτερο φορτίο. Πάντως δεν προβλεπόταν εξελιγμένο ραντάρ ελέγχου πυρός. Το Taon θα επιχειρούσε ως μαχητικό ημέρας και αεροσκάφος τακτικής κρούσης, με καθοδήγηση από το έδαφος και οπτικό εντοπισμό στόχων.

Τα ρεκόρ του 1958 και η ήττα στον διαγωνισμό

Στις 25 Απριλίου 1958 το Taon σημείωσε διεθνές ρεκόρ ταχύτητας σε κλειστή διαδρομή 1.000 χιλιομέτρων, με μέση ταχύτητα 1.046,65 χλμ./ανά ώρα σε ύψος 7.620 μέτρων. Στις 23 Ιουλίου βελτίωσε ξανά την επίδοση, φθάνοντας περίπου τα 1.075 χιλιόμετρα ανά ώρα.

Τα ρεκόρ απέδειξαν την αεροδυναμική σχεδίαση του αεροσκάφους, αλλά δεν μπορούσαν να ανατρέψουν το αποτέλεσμα της επιχειρησιακής αξιολόγησης. Το Fiat G.91 είχε πετάξει νωρίτερα, ηταν πιο ώριμο και θεωρήθηκε πιο κατάλληλο για άμεση παραγωγή. Έτσι τον Ιανουάριο του 1958 ανακηρύχθηκε νικητής. Για ένα διάστημα συζητήθηκε η πιθανότητα το Taon να ακολουθήσει ως δεύτερος τύπος για επιλογή, όμως η ιδέα εγκαταλείφθηκε.

Από την πλευρά της, η κατασκευάστρια Breguet δεν μπόρεσε να προωθήσει το Taon στην αγορά, και λίγα χρόνια αργότερα, η γαλλική αεροπορική βιομηχανία συγκεντρώθηκε γύρω από τη Dassault. Το μικρό και κομψό Br.1001 παρέμεινε έτσι ως μια υποσημείωση της πρώιμης εποχής των ευρωπαϊκών τζετ.