Έναν συνδυασμό πυραύλων cruise, μη επανδρωμένων αεροχημάτων μεγάλης εμβέλειας και επιθέσεων εναντίον της ρωσικής αεράμυνας χρησιμοποίησε η Ουκρανία στην επιχείρηση που οδήγησε στην κατάρρευση τμήματος της γέφυρας του Κερτς, στις 17 Νοεμβρίου 2026. Η επιχείρηση, που πραγματοποιήθηκε σε επτά διαδοχικές φάσεις και διήρκεσε αρκετές εβδομάδες, αποτελεί μία από τις πλέον σύνθετες ουκρανικές επιθέσεις εναντίον στρατηγικών υποδομών της Ρωσίας.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον συντονισμό ανέλαβαν η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) και το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο. Πριν από το τελικό πλήγμα, οι ουκρανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον αντιαεροπορικών συστημάτων, ραντάρ, μέσων ηλεκτρονικού πολέμου και άλλων εγκαταστάσεων που προστάτευαν τη γέφυρα.
Η τελική επίθεση εκδηλώθηκε τη νύχτα της 16ης προς τη 17η Νοεμβρίου, ενώ οι εικόνες που δημοσιοποιήθηκαν το επόμενο πρωί έδειξαν την κατάρρευση μεγάλου τμήματος της οδικής γέφυρας, ενώ η έκταση των ζημιών στη γειτονική σιδηροδρομική υποδομή δεν είχε ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η Ουκρανία αποκάλυψε τη χρήση έντεκα διαφορετικών οπλικών συστημάτων στην ευρύτερη επιχείρηση, προσφέροντας μια ασυνήθιστα λεπτομερή εικόνα της εξέλιξης του εγχώριου οπλοστασίου κρούσης μεγάλης εμβέλειας. Δεν διευκρινίστηκε, πάντως, ποιοι στόχοι προσβλήθηκαν από κάθε σύστημα στις προηγούμενες φάσεις ούτε πόσα βλήματα και drones χρησιμοποιήθηκαν συνολικά.

Flamingo: Το βαρύ πλήγμα στη γέφυρα
Κεντρικό ρόλο στην τελική επίθεση είχε ο ουκρανικός πύραυλος cruise FP-5 Flamingo της Fire Point. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα και ισχυρότερα όπλα που έχει αναπτύξει η ουκρανική αμυντική βιομηχανία κατά τη διάρκεια του πολέμου, με αναφερόμενη μέγιστη εμβέλεια περίπου 3.000 km και πολεμική κεφαλή βάρους έως 1.200 kg.
Η μεγάλη πολεμική κεφαλή αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα έναντι ελαφρύτερων πυραύλων και drones, ιδιαίτερα όταν ο στόχος είναι μια κατασκευή από σκυρόδεμα και χάλυβα. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν αρκεί απαραίτητα η πρόκληση επιφανειακών ζημιών, καθώς απαιτείται πλήγμα ικανό να επηρεάσει κρίσιμα δομικά στοιχεία.
Η Fire Point δημοσιοποίησε οπτικό υλικό από την επίθεση, υποστηρίζοντας ότι δύο Flamingo έπληξαν τη γέφυρα. Σύμφωνα με την εταιρεία, το ένα βλήμα χτύπησε την τοξωτή κατασκευή του οδικού τμήματος, προκαλώντας την κατάρρευσή της, ενώ το δεύτερο έπληξε τη σιδηροδρομική υποδομή.
Ο Ζελένσκι αναφέρθηκε επίσης στη διατήρηση της επικοινωνίας με έναν από τους πυραύλους μέχρι τα τελευταία δευτερόλεπτα της πτήσης του, στοιχείο που υποδηλώνει δυνατότητα μετάδοσης δεδομένων κατά την τελική προσέγγιση. Ωστόσο, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί επαρκείς τεχνικές πληροφορίες ώστε να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ο τρόπος καθοδήγησης και η δυνατότητα αναπροσαρμογής της τροχιάς του.

Neptune: Από αντιπλοϊκός πύραυλος σε όπλο στρατηγικής κρούσης
Στην επιχείρηση συμμετείχαν επίσης πύραυλοι R-360 Neptune, ένα σύστημα που αναπτύχθηκε αρχικά για την προσβολή πλοίων επιφανείας και απέκτησε διεθνή αναγνωρισιμότητα μετά τη βύθιση του ρωσικού καταδρομικού Moskva τον Απρίλιο του 2022.
Η αρχική έκδοση του Neptune διέθετε εμβέλεια περίπου 300 km και κεφαλή 150 kg. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν παραλλαγές για την προσβολή χερσαίων στόχων, καθώς και εκδόσεις μεγαλύτερης εμβέλειας, με σημαντικές αλλαγές στο σύστημα καθοδήγησης και στη σχεδίαση.
Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε ότι Neptune χρησιμοποιήθηκαν εναντίον του σιδηροδρομικού τμήματος της γέφυρας, χωρίς να διευκρινίσει ποια έκδοση εκτοξεύθηκε. Η συμμετοχή τους αναδεικνύει τη μετατροπή ενός αρχικά αντιπλοϊκού συστήματος σε όπλο πολλαπλών αποστολών.

Ruta: Ευρωπαϊκής ανάπτυξης πύραυλοι στην ουκρανική επίθεση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμμετοχή του Ruta, ενός πυραύλου cruise που αναπτύσσεται από την ευρωπαϊκή εταιρεία Destinus.
Η βασική έκδοση Ruta Block 1 έχει αναφερόμενη εμβέλεια περίπου 300 km και δυνατότητα μεταφοράς πολεμικού φορτίου έως 150 kg. Χρησιμοποιεί συνδυασμό αδρανειακής, δορυφορικής και οπτικής ναυτιλίας, με στόχο τη διατήρηση της ακρίβειας ακόμη και σε περιβάλλον έντονων ηλεκτρονικών παρεμβολών.
Η Destinus έχει παρουσιάσει επίσης τις εκδόσεις Block 2 και Block 3, οι οποίες προορίζονται για αποστολές μεγαλύτερης εμβέλειας. Δεν έχει διευκρινιστεί ποια χρησιμοποιήθηκε στην επιχείρηση του Κερτς.
Σε δική της ανακοίνωση, η εταιρεία υποστήριξε ότι πύραυλοι Ruta έπληξαν τη γέφυρα σε δύο διαδοχικές ημέρες και ότι επτά βλήματα χρησιμοποιήθηκαν σε μία από τις επιθέσεις, προκαλώντας την κατάρρευση ενός ανοίγματος. Ο ισχυρισμός αυτός χρειάζεται να αξιολογηθεί σε συνδυασμό με τις ανακοινώσεις της Fire Point, καθώς περισσότερες από μία εταιρείες αποδίδουν στα δικά τους όπλα καθοριστικό ρόλο στην καταστροφή.

Palianytsia: Το ουκρανικό πυραυλοκίνητο drone
Στο οδικό τμήμα της γέφυρας χρησιμοποιήθηκαν επίσης Palianytsia, σύμφωνα με τον Ζελένσκι. Πρόκειται για μη επανδρωμένο όπλο κρούσης με μικρό στροβιλοκινητήρα, το οποίο εκτοξεύεται από επίγεια πλατφόρμα και προορίζεται για πλήγματα σε μεγάλες αποστάσεις.
Το Palianytsia παρουσιάστηκε δημοσίως τον Αύγουστο του 2024 και αποτελεί μέρος της προσπάθειας της Ουκρανίας να αναπτύξει οικονομικότερα όπλα μεγάλης εμβέλειας, χωρίς τους περιορισμούς χρήσης που ενδέχεται να συνοδεύουν ορισμένα ξένα οπλικά συστήματα.
Η ακριβής εμβέλεια, το βάρος της κεφαλής και οι επιχειρησιακές επιδόσεις του παραμένουν σε μεγάλο βαθμό απόρρητα. Η χρησιμοποίησή του εναντίον της γέφυρας δείχνει πάντως ότι το Κίεβο δεν βασίστηκε αποκλειστικά σε συμβατικούς πυραύλους cruise, αλλά αξιοποίησε και όπλα χαμηλότερου κόστους.
FP-1 και An-197: Η προπαρασκευή της επίθεσης
Στα συστήματα που κατονομάστηκαν περιλαμβάνονται τα FP-1 της Fire Point και An-197, δύο μη επανδρωμένα αεροχήματα κρούσης μεγάλης εμβέλειας.
Το FP-1 έχει χρησιμοποιηθεί για επιθέσεις σε στόχους βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ουκρανικής προσέγγισης στην ανάπτυξη σχετικά οικονομικών, αναλώσιμων μέσων κρούσης.
Για το An-197 υπάρχουν πολύ λιγότερες δημοσίως διαθέσιμες πληροφορίες. Η ονομασία έχει συνδεθεί με ουκρανικό μη επανδρωμένο αερόχημα μεγάλης εμβέλειας, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί η ακριβής σχεδίαση και η σχέση του με άλλα εγχώρια συστήματα.
Η συμμετοχή διαφορετικών τύπων drones στις προκαταρκτικές φάσεις είχε ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία. Η καταστροφή ή η προσωρινή εξουδετέρωση ραντάρ, αντιαεροπορικών συστημάτων και μέσων ηλεκτρονικού πολέμου μπορούσε να μειώσει την αποτελεσματικότητα της ρωσικής άμυνας κατά την τελική επίθεση.
Γιατί η επιχείρηση έχει ιδιαίτερη σημασία
Η γέφυρα του Κερτς, μήκους περίπου 19 km, αποτελεί τη σημαντικότερη σταθερή οδική και σιδηροδρομική σύνδεση της Ρωσίας με την κατεχόμενη Κριμαία. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής έχει αποτελέσει επανειλημμένα στόχο ουκρανικών επιθέσεων, καθώς εξυπηρετεί τόσο την πολιτική κυκλοφορία όσο και τη μεταφορά στρατιωτικών εφοδίων.
Τον Οκτώβριο του 2022 υπέστη σοβαρές ζημιές από έκρηξη σε φορτηγό, ενώ τον Ιούλιο του 2023 δέχθηκε επίθεση με ουκρανικά μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας. Τον Ιούνιο του 2025 η SBU ανακοίνωσε νέα επιχείρηση, με υποβρύχια έκρηξη κοντά σε ένα από τα στηρίγματα της κατασκευής.
Η επίθεση του Νοεμβρίου 2026 διαφοροποιείται επειδή, σύμφωνα με τις ουκρανικές ανακοινώσεις, βασίστηκε σε μια πολυσταδιακή εκστρατεία αεροπορικών πληγμάτων, με στόχο πρώτα την αποδυνάμωση της άμυνας και στη συνέχεια την προσβολή της ίδιας της υποδομής.
Η χρησιμοποίηση διαφορετικών κατηγοριών όπλων δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για τον αμυνόμενο. Τα drones και οι πύραυλοι cruise εμφανίζουν διαφορετικές ταχύτητες, ίχνη ραντάρ, ύψη πτήσης και χαρακτηριστικά προσέγγισης. Έτσι, η άμυνα καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα πολλαπλές απειλές, με διαφορετικές απαιτήσεις εντοπισμού και αναχαίτισης.
Εξίσου σημαντική είναι η βιομηχανική διάσταση. Η Ουκρανία αξιοποίησε ένα οπλοστάσιο στο οποίο συνυπάρχουν εγχώρια σχεδιασμένα drones, πύραυλοι μεγάλης εμβέλειας και ευρωπαϊκής ανάπτυξης συστήματα, επιδιώκοντας να αποκτήσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην εκτέλεση στρατηγικών πληγμάτων.
Η κατάρρευση του οδικού τμήματος της γέφυρας αποτελεί σημαντικό ουκρανικό επίτευγμα, αλλά φυσικά η συνολική επίδραση στις ρωσικές στρατιωτικές μεταφορές θα εξαρτηθεί κυρίως από την κατάσταση της σιδηροδρομικής σύνδεσης και τον χρόνο που θα απαιτηθεί για την αποκατάσταση των ζημιών. Παράλληλα, η επιχείρηση καταδεικνύει ότι ακόμη και μία από τις πλέον προστατευμένες υποδομές της Ρωσίας μπορεί να παραμείνει ευάλωτη απέναντι σε συντονισμένες επιθέσεις πολλών διαφορετικών οπλικών συστημάτων.
(Πηγές: διάφορα ουκρανικά δημοσιεύματτα, TWZ)