Η Ρουμανία ετοιμάζεται να παραλάβει τα πρώτα εννέα μη επανδρωμένα αεροχήματα Watchkeeper XR της ισραηλινής Elbit Systems, έπειτα από πολύμηνες καθυστερήσεις που προκάλεσαν σοβαρή αντιπαράθεση με το Βουκουρέστι και οδήγησαν στην επιβολή σημαντικών συμβατικών κυρώσεων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του ρουμανικού G4Media στις 16 Νοεμβρίου, οι τελικές δοκιμές αποδοχής των τριών πρώτων συστημάτων ολοκληρώθηκαν επιτυχώς και απομένουν οι διαδικασίες επίσημης παραλαβής από το υπουργείο Άμυνας.

Εκπρόσωπος της Elbit επιβεβαίωσε ότι τα συστήματα έχουν ολοκληρώσει την παραγωγή τους και είναι έτοιμα για παράδοση. Κάθε σύστημα περιλαμβάνει τρία αεροχήματα, δύο επίγειους σταθμούς ελέγχου και δύο συγκροτήματα επικοινωνιών. Συνεπώς, η πρώτη παρτίδα αφορά συνολικά εννέα UAV, τα οποία προορίζονται να ενισχύσουν τις δυνατότητες επιτήρησης και αναγνώρισης των ρουμανικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Η προμήθεια εντάσσεται σε συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε το 2022 και προβλέπει την απόκτηση έως επτά συστημάτων, δηλαδή 21 αεροχημάτων, με συνολική δυνητική αξία περίπου 427 εκατ. δολαρίων. Η αρχική παραγγελία αφορά τρία συστήματα, ενώ η ενεργοποίηση των υπόλοιπων προβλέπεται μέσω πρόσθετων συμβάσεων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα Watchkeeper XR κατασκευάζονται στη Ρουμανία, με ουσιαστική συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Η Simultec αναλαμβάνει την παραγωγή σύνθετων υλικών, την ολοκλήρωση, τις δοκιμές και τη συντήρηση, ενώ η Aerostar στο Μπακάου πραγματοποιεί τη συναρμολόγηση των αεροχημάτων. Οι επίγειοι σταθμοί ελέγχου κατασκευάζονται από την Eurobody. Σύμφωνα με την Elbit, η διαδικασία μεταφοράς και πιστοποίησης της παραγωγής ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο, δημιουργώντας πλέον τις προϋποθέσεις για κατασκευή συστημάτων και για άλλους πελάτες.

Η ισραηλινή εταιρεία εξετάζει ήδη εξαγωγικές δυνατότητες από τις ρουμανικές εγκαταστάσεις, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τη γραμμή παραγωγής ως ευρωπαϊκή βάση για την οικογένεια Watchkeeper. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της Elbit στη Ρουμανία, όπου διαθέτει επτά εγκαταστάσεις ανάπτυξης και παραγωγής και συμμετέχει σε διάφορα προγράμματα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ωστόσο, η υλοποίηση του προγράμματος υπήρξε ιδιαίτερα προβληματική. Οι πρώτες παραδόσεις προβλέπονταν αρχικά για το 2025, αλλά μετατέθηκαν επανειλημμένα. Η Elbit απέδωσε τις καθυστερήσεις στις έκτακτες συνθήκες ασφαλείας στο Ισραήλ, επικαλούμενη λόγους ανωτέρας βίας εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων στη Γάζα και, στη συνέχεια, της σύγκρουσης με το Ιράν. Η εταιρεία είχε αναφέρει ότι προσωπικό και παραγωγικοί πόροι χρειάστηκε να διατεθούν για την κάλυψη ισραηλινών στρατιωτικών αναγκών.

Οι εξηγήσεις αυτές δεν απέτρεψαν την αντίδραση του Βουκουρεστίου. Τον Απρίλιο του 2026, ο τότε υπουργός Άμυνας Ράντου Μιρούτσα είχε προειδοποιήσει ακόμη και για ενδεχόμενη καταγγελία της σύμβασης, ενώ οι συσσωρευμένες ποινικές ρήτρες είχαν φτάσει περίπου τα 60 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με έρευνα του ρουμανικού ιστότοπου DeFapt.ro τον Σεπτέμβριο, οι κυρώσεις είχαν αυξηθεί σε περίπου 500 εκατ. λέι, δηλαδή σχεδόν 100 εκατ. ευρώ, για τις πρώτες 301 ημέρες καθυστέρησης. Το δημοσίευμα ανέφερε επίσης ότι η Ρουμανία είχε ήδη καταβάλει σημαντική προκαταβολή χωρίς να έχει παραλάβει κανένα αερόχημα. Πάντως, το ακριβές σημερινό ύψος των απαιτήσεων και ο τρόπος τελικού διακανονισμού τους δεν έχουν διευκρινιστεί.

Τα Watchkeeper XR προορίζονται κυρίως για αποστολές πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR). Τα ρουμανικά αεροχήματα διαθέτουν ηλεκτροοπτικό συγκρότημα υψηλών επιδόσεων και ραντάρ εντοπισμού επίγειων στόχων, με δυνατότητα μελλοντικής ενσωμάτωσης πρόσθετων αισθητήρων. Ο συνδυασμός των δύο επιτρέπει την παρακολούθηση εκτεταμένων περιοχών και την αναγνώριση κινήσεων σε διαφορετικές συνθήκες φωτισμού και ορατότητας.

Η επιχειρησιακή τους σημασία είναι ιδιαίτερα μεγάλη για τη Μαύρη Θάλασσα, όπου η Ρουμανία αντιμετωπίζει αυξημένες απαιτήσεις επιτήρησης εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Οι ρωσικές επιθέσεις κατά ουκρανικών λιμενικών εγκαταστάσεων στον Δούναβη έχουν επανειλημμένα προκαλέσει περιστατικά παραβίασης του ρουμανικού εναέριου χώρου από UAV και πτώσεις συντριμμιών σε ρουμανικό έδαφος.

Η δυνατότητα συνεχούς επιτήρησης θα μπορούσε να συμβάλει επίσης στον εντοπισμό ύποπτων κινήσεων στη θαλάσσια περιοχή, συμπεριλαμβανομένων μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας.