Δίκτυο διαστημικών εκτοξεύσεων από διαφορετικές χώρες και διαστημοδρόμια σχεδιάζουν 15 μέλη του ΝΑΤΟ, με στόχο τη δυνατότητα ταχείας αποστολής νέων δορυφόρων σε τροχιά σε περίπτωση κρίσης ή σύγκρουσης. Η πρωτοβουλία STARLIFT επιδιώκει να μειώσει την εξάρτηση της Συμμαχίας από περιορισμένο αριθμό εγκαταστάσεων και παρόχων εκτόξευσης, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των στρατιωτικών διαστημικών υποδομών.

Στο πρόγραμμα συμμετέχουν το Βέλγιο, ο Καναδάς, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2024, ενώ ο Καναδάς έγινε το 15ο  μέλος της τον Ιούλιο του 2026, κατά το NATO Summit Defence Industry Forum στην Άγκυρα.

Το STARLIFT δεν αφορά τη δημιουργία ενός ενιαίου πυραυλικού φορέα ή ενός διαστημοδρομίου του ΝΑΤΟ. Αντίθετα, επιδιώκει τη συγκρότηση ενός δικτύου εθνικών και εμπορικών δυνατοτήτων, ώστε οι σύμμαχοι να μπορούν να αξιοποιούν εναλλακτικές εγκαταστάσεις εκτόξευσης και να περιορίζουν τον χρόνο προετοιμασίας αποστολών.

Η επιχειρησιακή σημασία του προγράμματος συνδέεται με την αυξανόμενη εξάρτηση των σύγχρονων ενόπλων δυνάμεων από δορυφόρους επικοινωνιών, πλοήγησης, αναγνώρισης και επιτήρησης. Η απώλεια ή υποβάθμιση αυτών των δυνατοτήτων μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη διοίκηση και τον έλεγχο, τη στοχοποίηση, τη χρήση όπλων ακριβείας και τη διατήρηση κοινής επιχειρησιακής εικόνας.

Οι απειλές δεν περιορίζονται στην καταστροφή δορυφόρων από αντιδορυφορικά όπλα. Περιλαμβάνουν επίσης ηλεκτρονικές παρεμβολές, κυβερνοεπιθέσεις, επιθέσεις εναντίον επίγειων σταθμών, αλλά και την πιθανότητα να τεθούν εκτός λειτουργίας κρίσιμες εγκαταστάσεις εκτόξευσης.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η δυνατότητα αναπλήρωσης δορυφορικών απωλειών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Αντί να εξαρτάται από έναν περιορισμένο αριθμό εκτοξεύσεων που προγραμματίζονται μήνες ή χρόνια νωρίτερα, το ΝΑΤΟ επιδιώκει να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις για αποστολές με πολύ συντομότερη προειδοποίηση.

Το πρόγραμμα εξετάζει επίσης λύσεις που δεν απαιτούν νέα εκτόξευση, όπως η μετακίνηση εφεδρικών δορυφόρων που βρίσκονται ήδη σε τροχιά ή η προμήθεια δεδομένων και υπηρεσιών από εμπορικούς παρόχους κατά τη διάρκεια μιας κρίσης.

Από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση

Η σημαντικότερη πρόσφατη εξέλιξη ανακοινώθηκε στις 17 Νοεμβρίου, κατά τη διοργάνωση NATO Edge 26 στη Σμύρνη. Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΝΑΤΟ, Ραντμίλα Σεκέρινσκα, γνωστοποίησε την έναρξη υλοποίησης του STARLIFT, με δέκα συμμαχικές χώρες και τη Δημοκρατία της Κορέας να δεσμεύονται για τη χρηματοδότησή του μέσω της Υπηρεσίας Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ (NSPA).

Οι δέκα χώρες είναι το Βέλγιο, ο Καναδάς, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η συμμετοχή της Νότιας Κορέας επεκτείνει τη συνεργασία πέρα από τον ευρωατλαντικό χώρο, ενώ οι έντεκα χώρες που χρηματοδοτούν την υλοποίηση δεν πρέπει να συγχέονται με τα 15 μέλη της ευρύτερης πρωτοβουλίας.

Στον πυρήνα του STARLIFT βρίσκεται η δημιουργία ενός μηχανισμού διαμεσολάβησης για την εξασφάλιση θέσεων σε εμπορικές διαστημικές εκτοξεύσεις. Μέσω αυτού, οι συμμετέχουσες χώρες θα μπορούν να συντονίζουν τις απαιτήσεις τους, να συγκεντρώνουν τη ζήτηση και να αξιοποιούν διαθέσιμες υπηρεσίες εκτόξευσης από διαφορετικούς παρόχους.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει επίσης δοκιμές διαδικασιών ταχείας εκτόξευσης, συντονισμό των σχετικών υποδομών και ανάπτυξη λύσεων για την εφοδιαστική υποστήριξη, τη διαχείριση εναέριας και θαλάσσιας κυκλοφορίας και την ασφαλή διεξαγωγή εκτοξεύσεων με περιορισμένο χρόνο προειδοποίησης.

Η επιχειρησιακή δυνατότητα άμεσης εκτόξευσης δεν υπάρχει ακόμη. Προς το παρόν έχει συγκροτηθεί η οργανωτική δομή και έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση του γραφείου προγράμματος. Δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επίτευξης αρχικής επιχειρησιακής ικανότητας, το οποίο θα εξαρτηθεί και από την ετοιμότητα της βιομηχανίας.

Η ευρωπαϊκή διάσταση και τα διαστημοδρόμια

Η πρωτοβουλία συνδέεται με την προσπάθεια ανάπτυξης περισσότερων ευρωπαϊκών δυνατοτήτων εκτόξευσης, καθώς η διαθεσιμότητα πυραυλικών φορέων και κατάλληλων εγκαταστάσεων εξακολουθεί να αποτελεί περιοριστικό παράγοντα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συνεργασία της γερμανικής Isar Aerospace με την καναδική Maritime Launch Services, η οποία ανακοινώθηκε τον Ιούλιο του 2026. Η συμφωνία αφορά την πρόσβαση της γερμανικής εταιρείας στις εγκαταστάσεις του Spaceport Nova Scotia, στον Καναδά, διευρύνοντας τις πιθανές επιλογές εκτόξευσης.

Ο Καναδάς ανακοίνωσε επίσης τον Οκτώβριο δεκαετή συμφωνία αξίας 20 εκατ. καναδικών δολαρίων με τη NordSpace για πρόσβαση στο Atlantic Spaceport Complex, στη Νέα Γη και το Λαμπραντόρ. Πρόκειται για εθνική επένδυση που συμπληρώνει τη συμμετοχή της χώρας στο STARLIFT και ενισχύει την επιδίωξη ανεξάρτητης πρόσβασης στο Διάστημα.

Η νατοϊκή προσέγγιση δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων πυραύλων. Αντιμετωπίζει πλέον τα διαστημοδρόμια ως στρατηγικές υποδομές, οι οποίες χρειάζονται προστασία, εναλλακτικές δυνατότητες λειτουργίας και διασύνδεση με τις στρατιωτικές απαιτήσεις, όπως συμβαίνει με τις αεροπορικές βάσεις.

Συμπληρωματικό των HALO και APSS

Το STARLIFT αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας ενίσχυσης των διαστημικών δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ. Το πρόγραμμα APSS (Alliance Persistent Surveillance from Space), στο οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα, συγκεντρώνει δεδομένα από εθνικούς και εμπορικούς δορυφόρους επιτήρησης μέσω της εικονικής συστοιχίας Aquila.

Παράλληλα, το HALO (Hybrid Alliance Layered Operations in Space), που ανακοινώθηκε τον Ιούλιο του 2026 με τη συμμετοχή οκτώ χωρών, επιδιώκει τη διασύνδεση εθνικών στρατιωτικών δορυφόρων σε ένα πολυεπίπεδο δίκτυο για επικοινωνίες, πληροφορίες και παρακολούθηση πυραυλικών απειλών.

Οι τρεις πρωτοβουλίες καλύπτουν διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές ανάγκες: το APSS επικεντρώνεται στην αξιοποίηση δεδομένων επιτήρησης, το HALO στη διασύνδεση διαστημικών συστημάτων και το STARLIFT στην πρόσβαση σε υπηρεσίες εκτόξευσης.

Η ουσιαστική επιδίωξη είναι να μη μετατρέπεται η απώλεια ενός δορυφόρου σε μακροχρόνια απώλεια στρατιωτικής ικανότητας. Για να επιτευχθεί αυτό, όμως, δεν αρκεί η διαθεσιμότητα πυραύλων εκτόξευσης. Απαιτούνται εφεδρικοί δορυφόροι, κατάλληλες τροχιές, συμβατότητα με τους διαθέσιμους φορείς και διαδικασίες που θα επιτρέπουν την ενεργοποίηση μιας νέας αποστολής μέσα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα από το σημερινό.

Το STARLIFT επιχειρεί να δημιουργήσει αυτό το πλαίσιο, μετατρέποντας την πρόσβαση στο Διάστημα από μια κατά κύριο λόγο εθνική και εμπορική δραστηριότητα σε οργανωμένη δυνατότητα υποστήριξης της συλλογικής άμυνας.