Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να επιβάλει νέες κυρώσεις στη Ρωσία, βάζοντας αυτή τη φορά στο στόχαστρο τα διυλιστήρια πετρελαίου, τις εταιρείες που υποστηρίζουν τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» και δεκάδες ρωσικές τράπεζες. Οι νέοι κατάλογοι αναμένεται να εγκριθούν τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στις Βρυξέλλες.
Την ανακοίνωση έκανε την Πέμπτη η Ευρωπαία Επίτροπος Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών, Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκε, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όπως εξήγησε, στόχος είναι να περιοριστούν ακόμη περισσότερο τα έσοδα που επιτρέπουν στη Μόσχα να χρηματοδοτεί τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, αλλά και να τιμωρηθούν όσοι βοηθούν τη Ρωσία να παρακάμπτει τις ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Σύμφωνα με την Αλμπουκέρκε, οι νέες κυρώσεις θα αφορούν τόσο επιχειρήσεις του ρωσικού πετρελαϊκού τομέα όσο και ολόκληρο το δίκτυο που επιτρέπει στον «σκιώδη στόλο» να συνεχίζει τη δραστηριότητά του. Πρόκειται για δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο σε διεθνείς αγορές, συχνά μέσω περίπλοκων εταιρικών σχημάτων, αλλαγών σημαίας και πρακτικών που δυσκολεύουν τον έλεγχο των πραγματικών ιδιοκτητών και των φορτίων τους.
Η Ευρωπαία Επίτροπος ανέφερε ότι περισσότερα από 690 πλοία έχουν ήδη περιληφθεί στους ευρωπαϊκούς καταλόγους περιοριστικών μέτρων, με απαγόρευση πρόσβασης σε λιμάνια και υπηρεσίες της ΕΕ. Ο στόχος των Βρυξελλών δεν είναι μόνο τα ίδια τα πλοία, αλλά και οι εταιρείες και οι μεσάζοντες που διατηρούν σε λειτουργία αυτό το δίκτυο. Παράλληλα, η δράση του «σκιώδους στόλου» προκαλεί ανησυχία και για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, καθώς πολλά από τα πλοία είναι παλαιά, ανεπαρκώς συντηρημένα ή διαθέτουν αμφίβολη ασφαλιστική κάλυψη.
Οι πρέσβεις των κρατών-μελών της ΕΕ συμφώνησαν προκαταρκτικά στις 11 Νοεμβρίου να προστεθούν συνολικά 145 φυσικά και νομικά πρόσωπα σε διαφορετικά καθεστώτα κυρώσεων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν, ανάμεσά τους βρίσκονται περίπου 50 ρωσικές τράπεζες, ενεργειακές επιχειρήσεις και πρόσωπα που συνδέονται με τη λειτουργία του «σκιώδους στόλου». Οι περιορισμοί επεκτείνονται επίσης σε όσους κατηγορούνται για κυβερνοεπιθέσεις, εκστρατείες παραπληροφόρησης και άλλες υβριδικές επιχειρήσεις.
Η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει απαγορεύσεις συναλλαγών σε περισσότερες από 100 ρωσικές τράπεζες, επιδιώκοντας να περιορίσει τη δυνατότητα της Μόσχας να χρησιμοποιεί το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η Αλμπουκέρκε υποστήριξε ότι οι κυρώσεις έχουν στερήσει από τη Ρωσία οικονομικούς πόρους που ξεπερνούν το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ, ποσό που, σύμφωνα με την ίδια, θα μπορούσε διαφορετικά να είχε χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση του πολέμου.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης ολοκληρώνουν τις προτάσεις για το 22ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο, σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, αναμένεται να είναι έτοιμο έως τα τέλη Νοεμβρίου. Πρόκειται για ξεχωριστή διαδικασία από τους νέους καταλόγους που προγραμματίζεται να εγκριθούν στις 16 Νοεμβρίου.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν επίσης στενότερο συντονισμό με τους εταίρους της G7, ώστε να εντοπίζονται και να κλείνουν τα οικονομικά και εμπορικά κανάλια μέσω των οποίων παρακάμπτονται οι περιορισμοί. Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, λόγω του μεγάλου ρόλου της ελληνικής ναυτιλίας στις διεθνείς μεταφορές πετρελαίου. Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι κατά πόσο οι νέες κυρώσεις θα περιορίσουν αποτελεσματικά τις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου και τα έσοδα της Μόσχας, χωρίς να δημιουργήσουν νέα δίκτυα παράκαμψης μέσω τρίτων χωρών.
