Για πρώτη φορά στην ιστορία, δύο ουκρανικές εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας κέρδισαν διαγωνισμούς προμηθειών του ΝΑΤΟ. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, καθώς η Ουκρανία, παρότι δεν είναι μέλος της Συμμαχίας, αποκτά πλέον τη δυνατότητα όχι μόνο να λαμβάνει στρατιωτική βοήθεια από τους συμμάχους της, αλλά και να προμηθεύει η ίδια αμυντικό εξοπλισμό μέσω των μηχανισμών του ΝΑΤΟ.
Την ανακοίνωση έκανε στις Βρυξέλλες η επικεφαλής της ουκρανικής αποστολής στο ΝΑΤΟ, Αλιόνα Χετμάντσουκ, κατά την παρουσίαση της νέας πλατφόρμας UARM Hub, η οποία δημιουργήθηκε για να φέρει σε επαφή τους Ουκρανούς κατασκευαστές όπλων με ευρωπαϊκές και άλλες συμμαχικές εταιρείες. Τα ονόματα των δύο επιχειρήσεων και το αντικείμενο των συμβάσεων δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
«Δημιουργούμε μια σχέση πραγματικά αμφίδρομης συνεργασίας», δήλωσε η Χετμάντσουκ, εξηγώντας ότι οι σχέσεις Ουκρανίας και ΝΑΤΟ δεν περιορίζονται πλέον στο μοντέλο όπου η μία πλευρά προσφέρει βοήθεια και η άλλη τη λαμβάνει. Η αλλαγή αυτή έγινε δυνατή χάρη σε έναν νέο μηχανισμό που δημιούργησε η Υπηρεσία Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ (NSPA), γνωστό ως Security Cooperation Support Partnership.
Μέσω αυτού, ουκρανικές επιχειρήσεις μπορούν να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς προμηθειών της Συμμαχίας, ενώ η Ουκρανία αποκτά πρόσβαση σε υφιστάμενους μηχανισμούς αγοράς και υποστήριξης στρατιωτικού εξοπλισμού. Το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας έχει εξηγήσει ότι η συνεργασία μπορεί να επιταχύνει τις παραδόσεις όπλων και πυρομαχικών, να επιτρέψει κοινές παραγγελίες με άλλες χώρες και να μειώσει το κόστος μέσω μεγαλύτερων συμβάσεων.
Από το πεδίο της μάχης στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία
Η σημασία αυτής της εξέλιξης δεν περιορίζεται σε δύο εμπορικές συμφωνίες. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, οι ουκρανικές εταιρείες έχουν αποκτήσει σημαντική εμπειρία στην ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση drones, συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου, ρομποτικών οχημάτων και άλλων στρατιωτικών τεχνολογιών.
Πολλά από αυτά τα συστήματα δοκιμάζονται καθημερινά σε πραγματικές συνθήκες μάχης και προσαρμόζονται γρήγορα στις νέες απειλές. Αυτή η εμπειρία έχει πλέον ιδιαίτερη αξία και για τις χώρες του ΝΑΤΟ, οι οποίες αναζητούν τρόπους να ενισχύσουν την αμυντική τους παραγωγή και να ενσωματώσουν νέες τεχνολογίες. Όπως επισήμανε η Χετμάντσουκ, η συνεργασία επιτρέπει στις ουκρανικές επιχειρήσεις και στις νεοφυείς εταιρείες να βρίσκουν εταίρους μεταξύ των συμμάχων για κοινή ανάπτυξη, δοκιμές και παραγωγή οπλικών συστημάτων.
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα πραγματοποιήθηκε στις 29 Οκτωβρίου, όταν η Ουκρανία υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με το DIANA, τον επιταχυντή αμυντικής καινοτομίας του ΝΑΤΟ. Ήταν η πρώτη χώρα-εταίρος της Συμμαχίας που υπέγραψε τέτοια συμφωνία. Το πρόγραμμα ανοίγει νέες δυνατότητες για ουκρανικές επιχειρήσεις, οι οποίες θα μπορούν να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς καινοτομίας, να διεκδικούν χρηματοδότηση, να αξιοποιούν ένα δίκτυο περισσότερων από 200 εγκαταστάσεων δοκιμών και να αναζητούν ιδιώτες επενδυτές.
Το ίδιο το ΝΑΤΟ αναγνώρισε στην ανακοίνωσή του ότι έχει πολλά να μάθει από την ουκρανική εμπειρία, καθώς οι εταιρείες της χώρας αναπτύσσουν και βελτιώνουν τεχνολογίες υπό τις εξαιρετικά απαιτητικές συνθήκες του πολέμου.
Παράλληλα, στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη συμφωνήθηκε ότι οι επενδύσεις των συμμάχων στην άμυνα της Ουκρανίας και στην ουκρανική αμυντική βιομηχανία μπορούν να συνυπολογίζονται στις νέες δεσμεύσεις για αμυντικές δαπάνες που φτάνουν συνολικά το 5% του ΑΕΠ. Αυτό δημιουργεί ένα πρόσθετο κίνητρο για τις ευρωπαϊκές χώρες να χρηματοδοτούν κοινά προγράμματα και παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που συμμετέχουν στη Συμμαχία και διαθέτουν δική τους αμυντική βιομηχανία, η εξέλιξη παρουσιάζει ενδιαφέρον και από την πλευρά των πιθανών μελλοντικών βιομηχανικών συνεργασιών. Η είσοδος των πρώτων δύο ουκρανικών εταιρειών στους διαγωνισμούς του ΝΑΤΟ δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία έγινε μέλος της Συμμαχίας. Δείχνει όμως ότι η αμυντική της βιομηχανία αρχίζει να αποκτά έναν νέο ρόλο: από αποδέκτης στρατιωτικής βοήθειας, γίνεται σταδιακά και προμηθευτής τεχνολογίας και εξοπλισμού για τους συμμάχους της.
