Από τα πολεμικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τα εργοστάσια πυραύλων και τις αεροπορικές βάσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας, οι ουκρανικοί πύραυλοι Neptune φαίνεται πως έχουν αποκτήσει έναν πολύ διαφορετικό ρόλο από εκείνον για τον οποίο σχεδιάστηκαν αρχικά. Μέσα σε μόλις τρεις μήνες, χρησιμοποιήθηκαν σε μια σειρά επιθέσεων εναντίον σημαντικών στρατιωτικών στόχων, αποδεικνύοντας ότι ένα όπλο που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση εχθρικών πλοίων μπορεί πλέον να απειλεί και κρίσιμες εγκαταστάσεις εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το μέτωπο.
Μια ενδιαφέρουσα συγκεντρωτική καταγραφή των επιθέσεων δημοσίευσε ο αναλυτής ανοιχτών πηγών Special Kherson Cat, παρουσιάζοντας τους σημαντικότερους στόχους που επλήγησαν από ουκρανικούς πυραύλους Neptune μεταξύ Αυγούστου και Νοεμβρίου 2026.
Η αρχή έγινε στη Μαύρη Θάλασσα. Στις 12 Αυγούστου και στις 9 Σεπτεμβρίου, η περιοχή του Νοβοροσίσκ, όπου βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες βάσεις του ρωσικού στόλου, δέχθηκε ουκρανικά πλήγματα. Σύμφωνα με τις ουκρανικές ανακοινώσεις, επλήγησαν λιμενικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενώ ζημιές υπέστη και η φρεγάτα «Admiral Essen». Το συγκεκριμένο πλοίο έχει χρησιμοποιηθεί για την εκτόξευση πυραύλων cruise Kalibr εναντίον της Ουκρανίας.
Στις 16 Αυγούστου, οι Ουκρανοί έστρεψαν την προσοχή τους σε έναν διαφορετικό στόχο: το χημικό εργοστάσιο στο Κάμενσκ-Σαχτίνσκι, στην περιφέρεια του Ροστόφ. Πρόκειται για εγκατάσταση που συνδέεται με την παραγωγή στερεών προωθητικών υλών για ρωσικά πυραυλικά συστήματα. Το εργοστάσιο δέχθηκε νέα επίθεση στις 31 Οκτωβρίου, με το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο να αναφέρει ζημιές σε τέσσερις παραγωγικές μονάδες και πυρκαγιά σε αποθήκη έτοιμων προϊόντων. Με άλλα λόγια, οι Ουκρανοί δεν περιορίζονται στο να καταστρέφουν ρωσικούς πυραύλους στο πεδίο της μάχης. Επιχειρούν να πλήξουν και τις εγκαταστάσεις που επιτρέπουν στη Ρωσία να συνεχίζει να τους παράγει.
Στις 26 Σεπτεμβρίου ακολούθησε επίθεση στο οπτικομηχανικό εργοστάσιο του Αζόφ, επίσης στην περιφέρεια του Ροστόφ. Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, υπέστησαν ζημιές πέντε παραγωγικά κτίρια. Η σημασία του εργοστασίου δεν βρίσκεται μόνο στον εξοπλισμό που κατασκευάζει, αλλά και στη θέση του μέσα στη ρωσική αμυντική βιομηχανία. Έρευνες έχουν συνδέσει την παραγωγή του με εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται σε διάφορα πυραυλικά συστήματα, μεταξύ των οποίων οι Kh-101 και R-37M.
Από τα εργοστάσια στα ρωσικά μαχητικά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επιθέσεις εναντίον δύο ρωσικών αεροπορικών βάσεων. Στις 15 Οκτωβρίου επλήγη το αεροδρόμιο του Μπορισογκλέμπσκ και στις 29 Οκτωβρίου η βάση Μαρίνοβκα. Σύμφωνα με τις ουκρανικές αναφορές και την ανάλυση δορυφορικών εικόνων που δημοσίευσε το Militarnyi, οι δύο επιχειρήσεις είχαν ως αποτέλεσμα την καταστροφή έως και έξι βομβαρδιστικών Su-34 και την πρόκληση ζημιών σε άλλα δύο. Πρόκειται για αεροσκάφη που η Ρωσία χρησιμοποιεί εκτεταμένα για επιθέσεις εναντίον ουκρανικών θέσεων και για τη ρίψη κατευθυνόμενων βομβών. Οι εκτιμήσεις για τις απώλειες βασίζονται στις διαθέσιμες εικόνες και στις ουκρανικές ανακοινώσεις.
Το πιο πρόσφατο πλήγμα σημειώθηκε στις 7 Νοεμβρίου, όταν ουκρανικοί πύραυλοι Neptune έπληξαν το εργοστάσιο στρατιωτικών ηλεκτρονικών «Proton» στην πόλη Οριόλ. Σύμφωνα με το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο, μετά την επίθεση σημειώθηκαν εκρήξεις και πυρκαγιά. Η επιχείρηση είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς το συγκεκριμένο εργοστάσιο κατασκευάζει ηλεκτρονικά εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, σε ρωσικά οπλικά συστήματα όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι Iskander-M. Η πλήρης έκταση των ζημιών δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Ένας πύραυλος που απέκτησε πολύ μεγαλύτερο ρόλο
Ο Neptune έγινε διεθνώς γνωστός τον Απρίλιο του 2022, όταν η Ουκρανία ανακοίνωσε ότι με δύο τέτοιους πυραύλους βύθισε το καταδρομικό «Moskva», τη ναυαρχίδα του ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Τότε επρόκειτο κυρίως για ένα παράκτιο αντιπλοϊκό σύστημα. Σήμερα, οι νεότερες εκδόσεις του έχουν αποκτήσει δυνατότητα προσβολής χερσαίων στόχων σε μεγάλες αποστάσεις.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ουκρανία, η οποία επιδιώκει να αναπτύξει δικά της όπλα μεγάλου βεληνεκούς και να μειώσει την εξάρτησή της από τους περιορισμούς που συνοδεύουν ορισμένα δυτικά οπλικά συστήματα.
Βέβαια, δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα όλες οι λεπτομέρειες των επιθέσεων, ενώ σε ορισμένες επιχειρήσεις χρησιμοποιήθηκαν και άλλα μέσα, όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ωστόσο, η συνολική εικόνα είναι χαρακτηριστική: η Ουκρανία επιχειρεί πλέον να πλήξει όχι μόνο τα ρωσικά όπλα, αλλά και τα εργοστάσια, τις υποδομές και τις αεροπορικές βάσεις που στηρίζουν τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Και ο Neptune, που κάποτε είχε ως βασική αποστολή να κρατά τα ρωσικά πολεμικά πλοία μακριά από τις ουκρανικές ακτές, εξελίσσεται σε ένα από τα εργαλεία αυτής της στρατηγικής.
