Ρεπορτάζ για την παράδοση της δεύτερης ελληνικής FDI, για τον ”Φορμίωνα” που μοιάζει έτοιμος από καιρό, για την κατασκευή του ”Θεμιστοκλή” και τις εξελίξεις στο πρόγραμμα ενίσχυσης του Ελληνικού Στόλου. Η παρουσίαση της FDI XL στην Euronaval επαναφέρει και το ερώτημα των μελλοντικών επιλογών του Πολεμικού Ναυτικού.
Η παράδοση της φρεγάτας «Νέαρχος» στο Πολεμικό Ναυτικό επισφράγησε ένα ακόμη επιτυχημένο εξελικτικό στάδιο του προγράμματος των FDI, όμως, η εικόνα που σχηματίστηκε από την επίσκεψη στο Λοριάν έχει ενδιαφέρον και πέρα από την τελετή. Στο ναυπηγείο της Naval Group, η ελληνική παρουσία δεν περιορίζεται μόνο στα πλοία που παραδίδονται, αλλά αποτυπώνεται και στη γραμμή παραγωγής, όπου η επόμενη ελληνική φρεγάτα, ο «Θεμιστοκλής», βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής.
Ο «Νέαρχος» με κάθε επισημότητα, ανήκει από τις 30 Οκτωβρίου στο Πολεμικό Ναυτικό, ως η δεύτερη φρεγάτα FDI HN που εντάσσεται στις τάξεις του, μετά τον «Κίμωνα». Πρώτος Κυβερνήτης του είναι ο Αντιπλοίαρχος Βασίλειος Καραγιαννάκης, ενώ το πλήρωμά του αριθμεί 124 στελέχη. Την τιμή να είναι ανάδοχοι του πλοίου είχαν ο Αθανάσιος και η Μαρίνα Μαρτίνου.
Η φρεγάτα παραδόθηκε σε διαμόρφωση Standard 2, ενσωματώνοντας τις προβλεπόμενες βελτιώσεις σε σχέση με την αρχική διαμόρφωση Standard 1 του Κίμωνα. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το πρόγραμμα δεν αφορά απλώς την παραλαβή τεσσάρων νέων μονάδων, αλλά τη σταδιακή διαμόρφωση μιας κοινής και αναβαθμισμένης επιχειρησιακής ικανότητας για τον ελληνικό στόλο και τη μελλοντική του σύνθεση, τουλάχιστον όπως αυτή προέκυψε από την ομιλία του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.
Νωρίτερα, ο Έλληνας υπουργός είχε συναντηθεί με την Catherine Vautrin, με αντικείμενο την ελληνογαλλική αμυντική συνεργασία, την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη συνεργασία των δύο χωρών στην αμυντική βιομηχανία. Η επιλογή της FDI από τη Σουηδία αποτέλεσε επίσης σημείο αναφοράς στις δηλώσεις του, καθώς πλέον η ίδια σχεδιαστική οικογένεια πλοίων προορίζεται για τρία ναυτικά κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Στην τελετή παρέστη επίσης και ο Jean-Yves Le Drian, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας και ειδικός απεσταλμένος του Γάλλου προέδρου για τον Λίβανο. Ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε ειδικά στον Le Drian, ευχαριστώντας τον για τη συμβολή του στη διαπραγμάτευση και υπογραφή της ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας, από την οποία προέκυψε το πρόγραμμα των φρεγατών.
Ο «Νέαρχος» και η διαμόρφωση Standard 2
Η παράδοση του «Νέαρχου» έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το πλοίο παραδίδεται εξαρχής στη διαμόρφωση Standard 2, σε αντίθεση με τον «Κίμωνα», ο οποίος παραλήφθηκε σε αρχική, υβριδική διαμόρφωση και προβλέπεται να αναβαθμιστεί σταδιακά.
Η Standard 2 περιλαμβάνει την πλήρη ενεργοποίηση-ολοκλήρωση των συστημάτων που διαφοροποιούν την ελληνική διαμόρφωση από τη γαλλική FDI, με σημαντικό στοιχείο την ενισχυμένη αντιαεροπορική άμυνα. Στη διαμόρφωση αυτή περιλαμβάνονται τέσσερις οκταπλοί εκτοξευτές Sylver A50, με συνολικά 32 θέσεις για βλήματα Aster 30, καθώς και το σύστημα εγγύς αντιαεροπορικής άμυνας RAM. Στον εξοπλισμό περιλαμβάνονται επίσης συστήματα αντιμετώπισης απειλών και παραπλάνησης Sylena Mk1.
Η εξέλιξη των πλοίων δεν σταματά φυσικά στη Standard 2. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας επανέλαβε στο Λοριάν τον στόχο να αναβαθμιστούν και οι τέσσερις ελληνικές FDI έως το 2030 στο επίπεδο Standard 2+++, το οποίο, σύμφωνα με την περιγραφή του, θα προσφέρει προηγμένες δυνατότητες αντιαεροπορικής άμυνας, στρατηγικής κρούσης και αυτοπροστασίας.
Ο κ. Δένδιας χαρακτήρισε τις FDI βασικό μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού της «Ατζέντας 2030», με αποστολές την προστασία των θαλάσσιων οδών, της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και τη συμβολή στην προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων. Το πλοίο αναμένεται να φτάσει στην Ελλάδα στα τέλη Νοεμβρίου και θεωρείται δεδομένο πως θα λάβει μέρος στις εορταστικές εκδηλώσεις για τον προστάτη του Π.Ν. Άγιο Νικόλαο στις 6 Δεκεμβρίου.
Δύο FDI στο ίδιο υπόστεγο
Η επίσκεψη μας στις εγκαταστάσεις της Naval Group έδωσε τη δυνατότητα να διαπιστωθεί η πρόοδος της κατασκευής του τέταρτου ελληνικού πλοίου, του «Θεμιστοκλή». Η φρεγάτα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ναυπήγησης και κατασκευάζεται στο ίδιο υπόστεγο με τη γαλλική FDI «Amiral Castex». Οι δύο γάστρες βρίσκονται παράλληλα στον χώρο κατασκευής, ο οποίος έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να εξυπηρετεί ταυτόχρονα δύο πλοία.
Σύμφωνα με όσα ανέφεραν στελέχη του ναυπηγείου κατά την επίσκεψή μας, ο χρόνος από την αρχική κοπή ελάσματος μέχρι την παράδοση μιας FDI έχει πλέον περιοριστεί περίπου στα τέσσερα χρόνια, ενώ η εταιρεία έχει διαμορφώσει τις εγκαταστάσεις της ώστε να μπορεί να παραδίδει έως δύο φρεγάτες ετησίως.
Στο πρόγραμμα FDI απασχολούνται συνολικά περίπου 1.200 εργαζόμενοι, με περισσότερους από 800 να εργάζονται στις εγκαταστάσεις του Λοριάν και περίπου 400 να προέρχονται από συνεργαζόμενες εταιρείες και υπεργολάβους. Η παραγωγική δραστηριότητα πλέον δεν αφορά μόνο τις γαλλικές και ελληνικές φρεγάτες καθώς, την 1η Οκτωβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε η κοπή ελάσματος για την πρώτη σουηδική FDI, HMS Lulea. Θυμίζουμε πως το σουηδικό πρόγραμμα αφορά συνολικά 4 σκάφη με αρκετά διαφοροποιημένο εξοπλισμό, προσαρμοσμένο στις ανάγκες της σκανδιναβικής χώρας, ενώ εκτεταμένη είναι και η εμπλοκή της εγχώριας βιομηχανίας.
Συνολικά, 13 φρεγάτες FDI έχουν παραγγελθεί από τη Γαλλία, την Ελλάδα και τη Σουηδία: πέντε για το Γαλλικό Ναυτικό, τέσσερις για το Πολεμικό Ναυτικό και τέσσερις για το Σουηδικό Ναυτικό. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια κοινή βιομηχανική και τεχνολογική βάση για τρία ευρωπαϊκά ναυτικά, με προφανή οφέλη στην υποστήριξη, στην εξέλιξη της σχεδίασης και στη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και συστημάτων. Μάλιστα, όπως μας τονίστηκε, ενδεχόμενη επιλογή της FDI από το Ναυτικό της Δανίας, θα της προσέδιδε τον χαρακτηρισμό ”Ευρωφρεγάτα” και όχι άδικα, δημιουργώντας περαιτέρω φιλοδοξίες για συμμετοχή και σε επόμενες διαγωνιστικές διαδικασίες ίσως και μέσω SAFE, εφόσον υπάρξει νέος γύρος χρηματοδοτήσεων.
Σε ερώτησή μας σχετικά με το ενδεχόμενο υποβολής πρότασης στο πρόγραμμα νέων φρεγατών του Αμερικανικού Ναυτικού, η απάντηση ήταν ότι δεν υπάρχει προς το παρόν κάποια σχετική απόφαση ή συγκεκριμένη πρωτοβουλία, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται η αξιολόγηση μιας τέτοιας δυνατότητας στο μέλλον. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ενδιαφέρον για το αμερικανικό πρόγραμμα έχει ήδη προσελκύσει προτάσεις και διερευνητικές κινήσεις από αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Τουρκία και, πιο πρόσφατα, το Ηνωμένο Βασίλειο με τη φρεγάτα Type 31.
Η ελληνική συμμετοχή στην κατασκευή
Η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία του προγράμματος που τονίστηκε. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Naval Group, Pierre-Éric Pommellet, περισσότερες από 70 ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν στην εφοδιαστική αλυσίδα των προγραμμάτων της εταιρείας.
Η συμμετοχή εκτείνεται από την παραγωγή μηχανικών και ηλεκτρονικών συστημάτων έως την κατασκευή επιμέρους τμημάτων των πλοίων. Στην ελληνική αλυσίδα προμηθευτών και συνεργατών περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας, η MEVACO, η METLEN, η MARITA HELLAS και η VIKING HELLAS.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κατασκευή προεξοπλισμένων τμημάτων στην Ελλάδα, τα οποία μεταφέρονται στη συνέχεια στο Λοριάν και ενσωματώνονται στο πλοίο. Η συμμετοχή αυτή, όπως ειπώθηκε, δεν περιορίζεται σε απλές εργασίες υποστήριξης, αλλά περιλαμβάνει απαιτητικό και υψηλής ποιότητας παραγωγικό έργο που εντάσσεται στην ίδια τη διαδικασία ναυπήγησης.
Ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι με την παραγγελία της τέταρτης φρεγάτας αυξήθηκε περαιτέρω το τμήμα του προγράμματος που υλοποιείται στην Ελλάδα. Όπως σημείωσε, μέρος του ίδιου του «Νέαρχου» έχει κατασκευαστεί από ελληνικά χέρια. Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία και πέρα από τις τέσσερις συγκεκριμένες μονάδες, καθώς δημιουργεί τεχνογνωσία και παραγωγική βάση που μπορούν να αξιοποιηθούν σε μελλοντικά ναυπηγικά προγράμματα, όπως τα υποβρύχια ή μια ενδεχόμενη αύξηση του αριθμού των φρεγατών της κλάσης.
Ο ”Φορμίων”, ο ”Θεμιστοκλής” και το χρονοδιάγραμμα
Η τρίτη ελληνική FDI, ο ”Φορμίων”, βρίσκεται επίσης στο Λοριάν και ολοκληρώνει τις τελευταίες δοκιμές και εργασίες πριν από την επίσημη παράδοσή της. Η ύψωση της ελληνικής σημαίας έχει προγραμματιστεί για τις 17 Δεκεμβρίου 2026. Ωστόσο, η τελετή δεν θα σημάνει, όπως στην περίπτωση του ”Νέαρχου” και την άμεση αναχώρηση του πλοίου για την Ελλάδα. Ο ”Φορμίων” θα παραμείνει στη Γαλλία για την ολοκλήρωση εργασιών και την ενσωμάτωση συστημάτων, με την αναχώρησή του να τοποθετείται την άνοιξη του 2027.
Ο «Θεμιστοκλής», τέταρτη και τελευταία φρεγάτα της αρχικής ελληνικής παραγγελίας, βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής με την καθέλκυσή του να αναμένεται την άνοιξη του 2027, ενώ η παράδοσή του στο Πολεμικό Ναυτικό έχει προγραμματιστεί για το 2028.
Η δομή του στόλου 10+2
Η παράδοση των FDI εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό ανανέωσης του στόλου των κύριων μονάδων επιφανείας. Στην ομιλία του στο Λοριάν, ο Νίκος Δένδιας περιέγραψε τον στόχο για ένα Πολεμικό Ναυτικό με δέκα σύγχρονες ή εκσυγχρονισμένες φρεγάτες έως το τέλος της δεκαετίας, με δυνατότητα απόκτησης δύο επιπλέον μονάδων.
Ο σχεδιασμός των δέκα πλοίων συγκροτείται από τρεις κλάσεις:
- Τέσσερις φρεγάτες FDI HN, με τις οποίες ολοκληρώνεται το γαλλικό πρόγραμμα.
- Τέσσερις εκσυγχρονισμένες φρεγάτες MEKO 200HN κλάσης ”Ύδρα”.
- Δύο φρεγάτες FREMM κλάσης Bergamini, η απόκτηση των οποίων από την Ιταλία έχει πλέον περάσει σε συγκεκριμένο πρόγραμμα υλοποίησης.
Για τις δύο Bergamini, έχουν οριστικοποιηθεί οι βασικοί όροι της απόκτησης. Η μεταβίβαση της «Carlo Bergamini» προβλέπεται για το πρώτο εξάμηνο του 2028 και της «Virginio Fasan» για το πρώτο εξάμηνο του 2029. Στο πρόγραμμα προβλέπεται επίσης ελληνική βιομηχανική συμμετοχή στις εργασίες συντήρησης και στην προσαρμογή νέων συστημάτων στα πλοία. Μάλιστα, οι δύο επιπλέον φρεγάτες που ανέφερε ο υπουργός αποτελούν τη δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης του προγράμματος, μόλις επιπλέον μεταχειρισμένες FREMM γίνουν διαθέσιμες.
Ο σχεδιασμός δεν αφορά μόνο τον αριθμό των φρεγατών. Ο Υπουργός επανέλαβε ότι το νέο επιχειρησιακό μοντέλο του Πολεμικού Ναυτικού θα περιλαμβάνει αυτόνομα και μη επανδρωμένα συστήματα, τα οποία θα συνεργάζονται με τις επανδρωμένες μονάδες. Η κατεύθυνση αυτή αφορά τη σταδιακή ενσωμάτωση μη επανδρωμένων μέσων επιφανείας, υποβρύχιων συστημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις επιχειρήσεις του στόλου.
Στην ομιλία του προς το πλήρωμα του «Νέαρχου», ο υπουργός αναφέρθηκε και στο ανθρώπινο σκέλος της ανανέωσης του στόλου. Αναγνώρισε ότι οι αποδοχές των στελεχών δεν βρίσκονται στο επιθυμητό επίπεδο και συνέδεσε την αναδιοργάνωση των Ενόπλων Δυνάμεων με την προσπάθεια βελτίωσής τους. Η αύξηση των σύγχρονων μονάδων, όπως υπογράμμισε, δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς το προσωπικό που θα τις επανδρώνει και θα τις επιχειρεί.
Η FDI XL στην Euronaval και οι μελλοντικές επιλογές
Λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη στη Λοριάν, η Naval Group παρουσίασε στην έκθεση Euronaval 2026 μια μεγαλύτερη εξέλιξη της σχεδίασης FDI, η οποία αναφέρεται ως FDI XL, δίνοντας έμφαση στην αυξημένη πυκνότητα οπλισμού και στην προσαρμοστικότητα της πλατφόρμας.
#FDI Because high intensity demands high density and high flexibility. #Euronaval https://t.co/FUTop05xgI
— Naval Group (@navalgroup) November 3, 2026
Το υλικό της παρουσίασης δείχνει μια επιμηκυμένη εκδοχή της FDI, με πρόσθετους χώρους και δυνατότητες ενσωμάτωσης περισσότερων οπλικών συστημάτων. Σύμφωνα με όσα παρατηρούνται στις απεικονίσεις, εκτιμάται ότι η νέα διαμόρφωση θα μπορούσε να περιλαμβάνει επιπλέον 18 κελιά κατακόρυφης εκτόξευσης και 16 κατευθυνόμενα βλήματα επιφανείας-επιφανείας. Η παρουσίαση προβάλλει επίσης τη δυνατότητα ενσωμάτωσης περιφερόμενων πυρομαχικών (loitering munitions) καθώς και αναχαιτιστές (effectors) κατά drones. Μάλιστα, όπως η ίδια η Naval Group δηλώνει στο βίντεό της, η νέα έκδοση της FDI σχεδιαστήκε με στόχο τις επιχειρήσεις υψηλής έντασης: ”Επειδή οι επιχειρήσεις υψηλής έντασης απαιτούν μεγάλη πυκνότητα οπλισμού και υψηλή ευελιξία.”
STIR 1.2 EO Mk2, PASEO XLR και SURFSAT-L
Η FDI XL έχει ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, όχι επειδή υπάρχει γνωστή απόφαση ή διαπραγμάτευση για την απόκτησή της (αν και υπάρχει ήδη πρόταση για επέκταση του τωρινού προγράμματος κατά τρεις μονάδες με εγχώρια ναυπήγηση όπως έχει γράψει ήδη η ΠΤΗΣΗ), αλλά επειδή το Πολεμικό Ναυτικό έχει επιλέξει την οικογένεια FDI και έχει επενδύσει στην υποστήριξη, στην εκπαίδευση και στην ενσωμάτωση των συστημάτων της. Η ύπαρξη μιας μεγαλύτερης έκδοσης της ίδιας σχεδιαστικής οικογένειας δημιουργεί ένα ενδεχόμενο που θα μπορούσε να αξιολογηθεί σε μελλοντικό σχεδιασμό, εφόσον υπάρξουν συγκεκριμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις, οικονομικά δεδομένα και πάνω από όλα, διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος.
Η συζήτηση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον μετά την εξέλιξη του αμερικανικού προγράμματος Constellation. Η Ελλάδα δια στόματος ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια, είχε εξετάσει το 2024 τη δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα, με προοπτική κατασκευής έως επτά φρεγατών σε ελληνικά ναυπηγεία. Τον Νοέμβριο του 2025, όμως, το Αμερικανικό Ναυτικό αποφάσισε να διακόψει τη συνέχιση του προγράμματος πέρα από τα δύο πρώτα πλοία, ακυρώνοντας τις επόμενες τέσσερις μονάδες που βρίσκονταν υπό συμβασιοποίηση.
Με αυτή την εξέλιξη έκλεισε η συγκεκριμένη προοπτική συμμετοχής της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας σε ένα μεγάλο πρόγραμμα νέων φρεγατών. Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί αντίστοιχο πρόγραμμα συμπαραγωγής νέων μονάδων για το Πολεμικό Ναυτικό, ενώ το πρόγραμμα της Ευρωκορβέτας δεν αποτελεί ισοδύναμο αντίβαρο λόγω δυνατοτήτων.
Με δεδομένο ότι στο ορατό μέλλον θα πρέπει να δρομολογηθεί η αναζήτηση του διαδόχου των φρεγατών ΜΕΚΟ 200ΗΝ, η FDI XL θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα υποψηφιότητα για το Πολεμικό Ναυτικό. Η προοπτική αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία και αξία εφόσον εκδηλωθεί αντίστοιχο ενδιαφέρον από άλλες χώρες, καθώς μια ευρύτερη συμμετοχή στο πρόγραμμα θα μπορούσε να επιμερίσει το κόστος ανάπτυξης και να καταστήσει την επιλογή οικονομικά ελκυστικότερη.
