Η Saab παρουσίασε χθες 15 Οκτωβρίου 2026, στις εγκαταστάσεις της στο Λινσέπινγκ, το πρώτο αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποίησης και εναέριου ελέγχου (AEW&C) GlobalEye που προορίζεται για τη Σουηδική Αεροπορία. Το αεροσκάφος, με στρατιωτική ονομασία S 106, μετά από την πρώτη του πτήση θα εισέλθει στη φάση δοκιμών και πιστοποίησης, και την προγραμματισμένη παράδοση το 2027.
Η Σουηδία έχει παραγγείλει τρία GlobalEye, με τα δύο πρώτα να έχουν συμβασιοποιηθεί το 2022 και το τρίτο το 2024. Τα νέα αεροσκάφη θα αντικαταστήσουν τα παλαιότερα Saab 340 AEW&C (ASC 890), δύο από τα οποία η Στοκχόλμη αποφάσισε να παραχωρήσει στην Ουκρανία, ενισχύοντας τις δυνατότητες αεροπορικής επιτήρησης του Κιέβου.
Να θυμίσουμε ότι το GlobalEye βασίζεται στο επιχειρηματικό αεροσκάφος Bombardier Global 6000, το οποίο έχει υποστεί εκτεταμένες μετατροπές για την εγκατάσταση αισθητήρων, συστημάτων επικοινωνιών και σταθμών εργασίας χειριστών. Κύριο στοιχείο του είναι το ραντάρ AESA Erieye ER, με τεχνολογία νιτριδίου του γαλλίου (GaN), τοποθετημένο σε χαρακτηριστικό ατρακτίδιο πάνω από την άτρακτο, Σύμφωνα με τη Saab, το σύστημα προσφέρει δυνατότητα εντοπισμού και παρακολούθησης στόχων σε αποστάσεις που υπερβαίνουν τα 600 km, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους και τις συνθήκες επιτήρησης.
Πέρα από την εναέρια επιτήρηση, το GlobalEye συνδυάζει ενεργούς και παθητικούς αισθητήρες για την παρακολούθηση δραστηριότητας στη θάλασσα και στην ξηρά. Όπως υποστηρίζει η εταιρία, το σύστημα αποστολής συγχωνεύει τα δεδομένα σε ενιαία τακτική εικόνα, η οποία μπορεί να διαβιβάζεται σε μαχητικά, μονάδες αεράμυνας, πολεμικά πλοία και χερσαίους σχηματισμούς. Έτσι, το αεροσκάφος δεν λειτουργεί απλώς ως εναέριο ραντάρ, αλλά και ως κόμβος διοίκησης και ελέγχου για διακλαδικές επιχειρήσεις.
Η ένταξη του S 106 αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Σουηδία μετά την προσχώρησή της στο ΝΑΤΟ, καθώς θα ενισχύσει την επιτήρηση της Βαλτικής και τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών με τις συμμαχικές δυνάμεις. Η Σουηδική Αεροπορία επισημαίνει ότι θα είναι η πρώτη χώρα-μέλος της Συμμαχίας που θα χρησιμοποιήσει επιχειρησιακά το GlobalEye, ενώ έχει ήδη ξεκινήσει συνεργασία με την Ολλανδία, η οποία έχει ήδη ανακοινώσει την πρόθεση παραγγελίας ενός GlobalEye.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επιλογή της ίδιας βασικής αεροπορικής πλατφόρμας με το νέο σουηδικό αεροσκάφος κυβερνητικών μεταφορών TP 106. Η κοινή προέλευση από το Bombardier Global 6000 προσφέρει δυνατότητες συνεργειών στην εκπαίδευση, στη συντήρηση και στην υποστήριξη ανταλλακτικών, παρά τις σημαντικές διαφορές στον εξοπλισμό αποστολής.
Το πρόγραμμα έχει πλέον και ευρύτερη NATOϊκή διάσταση. Τον Ιούλιο του 2026 το ΝΑΤΟ επέλεξε το GlobalEye ως διάδοχο των αεροσκαφών E-3A AWACS, ανοίγοντας διαπραγματεύσεις με τη Saab για την προμήθεια έως δέκα αεροσκαφών. Πρόκειται για επιλογή ιδιαίτερης σημασίας για τη σουηδική αμυντική βιομηχανία, χωρίς πάντως να έχει ακόμη μετατραπεί σε οριστική σύμβαση για το σύνολο των προβλεπόμενων αεροσκαφών.
Με την ευκαιρία σας προτρέπουμε να διαβάστε στο τρέχον τεύχος μας μια ανάλυση για τα σουηδικά αεροσκάφη συλλογής πληροφοριών και τη δράση τους με σπάνιες πληροφορίες.
