Ένα ακόμη παίγνιο διεθνών σχέσεων έχει ξεκινήσει η Τουρκία, κατηγορώντας την Ελλάδα για την σφαγή των Οθωμανών Τούρκων που έγινε κατά την άλωση της Τριπολιτσάς το 1821! Έτσι χθεσινή ανάρτηση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών στο Χ, μιλά για την 205 επέτειο της άλωσης για να ισχυρισθεί πως στο διάστημα 1821-1830 “σφαγιάστηκαν οι Τούρκοι στην Πελοπόννησο”, αλλά και βεβηλώθηκαν τζαμιά και νεκροταφεία τους, σε μια υποτίθεται συστηματική πολιτική εξόντωσης τους από την ελληνική πλευρά. To “σύνθημα” μάλιστα το πήραν αμέσως και τουρκικά ΜΜΕ όπου έσπευσαν να κάνουν σχετικές αναλύσεις και “ιστορικές αναδρομές”, ή ανέσυραν σχετικά αφιερώματα που είχαν κάνει παλαιότερα.


Τι κάνει εδώ η Τουρκία και είναι ένα χοντροκομμένο εργαλείο προπαγάνδας (άρα και κατάλληλο για την εποχή μας, της εύκολης κατανάλωσης συνθημάτων μέσω Διαδικτύου και διαμόρφωσης της κοινής γνώμης με βάση πολωτικά μηνύματα): Απομονώνει ένα υπαρκτό γεγονός, το ότι δηλαδή πράγματι υπήρξε σφαγή των Τούρκων της Τριπολιτσάς, μετά την κατάληψη της από τα στρατεύματα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, και το αναδεικνύει ως μια “γενική αλήθεια”, η οποία στη συνέχεια διαχρονικά θα χαρακτηρίσει και θα στιγματίσει τον “αντίπαλο”, δηλαδή την σημερινή Ελλάδα.

Το τρικ της επιλεκτικής ανάγνωσης της ιστορίας; Αγνοεί πλήρως το ιστορικό πλαίσιο, τα προηγούμενα συμβάντα, την καταπιεστική σχέση κατακτητή και κατακτημένου που ίσχυσε για εκατονταετίες στην Ελλάδα υπό την οθωμανική κυριαρχία, την τότε παγιωμένη “πολιτική του πολέμου” που δυστυχώς εμπεριείχε την μαζική εκδίκηση νικητών στους ηττημένους, ενώ κυρίως παραμερίζει αποφασιστικά ένα ατελεύτητο κατάλογο οθωμανικών-τουρκικών σφαγών σε όλη την Ελλάδα των αιώνων από τον 15ο έως και τον 19ο. Έτσι μια πράγματι κτηνώδης πρακτική της τότε εποχής, που σαφώς αξίζει μελέτη και ανάλυση, δεν μπορεί να απομονωθεί κατ’ επιλογή για να παράγει, 200 χρόνια μετά, ένα κύκλο προπαγάνδας.

Οπότε αν θέλει η Τουρκία σήμερα να θρηνήσει τους νεκρούς της Τριπολιτσάς του 1821 είναι ελεύθερη να το κάνει, καθώς θεωρεί εαυτόν (και είναι ιστορικά) “κληρονόμο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας”. Ας κάνει όμως και το αναμενόμενο γενναίο και ιστορικά αναγκαίο, να αναλάβει και την ευθύνη για τις Οθωμανικές σφαγές, τόσο εντός Ελλάδος, όσο και στα Βαλκάνια, αλλά και στην Μέση Ανατολή, όπως και στην Μικρασία.

Εικόνα από αφιέρωμα του τουρκικού TRT World για την άλωση της Τριπολιτσάς

Είναι μάλιστα κατοχυρωμένο ιστορικά, πως όσο η Οθωμανική Αυτοκρατορία έφθανε στο “τέλος εποχής” της και κλυδωνιζόταν σε όλη την έκταση της από κινήματα απελευθερωτικά, στάσεις και επαναστάσεις και κινήματα ανεξαρτησίας, τόσο περισσότερο κατέφευγε στην μαζική βία και σε δράσεις γενοκτονικές και εθνοκαθαρτικές.

Τι να αναφέρουμε; Τη σφαγή της Κωνσταντινούπολης το 1821, της Χίου το 1822, της Κάσου το 1824, την καταστροφή των Ψαρών το 1824 και πάρα πολλά ακόμη; Να θυμηθούν οι Βούλγαροι την σφαγή του Μπατάκ το 1876, το καθεστώς τρόμου κατά την διάρκεια των Ρωσοτουρκικών Πολέμων; Να θυμηθούν οι Αρμένιοι την σφαγή του 1896; Να θυμηθούν οι Άραβες την κατάκτηση της Καρμπάλα το 1843 με σφαγή μεγάλου μέρους του πληθυσμού; Να θυμηθούν οι Αλβανοί την “σφαγή των 500 Μπέιδων” τους, το 1830; Και όλα αυτά εντός 19ου αιώνα, γιατί αν διαβούμε το κατώφλι του 20ου, έχουμε να μετρήσουμε, από την νεοτουρκική “ζέση” τα μαζικά πογκρόμ και τις ακόμη πιο πολύνεκρες γενοκτονίες Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων που οδήγησαν σε κυριολεκτικό “άδειασμα” της Μικράς Ασίας και του Καυκάσου από κάθε “ενοχλητικό πληθυσμό”.

Η ιστορία λοιπόν δεν είναι ούτε σκοτεινή ούτε φωτεινή. Είναι το μείγμα τέτοιων στιγμών, και απαιτεί τον αναγκαίο σεβασμό στην ανάλυση της και κυρίως όχι κραυγαλέες και περιστασιακές αναγνώσεις που αναζητούν δικαίωση χωρίς όμως ευθύνη.

Το 2026 έτος μνήμης ή αλλαγής ατζέντας;

Το κύριο ερώτημα λοιπόν είναι γιατί να εμφανιστεί σήμερα αυτή η οργανωμένη αλλά μονομερής, προβληματική και σαφώς αντι-ιστορική ανασκάλευση της μνήμης από την τουρκική κυβέρνηση. Που βρήκε εντός Τουρκίας αλλά και διεθνώς ένα πρόθυμο κοινό να αναπαράγει, να σχολιάσει και να “καταραστεί” αναλόγως;

Η εξήγηση μάλλον είναι και η προφανής. Εδώ έχουμε μια αφήγηση η οποία πατά στην τρέχουσα διεθνή ευαισθησία για θέματα γενοκτονίας και εθνοκάθαρσης -ζητήματα βαρύτατης σημασίας για τον πολιτισμό του 21ου αιώνα και σαφώς καταδικαστέα και αποτρόπαια- για να στοχοποιήσει επιλεκτικά κράτη και κυρίως “σχήματα” διακρατικής συνεργασίας, που ενοχλούν την Άγκυρα.

Να το πούμε ευθέως: Οι τουρκικές κατηγορίες περί “εθνοκάθαρσης που μας έκαναν οι Έλληνες στο Μωριά του 19ου αιώνα” συνδέονται με τις πολύ πιο πρόσφατες και δημόσιες κατηγορίες κατά του Ισραήλ για τα δικά του αίσχη στη Γάζα, ένα πεδίο όπου ο Ερντογάν και η κυβέρνηση του ασκούνται καθημερινά για να αναδειχθούν ως νέοι “πάτρωνες των Αράβων”, αναλαμβάνοντας τα ηνία της αντι-ισραηλινής αντίληψης.

Ανάρτηση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 για “ελληνικές φρικαλεότητες στη Μικρά Ασία το 1921”

Οπότε διπλό το “χτύπημα” και διπλή η επιδίωξη. Αρχικά η Ελλάδα του 21ου αιώνα, ευρωπαϊκή, σύγχρονη, εντός διεθνούς νομιμότητας, με νομικό πλαίσιο από τα κορυφαία σε σεβασμό ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χώρα χωρίς διεκδικήσεις και εξωστρεφείς μαξιμαλισμούς, χώρα η οποία είναι αντιμέτωπη με ένα πολύπλευρο πλέγμα τουρκικών κυριαρχικών πιέσεων και απειλών και “αιματηρών υποσχέσεων”, βρίσκεται κατηγορούμενη για τα όποια έκτροπα της επαναστατικής απελευθερωτικής διαδικασίας της προ 2 αιώνων, ενώ είχε τότε υποστεί ως πληθυσμός-πολιτισμός-εθνοτική ομάδα τα πάνδεινα και τρισχειρότερα. Παράλληλα, το συμπαρατασσόμενο και στενά πλέον συνεργαζόμενο με την Ελλάδα Ισραήλ, (με την Κύπρο ως τρίτο μέλος μιας υπό διαμόρφωσης νέας ισορροπίας στη Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο), που πρέπει να απολογηθεί διεθνώς για τις πρακτικές του ειδικά έναντι του παλαιστινιακού λαού, θα καταδικαστεί εξίσου και χειρότερα, ώστε να παραχθεί μια δημόσια εικόνα περί “νέου άξονα των γενοκτόνων”!

Αφελές το επιχείρημα; Αφελέστατο. Αλλά αρκεί σε επιπόλαια ανάγνωση να θολώσει τόσο τα ιστορικά νερά, όσο και την πολιτική ενδελεχή ανάλυση που οφείλει να συμπεριλάβει το σύνολο πράξεων και πρακτικών όλων των μερών για να καταλήγει σε μια αξιολόγηση και κυρίως σε μια κλιμάκωση των όποιων τραγικών, πολιτικής και ηθικής και νομιμότητας.

Το σκοπούμενο από πλευράς Άγκυρας; Να αναδειχθεί σε χώρα με ειδικό “ηθικό βάρος” στην περιοχή της, οπότε να μπορεί να κρίνει και να κατακρίνει τον περίγυρο, από κάποιο βάθρο αυτοθαυμασμού και αξιακής υπεροχής. Την ίδια ώρα που κατέχει το 40% της Κύπρου εδώ και 50 χρόνια, έχει εισβάλλει και κατέχει έδαφος στις γειτονικές Συρία και Ιράκ, απειλεί την Ελλάδα κάθε εκάστη με “νυχτερινές επισκέψεις”, καταδιώκει στο εσωτερικό της κάθε λογής και υφής αντιφρονούντα, η κυβέρνηση της ορθοποδεί πάνω σε ένα πλέγμα έκτακτων εξουσιών, ποδηγέτησης της δικαιοσύνης, πιέσεων στην αντιπολίτευση, θεωριών “εσωτερικού εχθρού”, με τάσεις ισλαμικής απολυτότητας και φαντασιώσεων τουρκικής ηγεμονίας εις βάρος όλων των γειτόνων της. Γιατί όχι θα αναρωτηθεί κανείς κυνικά, άλλωστε ζούμε σε εποχές ακραίου αναθεωρητισμού.

Θα βρεί κοινό η γεμάτη μωρία, τουρκική αναφορά στις “σφαγές του Μωρέος”; Το είπαμε ήδη, ναι και κυρίως τουρκικό, που ανταποκρίθηκε πρόθυμα και με ένταση. Πιθανώς και άλλο στην ευρύτερη περιφέρεια που κανείς δεν αναμένει να κάτσει να εντρυφήσει στην σύνθετη ιστορία της ελληνικής επανάστασης, της Οθωμανικής πολιτικής και των ταραχώδων εποχών εθνικού αυτοπροσδιορισμού του 19ου και 20ου αιώνα.

Έχει νόημα να υπάρξει ελληνική απάντηση; Βεβαίως, αν μη τι άλλο για την καταγραφή της επίσημης θέσης μας. Σχετικά το υπουργείο Εξωτερικών διατύπωσε τα εξής, ολίγον άτονα και της επιστημοσύνης να ομολογήσουμε, αλλά αρκετά. Αλλωστε σε τέτοιες εργαλειοποιήσεις σπάνια βγαίνει άκρη, παρεκτός και αν εμπλακείς στην γνωστή υψηλόφωνη ανταλλαγή ύβρεων.

«Η συστηματική διαστρέβλωση και εργαλειοποίηση της Ιστορίας και η επιλεκτική επίκληση της ιστορικής μνήμης δεν μεταβάλλουν τα ιστορικά γεγονότα. Αυτήν ακριβώς την πρακτική υπηρετεί η σημερινή ανάρτηση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Τέτοιου είδους τοποθετήσεις, οι οποίες βρίσκονται σε αντίθεση με καταγεγραμμένα ιστορικά γεγονότα, δεν συμβάλλουν στη διαμόρφωση κλίματος εμπιστοσύνης, αμοιβαίας κατανόησης και ουσιαστικού διαλόγου, ούτε συνάδουν με την προσέγγιση που επιτάσσουν οι σχέσεις καλής γειτονίας.

Η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Η Ιστορία δεν παραγράφεται, δεν παραχαράσσεται και δεν διαγράφεται με αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έχει το ενοχλητικό χαρακτηριστικό να επιβιώνει της προπαγάνδας».

Το ρεζουμέ: Σφαγές στην ιστορία υπήρξαν δυστυχώς πολλές και συνεχίζονται (ακόμη πιο τραγικό παρά την πολιτισμική μας πρόοδο). Η σφαγή της ιστορίας όμως, τίποτα δεν προσφέρει, παρά μάλλον αποκαλύπτει προθέσεις για “επανάληψη της ιστορίας”, μιας και υπάρχει “προηγούμενο”. Και αυτό είναι το επικίνδυνο.