Νέο κύκλο έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις (κάτι ιστορικά αναμενόμενο όπως έχει δείξει η εμπειρία δεκαετίων), προκαλούν η αντίδραση της Άγκυρας σε τρεις ελληνικές πρωτοβουλίες χωροταξικού σχεδιασμού στο Αιγαίο και οι δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τον εξοπλισμό των ελληνικών νησιών.

Βροντές Ερντογάν

‘Έτσι το κλίμα επιβαρύνθηκε κι άλλο από την σημερινή τοποθέτηση του Τούρκου προέδρου κατά την επιστροφή του από τη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης που έγινε στο Κιργιστάν. Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων εντός του προεδρικού αεροσκάφους, ο Ερντογάν κάλεσε την Ελλάδα να «εγκαταλείψει τον λάθος δρόμο» και να σταματήσει, όπως είπε, να εξοπλίζει νησιά που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι η χώρα του δεν εποφθαλμιά τα εδάφη κανενός, αλλά δεν θα επιτρέψει την παραβίαση των δικαιωμάτων της. Παρουσίασε, παράλληλα, την Άγκυρα ως την εποικοδομητική πλευρά στις διμερείς σχέσεις, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική διάθεση για καλή γειτονία δεν βρίσκει πάντοτε ανάλογη ανταπόκριση από την Αθήνα. «Η Ιστορία αποτελεί πολύ καλό οδηγό για όσους διδάσκονται από αυτήν», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να εργάζεται για την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα.

Οι δηλώσεις έγιναν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης παρουσίασης της τουρκικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Ο Ερντογάν τόνισε ότι η προοπτική ένταξης της Τουρκίας στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα στρέφει την πλάτη στη Δύση, αλλά ότι ακολουθεί εξωτερική πολιτική «360 μοιρών». Επιβεβαίωσε επίσης ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες για επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ξεκαθαρίζοντας ταυτόχρονα ότι δεν εγκαταλείπονται η ανάπτυξη του εγχώριου μαχητικού Kaan και τα τουρκικά συστήματα αεράμυνας.

Αμφισβήτηση σε όλο το Αιγαίο

Ακόμη, η Άγκυρα έχει επιδώσει διακοίνωση στην Ελλάδα, εκφράζοντας τις αντιρρήσεις της για τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια που ανακοίνωσε η ελληνική κυβέρνηση τον Αύγουστο. Πρόκειται για το Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό της 7ης Αυγούστου, το αντίστοιχο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, της 19ης Αυγούστου, και εκείνο για τη Βιομηχανία και τις Εφοδιαστικές Αλυσίδες, το οποίο ανακοινώθηκε στις 28 Αυγούστου.

Κατά την τουρκική επιχειρηματολογία, οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες αποτελούν μονομερείς ενέργειες που δεν μπορούν να μεταβάλουν το «υφιστάμενο νομικό καθεστώς» στο Αιγαίο ούτε να επηρεάσουν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας. Η Άγκυρα φέρεται να χαρακτηρίζει «απαράδεκτη» την προβολή όσων αποκαλεί «μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις» μέσω περιβαλλοντικών ή τομεακών σχεδιασμών, υποστηρίζοντας ότι επιχειρείται η δημιουργία τετελεσμένων.

Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι οι σχεδιασμοί με θαλάσσια διάσταση πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις δικές της θέσεις και ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μέσω συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών, με συνεκτίμηση όλων των σχετικών περιστάσεων και στη βάση της ευθυδικίας.

Τα παραπάνω ενώ μας έχει ήδη σερβιριστεί η ανακοίνωση δύο τουρκικών “θαλάσσιων πάρκων” στο Αιγαίο, αλλά με τα όρια τους τόσο εντός της δυνητικής ελληνικής ΑΟΖ αλλά και των μελλοντικών χωρικών υδάτων μας, εφόσον πάμε σε 12 μίλια, οπότε η κίνηση κάθε άλλο παρά “πάρκο διπλωματίας” θυμίζει.

Η απάντηση της Αθήνας είχε δοθεί ήδη από τις 29 Αυγούστου, μετά την προηγούμενη δήλωση του εκπροσώπου του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών. Σε λιτή ανακοίνωση, το ελληνικό ΥΠΕΞ υπογράμμισε ότι «η επανάληψη του ίδιου αβάσιμου και απαράδεκτου ισχυρισμού» κάθε φορά που η Ελλάδα ανακοινώνει ένα νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο, δεν του προσδίδει ούτε νομικό έρεισμα ούτε υπόσταση.

Το υπουργείο πρόσθεσε ότι η ελληνική θέση ως προς το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως σαφής, εδράζεται στις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες και «δεν επιδέχεται περαιτέρω σχολιασμό». Με τη διατύπωση αυτή, η Αθήνα απορρίπτει ευθέως τόσο τη σύνδεση των χωροταξικών σχεδίων με ζητήματα κυριαρχίας όσο και την τουρκική αμφισβήτηση του καθεστώτος νησίδων και βραχονησίδων.

Πάντως η χρονική αλληλουχία των τουρκικών ανακοινώσεων, της ρηματικής διακοίνωσης και της παρέμβασης Ερντογάν δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει τον ελληνικό χωροταξικό σχεδιασμό, τις θαλάσσιες διεκδικήσεις και το καθεστώς των νησιών σε ένα ενιαίο διπλωματικό αφήγημα που θα… αναταράξει τα “ήρεμα νερά” της τελευταίας τριετίας και θα βουλιάξει την όποια συναίνεση είχε φέρει η “Διακήρυξη των Αθηνών” του 2023. Να θυμήσουμε πως μέχρι το τέλος του έτους -πιθανά τον Οκτώβριο- αναμένουμε στην Τουρκική Βουλή τη συζήτηση περί νόμου που θα κατοχυρώνει την “Γαλάζια Πατρίδα”, δηλαδή τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο, και ό,τι άλλο βέβαια κυοφορείται.