Ο Mike Minahan, Vice President της Northrop Grumman Corporation, μιλά στην «ΠΤΗΣΗ» για την εξέλιξη του LITENING, τη δικτυοκεντρική λειτουργία του, τη σημασία του για τα μαχητικά πριν την 5η γενιά και τις δυνατότητες της τελευταίας του έκδοσης με την ονομασία Large Aperture
Η πρόσφατη απόφαση της Αμερικανικής Αεροπορίας να συνεχίσει να επενδύει στο LITENING έως το 2035 αποτέλεσε την αφορμή για ένα δεύτερο «κοίταγμα» στην πορεία και κυρίως στο μέλλον του ατρακτιδίου στοχοποίησης της Northrop Grumman. Μετά την παρουσίαση των βασικών στοιχείων του νέου αμερικανικού προγράμματος από την «ΠΤΗΣΗ», απευθυνθήκαμε στην εταιρεία με μια σειρά ερωτήσεων για το πώς το LITENING προσαρμόζεται στις απαιτήσεις του σύγχρονου αεροπορικού πολέμου και τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για τις πλατφόρμες που το μεταφέρουν.
Τι αλλάζει, λοιπόν, σε ένα σύστημα που βρίσκεται σε υπηρεσία για περισσότερα από 25 χρόνια και ποιος είναι ο ρόλος του στο σημερινό ψηφιακό και δικτυοκεντρικό πεδίο μάχης;
Ο Mike Minahan, Vice President της Northrop Grumman Corporation, εξηγεί στην «ΠΤΗΣΗ» ότι το LITENING έχει εξελιχθεί πολύ πέρα από τον αρχικό ρόλο ενός ατρακτιδίου ηλεκτροοπτικής και υπέρυθρης παρατήρησης. Οι αισθητήρες EO/IR χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό, την στοχοποίηση, την αναγνώριση και την παρακολούθηση στόχων σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς να εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, όπως για παράδειγμα ένα ραντάρ.
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι οι πληροφορίες αυτές δεν παραμένουν πλέον «μέσα» στο αεροσκάφος. Όπως εξηγεί, το LITENING διαθέτει ασφαλείς αμφίδρομες ζεύξεις δεδομένων, επιτρέποντας την ανταλλαγή εικόνας και άλλων πληροφοριών με δικτυωμένους χρήστες. Πιλότοι και επίγειες δυνάμεις μπορούν να παρακολουθούν την ίδια ζωντανή εικόνα, ενώ έχουν τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν δεδομένα, φωτογραφίες και άλλες πληροφορίες που μπορούν να συμβάλουν, για παράδειγμα, στην επιβεβαίωση της ταυτότητας ενός στόχου.
Η εξέλιξη αυτή μετατρέπει ουσιαστικά το LITENING από ένα «μάτι» του μαχητικού σε δικτυωμένο αισθητήρα, ενισχύοντας την επίγνωση της τακτικής κατάστασης τόσο στον αέρα όσο και στο έδαφος.
Γιατί το LITENING παραμένει επίκαιρο μετά από 25 χρόνια;
Η δεύτερη ερώτηση της «ΠΤΗΣΗΣ» αφορούσε τον ίδιο τον λόγο για τον οποίο το LITENING εξακολουθεί να εξελίσσεται, αντί να έχει αντικατασταθεί από μια νεότερη σχεδίαση. Ειδικότερα, ζητήσαμε από τη Northrop Grumman να εξηγήσει πώς η αρχιτεκτονική του συστήματος επιτρέπει την ενσωμάτωση νέων δυνατοτήτων με την πάροδο του χρόνου.
Η απάντηση βρίσκεται, σύμφωνα με τον κ. Minahan, στη modular αρχιτεκτονική του.
«Ένας από τους λόγους για τους οποίους η οικογένεια LITENING συνεχίζει να υπηρετεί σε όλο τον κόσμο για περισσότερα από 25 χρόνια είναι η modular αρχιτεκτονική της», σημειώνει.
Στο διάστημα αυτό η Northrop Grumman έχει αυξήσει την εμβέλεια και την ανάλυση των αισθητήρων, έχει διευρύνει τη φασματική κάλυψη και έχει προσθέσει μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ και προηγμένο λογισμικό, ώστε το σύστημα να μπορεί να επεξεργάζεται σύνθετες πληροφορίες σε μικρότερο χρόνο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα προσθήκης νέων λειτουργιών μέσω αναβαθμίσεων λογισμικού. Ο Minahan αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την προσθήκη δυνατότητας στο LITENING να καθοδηγεί χαμηλού κόστους ρουκέτες εναντίον εχθρικών drones.
Η προσέγγιση αυτή είναι σημαντική σε μια εποχή κατά την οποία οι απειλές εξελίσσονται ταχύτερα από τους παραδοσιακούς κύκλους ανάπτυξης και πιστοποίησης νέων αεροπορικών συστημάτων. Αντί ένα ατρακτίδιο να παραμένει «παγωμένο» στην τεχνολογία της εποχής κατά την οποία σχεδιάστηκε, μπορεί να αναβαθμίζεται σταδιακά ώστε να ανταποκρίνεται σε νέες επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Τι σημαίνει αυτό για τα ελληνικά F-16 αλλά και τα αειθαλή F-4E;
Με δεδομένο ότι η Πολεμική Αεροπορία έχει χρησιμοποιήσει LITENING στα F-4E AUP, ενώ παράλληλα ο στόλος των F-16 βρίσκεται σε διαδικασία μετάβασης στην έκδοση F-16V, η «ΠΤΗΣΗ» έθεσε στη Northrop Grumman και ένα συγκεκριμένο ελληνικό ερώτημα: ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος του LITENING σε μια αεροπορία όπου συνυπάρχουν πλέον μαχητικά διαφορετικών γενεών, ενώ τα F-4E πλησιάζουν στην απόσυρση;
Η απάντηση του κ. Minahan παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον:
«Το LITENING, μαζί με το σύστημα EW IVEWS και το ραντάρ AESA SABR, μπορεί να διατηρήσει εναέριες πλατφόρμες όπως τα F-4E και F-16 επίκαιρες και επιχειρησιακά ενεργές για δεκαετίες.»
Η αναφορά στα F-4E είναι προφανώς ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για την Ελλάδα. Δεν αποτελεί δήλωση ότι η Πολεμική Αεροπορία θα διατηρήσει τα Phantom σε υπηρεσία για δεκαετίες, αλλά αποτυπώνει τη φιλοσοφία της Northrop Grumman για την αναβάθμιση υφιστάμενων πλατφορμών μέσω νέων αισθητήρων, ηλεκτρονικού πολέμου, ραντάρ και υπολογιστικών δυνατοτήτων.
Στην περίπτωση των F-16, η εταιρεία συνδέει το LITENING με δύο ακόμη συστήματά της: το IVEWS, την ολοκληρωμένη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου για το F-16, και το SABR/APG-83, το ραντάρ AESA των ελληνικών Viper. Πρόκειται για μια προσέγγιση που αντιμετωπίζει το αεροσκάφος όχι ως ένα στατικό σύνολο συστημάτων, αλλά ως πλατφόρμα που μπορεί να αποκτά νέες δυνατότητες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της.
Πόσο σημαντική είναι η πιστοποίηση σε διαφορετικά μαχητικά;
Η «ΠΤΗΣΗ» ρώτησε επίσης τη Northrop Grumman για ένα κρίσιμο ζήτημα στην ελληνική πραγματικότητα: πόσο σημαντική είναι η δυνατότητα ενσωμάτωσης και πιστοποίησης του ίδιου ατρακτιδίου σε διαφορετικούς τύπους μαχητικών, ιδιαίτερα σε μια Πολεμική Αεροπορία που επιχειρεί πλέον F-16V και Rafale και βρίσκεται σε πορεία προς ακόμη μεγαλύτερη διαφοροποίηση του στόλου της. Η απάντηση είναι ότι η ίδια η ιστορία του LITENING αποτελεί ίσως την καλύτερη απόδειξη της αξίας αυτής της ευελιξίας.
Σύμφωνα με τον κ. Minahan, το LITENING έχει ενσωματωθεί σε δεκατρείς διαφορετικούς τύπους αεροσκαφών και έχει συμπληρώσει περισσότερες από 4 εκατομμύρια επιχειρησιακές ώρες. Έχει χρησιμοποιηθεί σε πλατφόρμες από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αεροσκάφη μεταφοράς έως βομβαρδιστικά και μαχητικά.
Και εδώ έρχεται μια χαρακτηριστική διατύπωση της Northrop Grumman για το τι προσφέρει σήμερα το σύστημα στα μαχητικά τέταρτης γενιάς:
«Το LITENING παρέχει δυνατότητες EO/IR πέμπτης γενιάς σε μαχητικά τέταρτης γενιάς.»
Η λογική είναι σαφής. Ένα μαχητικό τέταρτης γενιάς δεν μετατρέπεται μέσω ενός ατρακτιδίου σε αεροσκάφος πέμπτης γενιάς. Μπορεί όμως να αποκτήσει σύγχρονες δυνατότητες παθητικής αναζήτησης, αναγνώρισης και στοχοποίησης, βελτιώνοντας σημαντικά την επιχειρησιακή του αποτελεσματικότητα και την επιβιωσιμότητά του.
Η δυνατότητα εντοπισμού και εκτέλεσης αποστολών από μεγαλύτερες αποστάσεις αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου οι σύγχρονες απειλές μπορούν να εμπλέκουν αεροσκάφη από πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Για τον χειριστή, η μεγαλύτερη εμβέλεια και η παθητική λειτουργία των αισθητήρων προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό και την εκτέλεση της αποστολής.
Τι φέρνει το LITENING Large Aperture;
Τέλος, ζητήσαμε από τη Northrop Grumman να περιγράψει ποιες τεχνολογίες θα καθορίσουν την επόμενη φάση εξέλιξης του LITENING, ιδιαίτερα μετά την παρουσίαση της έκδοσης Large Aperture και τη νέα αμερικανική επένδυση που εκτείνεται έως το 2035.
Εδώ η απάντηση μεταφέρει το ενδιαφέρον από την απλή αύξηση της εμβέλειας στην πολυφασματική αντίληψη και την επεξεργασία δεδομένων.
Το LITENING Large Aperture συνδυάζει αισθητήρες έγχρωμης απεικόνισης ημέρας με mid-wave infrared (MWIR), short-wave infrared (SWIR) και long-wave infrared (LWIR). Με αυτόν τον τρόπο καλύπτει πολύ μεγαλύτερο τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος και επιτρέπει την απεικόνιση στόχων σε διαφορετικές συνθήκες ημέρας και νύχτας.
Σύμφωνα με τον κ. Minahan, ο χειριστής μπορεί να βλέπει ταυτόχρονα τρεις από τους έξι αισθητήρες, ενώ η εικόνα μπορεί να μεταδίδεται ζωντανά και σε άλλους χρήστες του δικτύου.
Το ίδιο σημαντική είναι, όμως, η επεξεργασία όσων «βλέπουν» οι αισθητήρες. Η αυξημένη υπολογιστική ισχύς επιτρέπει προηγμένη επεξεργασία εικόνας, ώστε ο χειριστής να μπορεί να κατανοεί ταχύτερα μια σύνθετη κατάσταση και να λαμβάνει αποφάσεις σε μικρότερο χρόνο.
Παράλληλα, η ψηφιακή αρχιτεκτονική του LITENING επιτρέπει την αύξηση της υπολογιστικής ισχύος και τη φιλοξενία εφαρμογών δικτύωσης που καθορίζονται από τον χρήστη. Με άλλα λόγια, η εξέλιξη του συστήματος δεν αφορά μόνο τους αισθητήρες, αλλά και το τι μπορεί να γίνει με τα δεδομένα που αυτοί παράγουν.
Ένα ατρακτίδιο που εξελίσσεται μαζί με το μαχητικό
Οι απαντήσεις της Northrop Grumman στην «ΠΤΗΣΗ» αποτυπώνουν τελικά μια διαφορετική αντίληψη για το τι πρέπει να είναι ένα σύγχρονο targeting pod.
Το LITENING δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως ένα σύστημα που «βλέπει» και επισημαίνει έναν στόχο. Είναι ένας πολυφασματικός και δικτυωμένος αισθητήρας, με αυξημένη υπολογιστική ισχύ και δυνατότητα συνεχών αναβαθμίσεων, ο οποίος μπορεί να μεταφέρει την πληροφορία που συλλέγει σε ολόκληρο το δίκτυο μάχης.
Για την Ελλάδα, το ενδιαφέρον είναι διπλό. Από τη μία, η ιστορία των LITENING στα F-4E AUP αποτελεί άμεση σύνδεση με ένα σύστημα που η Πολεμική Αεροπορία ήδη γνωρίζει. Από την άλλη, η δυνατότητα ενσωμάτωσης σε διαφορετικές πλατφόρμες και η φιλοσοφία συνεχούς αναβάθμισης έχουν ιδιαίτερη σημασία για έναν στόλο στον οποίο συνυπάρχουν πλέον F-16V και Rafale, ενώ προετοιμάζεται και η είσοδος της πέμπτης γενιάς.
Ίσως γι’ αυτό και η πιο χαρακτηριστική φράση του Mike Minahan συνοψίζει καλύτερα από οποιαδήποτε τεχνική περιγραφή την κατεύθυνση του προγράμματος: «Δυνατότητες EO/IR πέμπτης γενιάς σε μαχητικά τέταρτης γενιάς».
Ένα σύστημα που σχεδιάστηκε πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες συνεχίζει έτσι να εξελίσσεται, όχι προσπαθώντας να παραμείνει ίδιο, αλλά αλλάζοντας μαζί με το αεροσκάφος, το δίκτυο και —κυρίως— το πεδίο μάχης στο οποίο καλείται να επιχειρήσει.
