Η εικόνα μιας καμένης σελίδας από σχολικό βιβλίο μέσα στα συντρίμμια ενός τυπογραφείου αποτυπώνει μια λιγότερο ορατή, αλλά ιδιαίτερα σοβαρή πλευρά του πολέμου στην Ουκρανία.

Οι πρόσφατες ρωσικές επιθέσεις έχουν προκαλέσει τεράστιες ζημιές στον ουκρανικό εκδοτικό κλάδο. Περίπου 12 εκατομμύρια βιβλία έχουν καταστραφεί, ενώ περισσότερες από 35 εγκαταστάσεις εκδοτικών και τυπογραφικών επιχειρήσεων έχουν πληγεί μέσα στις τελευταίες εβδομάδες. Ουκρανικά μέσα αναφέρουν ότι οι απώλειες αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο όλων των βιβλίων που τυπώθηκαν στη χώρα φέτος.

Χάθηκαν 1,3 εκατομμύρια σχολικά βιβλία λίγο πριν ανοίξουν τα σχολεία

Ένα από τα σοβαρότερα πλήγματα σημειώθηκε σε τυπογραφείο στα περίχωρα του Κιέβου, την ώρα που η παραγωγή είχε αυξηθεί ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς. Το εργοστάσιο επρόκειτο να παραδώσει 1,3 εκατομμύρια σχολικά βιβλία, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 10% των σχολικών εγχειριδίων της Ουκρανίας.

Το τυπογραφείο χτυπήθηκε τη νύχτα από ρωσικό πύραυλο. Οι εγκαταστάσεις και ο εξοπλισμός υπέστησαν τεράστιες ζημιές, ενώ ουσιαστικά τίποτα από την παραγωγή δεν μπορούσε να σωθεί. Όσα βιβλία δεν κάηκαν καταστράφηκαν από το νερό που χρησιμοποιήθηκε για την κατάσβεση της φωτιάς ή έμειναν εκτεθειμένα μετά την κατάρρευση της οροφής.

Μέσα στις στάχτες βρέθηκε ακόμη και μια μισοκαμένη σελίδα από βιβλίο αγγλικών — ένα σχολικό κείμενο που λίγες ημέρες αργότερα θα έπρεπε να βρίσκεται στα χέρια μαθητών.

Η καταστροφή εκατομμυρίων αντιτύπων δημιουργεί πλέον ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα. Δεν χάνονται μόνο τα ίδια τα βιβλία, αλλά διαταράσσεται ολόκληρη η αλυσίδα παραγωγής και διανομής: από τους εκδότες και τα τυπογραφεία μέχρι τις αποθήκες, τα βιβλιοπωλεία και τελικά τους αναγνώστες.

Τα πλήγματα δεν περιορίστηκαν στα καινούργια βιβλία. Ρωσική επίθεση έπληξε και τη γνωστή αγορά βιβλίου «Ποτσάινα» στο Κίεβο, έναν χώρο ιδιαίτερα αγαπητό στους κατοίκους της ουκρανικής πρωτεύουσας. Εκατοντάδες πάγκοι καταστράφηκαν μαζί με μεγάλο αριθμό βιβλίων. Ανάμεσά τους υπήρχαν παλιές και σπάνιες εκδόσεις, μεταχειρισμένα βιβλία και συλλεκτικά αντίτυπα που είχαν συγκεντρωθεί εκεί επί δεκαετίες.

Στόχος τα μνημεία και η ιστορία της χώρας

Η καταστροφή του εκδοτικού κλάδου αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης εικόνας ζημιών στην πολιτιστική κληρονομιά της Ουκρανίας. Σύμφωνα με την υπουργό Πολιτισμού της χώρας, από την έναρξη του πολέμου έχουν πληγεί περισσότερα από 1.900 μνημεία και στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και πάνω από 2.000 πολιτιστικά ιδρύματα.

Μουσεία, βιβλιοθήκες, γκαλερί, κινηματογραφικά στούντιο, θέατρα και άλλοι πολιτιστικοί χώροι έχουν υποστεί ζημιές. Ανάμεσα στα μνημεία που έχουν πληγεί βρίσκεται και η Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά και θρησκευτικά συγκροτήματα της χώρας και Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Σε πρόσφατη επίθεση προκλήθηκαν ζημιές και πυρκαγιά στον Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως. Το κόστος των εργασιών αποκατάστασης υπολογίζεται σε περίπου 11,2 εκατομμύρια δολάρια, ενώ οι επισκευές αναμένεται να διαρκέσουν δύο χρόνια.

Η UNESCO έχει επανειλημμένα καταδικάσει τις επιθέσεις εναντίον πολιτιστικών αγαθών, τα οποία προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο.