Για χρόνια, όταν γινόταν λόγος για το ενδεχόμενο μιας ρωσικής επίθεσης στην Ευρώπη και μιας άμεσης σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ, η εικόνα ήταν σχεδόν πάντα η ίδια: ρωσικά άρματα μάχης, ο διάδρομος του Σουβάλκι, στρατεύματα στα σύνορα των Βαλτικών χωρών και συναγερμός στις Βρυξέλλες. Μόνο που ο πόλεμος μπορεί να φτάσει στην Ευρώπη με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Χωρίς μεραρχίες. Χωρίς εισβολή. Χωρίς καν Ρώσους στρατιώτες.
Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας προειδοποιούν εδώ και καιρό για μια πολύ πιο απλή και φθηνή μέθοδο: στρατολόγηση ανθρώπων μέσω διαδικτύου για παρακολουθήσεις, εμπρησμούς και δολιοφθορές. Άνθρωποι που βρίσκονται ήδη μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μπορούν να αναλάβουν μια «δουλειά» για χρήματα.
Η μέθοδος δεν είναι πλέον θεωρητική. Στις 19 Αυγούστου, γερμανικό δικαστήριο καταδίκασε έναν 30χρονο άντρα για συμμετοχή σε σχέδιο αποστολής δεμάτων στο πλαίσιο επιχείρησης που οι αρχές συνδέουν με τη Ρωσία. Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες μιλούν πλέον ανοιχτά για έναν υβριδικό πόλεμο εναντίον χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία.
Κατηγορούμενοι στο Εφετείο της Στουτγκάρδης για φερόμενη συνεργασία με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες και σχέδιο δολιοφθοράς στη Γερμανία. Φωτογραφία: Marijan Murat / dpa
Και τα γεγονότα του Αυγούστου κάνουν την εικόνα ακόμη πιο ανησυχητική.
Ταλίν, 15 Αυγούστου
Τα ξημερώματα της 15ης Αυγούστου ξέσπασε φωτιά σε κτίριο που χρησιμοποιεί η Milrem Robotics, μία από τις σημαντικότερες εταιρείες αμυντικής ρομποτικής της Εσθονίας. Η Milrem κατασκευάζει, μεταξύ άλλων, τις μη επανδρωμένες επίγειες πλατφόρμες THeMIS, οι οποίες έχουν ήδη παραδοθεί στην Ουκρανία και χρησιμοποιούνται για μεταφορές, απομάκρυνση τραυματιών και άλλες στρατιωτικές αποστολές.
Οι εισαγγελικές αρχές ανακοίνωσαν ότι η φωτιά ήταν σκόπιμη και προσχεδιασμένη. Τρεις ύποπτοι συνελήφθησαν στη Λετονία και εξετάζεται, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο δολιοφθοράς και πιθανής ρωσικής εμπλοκής. Μέχρι στιγμής, πάντως, η σύνδεση με τη Μόσχα δεν έχει αποδειχθεί. Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που έχει σημασία: οι ύποπτοι είναι πολίτες της Λετονίας. Αν αποδειχθεί ότι πίσω από την επίθεση υπήρχε ξένος εντολέας, δεν χρειάστηκε να περάσει κανείς τα σύνορα από τη Ρωσία.
Σλοβενία: ένα τροχαίο άνοιξε τον φάκελο «Ρωσία»
Η υπόθεση ξεκίνησε από ένα τροχαίο στις 31 Ιουλίου 2026. Το υπηρεσιακό όχημα της προέδρου της Σλοβενίας Νατάσα Πιρτς Μούσαρ συγκρούστηκε μέσα στη σήραγγα Kastelec. Μαζί της βρίσκονταν ο αστυνομικός-οδηγός, μία γυναίκα της ασφάλειας και δύο φίλες της προέδρου. (Dnevnik) Η μία ήταν η Βικτόρια Κριβολούτσκα, γεννημένη στη Ρωσία και σήμερα κάτοχος και σλοβενικής υπηκοότητας. Το όνομά της τράβηξε την προσοχή των ΜΜΕ και στις 17 Αυγούστου έρευνα των Dnevnik και APA αποκάλυψε ότι στο παρελθόν ήταν ζευγάρι και ζούσε στη Ρωσία με τον Ρόμαν Γέγκλιτς, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος των σλοβενικών υπηρεσιών πληροφοριών, ο οποίος είχε φύγει στη Ρωσία τη δεκαετία του 1990. Η ίδια υποστηρίζει ότι δεν έχει επαφή μαζί του εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια. (Dnevnik)
Παράλληλα αποκαλύφθηκε ότι η Πιρτς Μούσαρ και η Κριβολούτσκα είχαν ταξιδέψει μαζί αρκετές φορές στη Ρωσία πριν η πρώτη γίνει πρόεδρος. Η υπόθεση προκάλεσε πολιτική θύελλα και αιτήματα να εξεταστεί εάν υπάρχει κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια. Η πρόεδρος αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε σχέση με ρωσικές μυστικές υπηρεσίες
Λειψία, 4 Αυγούστου
Το βράδυ της 4ης Αυγούστου, στο αεροδρόμιο Leipzig/Halle της Γερμανίας, εντοπίστηκε μέσα στην ελεγχόμενη περιοχή ένα drone φορτωμένο με εκρηκτικά. Βρισκόταν δίπλα σε ουκρανικό μεταγωγικό Antonov An-124. Ο εκρηκτικός μηχανισμός δεν εξερράγη και οι γερμανικές αρχές αντιμετωπίζουν την υπόθεση ως απόπειρα επίθεσης. Το αεροδρόμιο της Λειψίας δεν είναι τυχαίο σημείο. Αποτελεί ευρωπαϊκή βάση των ουκρανικών Antonov που πραγματοποιούν βαριές μεταφορές, ενώ συνδέεται και με γερμανικές και ΝΑΤΟϊκές στρατιωτικές μεταφορές.
Ποιος έστειλε το drone δεν έχει ακόμη αποδειχθεί. Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ τόνισε ότι οι υποψίες για τη Ρωσία δεν αρκούν και ότι απαιτείται σαφής αλυσίδα αποδεικτικών στοιχείων πριν αποδοθεί ευθύνη.
Το γεγονός όμως παραμένει: ένα drone με εκρηκτικά κατάφερε να φτάσει δίπλα σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος, βαθιά μέσα στη Γερμανία.
Κολεφέρο, Ιταλία, 13 Αυγούστου
Στις 13 Αυγούστου, ισχυρή έκρηξη συγκλόνισε το εργοστάσιο πυρομαχικών KNDS Ammo Italy στο Κολεφέρο, νοτιοανατολικά της Ρώμης. Το εργοστάσιο παράγει πυρομαχικά μεσαίου και μεγάλου διαμετρήματος για χερσαία και ναυτικά οπλικά συστήματα και συμμετέχει στις ευρωπαϊκές συμφωνίες παραγωγής πυρομαχικών των 155 χιλιοστών. (Internazionale)
Εδώ χρειάζεται προσοχή. Πυροσβέστες και αστυνομία αντιμετώπιζαν ήδη φωτιά όταν σημειώθηκε η μεγάλη έκρηξη. Οι αρχές ερευνούν τα αίτια και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν δολιοφθορά. Μπορεί πράγματι να ήταν ένα βιομηχανικό ατύχημα.
Όμως στη σημερινή Ευρώπη, μια έκρηξη σε εργοστάσιο πυρομαχικών δύσκολα αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα ακόμη βιομηχανικό συμβάν.
Φινλανδία, 18 Αυγούστου
Τα ξημερώματα της 18ης Αυγούστου, δεξαμενή στις εγκαταστάσεις της Stora Enso στην Ίματρα, στη νοτιοανατολική Φινλανδία, υπέστη ρήξη έπειτα από ένα συμβάν που περιγράφηκε ως έκρηξη. Ακολούθησε πυρκαγιά και διαρροή περίπου 50 κυβικών μέτρων tall oil. Δεν υπήρξαν τραυματισμοί. Μέχρι στιγμής τα στοιχεία δείχνουν τεχνικό πρόβλημα. Ερευνάται γιατί αυξήθηκε η πίεση στο εσωτερικό της δεξαμενής και δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν δολιοφθορά. Πιθανότατα, λοιπόν, πρόκειται πράγματι για ατύχημα.
Αλλά σε μια Ευρώπη όπου οι υπηρεσίες ασφαλείας βρίσκονται ήδη σε επιφυλακή για επιχειρήσεις δολιοφθοράς, ακόμη και ένα τέτοιο περιστατικό κοντά στα ρωσικά σύνορα εξετάζεται πλέον μέσα σε ένα πολύ διαφορετικό κλίμα.
Και η Ελλάδα έχει ήδη δει αυτή τη μέθοδο
Η ιστορία δεν ξεκίνησε αυτόν τον Αύγουστο. Και δεν αφορά μόνο τη Βαλτική ή την Κεντρική Ευρώπη. Στις 29 Απριλίου 2025, οι ελληνικές αρχές συνέλαβαν στην Αλεξανδρούπολη έναν 59χρονο ομογενή, γεννημένο στη Γεωργία, με την κατηγορία της κατασκοπείας. Στο κινητό του εντοπίστηκαν φωτογραφίες και βίντεο στρατιωτικών εγκαταστάσεων και εξοπλισμού. Σύμφωνα με την έρευνα, κατέγραφε στρατιωτικές κινήσεις και έστελνε το υλικό μέσω κρυπτογραφημένης εφαρμογής σε άλλο πρόσωπο. Οι ελληνικές αρχές διερεύνησαν τη σύνδεση της υπόθεσης με τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Η επιλογή της Αλεξανδρούπολης μόνο τυχαία δεν ήταν. Το λιμάνι της έχει αποκτήσει στρατηγική σημασία για τη μεταφορά αμερικανικού και ΝΑΤΟϊκού στρατιωτικού υλικού προς την Ανατολική Ευρώπη. Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια της υπόθεσης που δύσκολα ξεχνιέται. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά από την έρευνα, όταν του προσφέρθηκαν χρήματα για τη δράση του, ο 59χρονος φέρεται να απάντησε ότι δεν το έκανε για την αμοιβή: «Το κάνω για τη Μητέρα Ρωσία». Ο ίδιος είχε υπηρετήσει στο παρελθόν στον σοβιετικό στρατό και, σύμφωνα με τις αρχικές πληροφορίες, παρουσίαζε τη δράση του ως πράξη αφοσίωσης προς τη Ρωσία. Αργότερα αρνήθηκε ότι είχε κάνει τη συγκεκριμένη δήλωση.
Δεν χρειάστηκε λοιπόν να περάσει στην Ελλάδα κάποιος Ρώσος πράκτορας με ρωσικό διαβατήριο. Ο άνθρωπος που κατηγορήθηκε ότι συγκέντρωνε το υλικό βρισκόταν ήδη εδώ. Και στην περίπτωσή του, αν ισχύουν όσα αποδόθηκαν στην αρχική του κατάθεση, δεν χρειάστηκαν ούτε καν τα χρήματα.
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι θεωρεί νόμιμους στόχους στρατιωτικές εγκαταστάσεις χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία. Οι απειλές αυτές έστρεψαν την προσοχή κυρίως στους πυραύλους. Στο Oreshnik.
Μόνο που ένας βαλλιστικός πύραυλος κοστίζει εκατομμύρια, δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφιβολίας για το ποιος επιτέθηκε και θέτει αμέσως το ζήτημα της αντίδρασης του ΝΑΤΟ. Μια πράξη δολιοφθοράς είναι πολύ φθηνότερη. Και κυρίως αφήνει πίσω της το σημαντικότερο όπλο του υβριδικού πολέμου: την αμφιβολία.
Ήταν η Ρωσία; Ήταν εγκληματίες; Ήταν ατύχημα; Υπήρχε εντολέας; Υπάρχουν αρκετές αποδείξεις;
Μέχρι να δοθούν οι απαντήσεις, η ζημιά έχει ήδη γίνει.
Να κλείσουν τα σύνορα;
Μετά τον εμπρησμό στη Milrem Robotics, ο ηγέτης του εσθονικού κόμματος Isamaa, Ούρμας Ρεϊνσάλου, πρότεινε να κλείσουν τα σύνορα με τη Ρωσία εφόσον αποδειχθεί ρωσική εμπλοκή. Το κλείσιμο των συνόρων μπορεί να περιορίσει ορισμένους κινδύνους. Δεν λύνει όμως το βασικό πρόβλημα.
Αν ένας εκτελεστής μπορεί να στρατολογηθεί μέσω διαδικτύου και βρίσκεται ήδη μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν χρειάζεται να περάσει κανένα ρωσικό σύνορο. Μπορεί να βρίσκεται ήδη στο Ταλίν. Στη Λειψία. Στη Βαρσοβία. Ή στην Αλεξανδρούπολη.
Ένας πόλεμος χωρίς τανκς Ίσως αυτό είναι που πρέπει πλέον να γίνει κατανοητό στην Ευρώπη. Ο πόλεμος δεν χρειάζεται να αρχίσει με ρωσικά άρματα να περνούν τα σύνορα του ΝΑΤΟ. Μπορεί να είναι ένας εμπρησμός. Ένα drone με εκρηκτικά. Μια δολιοφθορά σε κρίσιμη υποδομή. Ένας άνθρωπος που φωτογραφίζει στρατιωτικές εγκαταστάσεις για λογαριασμό κάποιου άλλου. Αυτό δεν σημαίνει ότι πίσω από κάθε φωτιά ή έκρηξη βρίσκεται η Μόσχα. Σημαίνει όμως ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με μια μορφή πολέμου στην οποία το βασικό πλεονέκτημα του επιτιθέμενου είναι ότι μπορεί πάντα να ισχυριστεί πως δεν υπάρχει πόλεμος. Περιμέναμε τα ρωσικά τανκς να μπουν στην Ευρώπη. Ίσως τελικά να μην τα χρειάζονται.
