Η συζήτηση για τα νέα υποβρύχια του Πολεμικού Ναυτικού έχει πάψει να είναι θεωρητική. Η είσοδος σε υπηρεσία των τουρκικών 214TN, η γήρανση μεγάλου μέρους του ελληνικού στόλου και η ανάγκη στρατηγικής αποτροπής, φέρνουν το ΠΝ μπροστά σε μια επιλογή που θα καθορίσει τον βυθό του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου για τριάντα χρόνια.
Οι τρεις πιο ενδιαφέρουσες λύσεις για νέα υποβρύχια για τη χώρα μας, είναι η ολλανδική έκδοση του Barracuda, δηλαδή το Orka της γαλλικής Naval Group, το γερμανονορβηγικό Type 212CD και το νοτιοκορεατικό KSS-III Batch II. Δεν είναι ίδιας φιλοσοφίας, δεν δίνουν την ίδια απάντηση και κυρίως δεν δημιουργούν το ίδιο πολιτικό και επιχειρησιακό αποτέλεσμα.
Το Barracuda που μας ενδιαφέρει δεν είναι η πυρηνοκίνητη γαλλική κλάση Suffren, αλλά η συμβατική έκδοση που επέλεξε η Ολλανδία. Η ΠΤΗΣΗ και το Naval Defence έχουν παρουσιάσει αναλυτικά τη γαλλική πρόταση, με έμφαση στη μεγάλη αυτονομία, στις μπαταρίες λιθίου και στη δυνατότητα συμμετοχής της ελληνικής βιομηχανίας.
Το 212CD είναι η πιο φυσική συνέχεια της γερμανικής σχολής που ήδη ξέρει το ΠΝ, ενώ το KSS-III είναι η πιο ριζοσπαστική επιλογή, επειδή συνδυάζει AIP, μπαταρίες λιθίου, μεγάλο εκτόπισμα και κατακόρυφους εκτοξευτές πυραύλων.
Τα πολλά και διαφορετικά στοιχεία των 3 υποβρυχίων μας επιτρέπουν τον παρακάτω πειραματισμό: Να ορίσουμε 9 βασικούς τομείς σύγκρισης τους και να αποδώσουμε τη σχετική βαθμολογία σε κάθε ένα, ώστε να δούμε στο τέλος ποιο ξεχωρίζει και γιατί!
1. Επιδόσεις και τεχνικά χαρακτηριστικά
Στις επιδόσεις, το Barracuda Orka εμφανίζεται ως το πιο ωκεάνιο ευρωπαϊκό σχέδιο της σύγκρισης. Μιλάμε για σκάφος περίπου 82 μέτρων, εκτοπίσματος 3.300 τόνων στην επιφάνεια, με πλήρωμα 35 άτομα και δυνατότητα μεταφοράς μικρής ομάδας ειδικών δυνάμεων.
Το βασικό στοιχείο είναι η μεγάλη διάρκεια αποστολής, περίπου 60 έως 80 ημερών, και η δυνατότητα να μείνει σε κατάδυση σε χαμηλή ταχύτητα για αρκετό χρόνο. Είναι πλατφόρμα μεγάλης ακτίνας, σχεδιασμένη για επιχειρήσεις πέρα από το γεωγραφικό πλαίσιο του Αιγαίου.
Το Type 212CD είναι μικρότερο, αλλά τεχνικά εξαιρετικά εξελιγμένο. Είναι πολύ μεγαλύτερο από τον πρόγονο του, το 212A, με μήκος περίπου 73 μέτρων και εκτόπισμα 2.500 τόνων στην επιφάνεια. Η ουσία βρίσκεται στη νέα γάστρα, στις κυψέλες καυσίμου, στις μπαταρίες λιθίου και στη σχεδίαση χαμηλής ακουστικής υπογραφής.
Το KSS-III Batch II είναι το βαρύτερο και πιο επιθετικό από τα τρία. Έχει μήκος άνω των 80 μέτρων, εκτόπισμα 3.500 τόνων στην επιφάνεια, με AIP και μπαταρίες ιόντων λιθίου. Η Hanwha το προβάλλει ως ωκεάνιο συμβατικό υποβρύχιο με πολύ μεγάλη αυτονομία και παραμονή σε κατάδυση άνω των τριών εβδομάδων. Είναι δηλαδή το μόνο από τα τρία που μπαίνει στη ζώνη του υποβρυχίου στρατηγικής κρούσης.
Βαθμολογία με άριστα το 10:Barracuda 9, 212CD 8,5, KSS-III 9
2. Οπλισμός
Στα όπλα, το Barracuda έχει ισχυρό πλεονέκτημα φόρτου. Η ολλανδική έκδοση προβλέπεται με έξι τορπιλοσωλήνες των 533 χιλιοστών και δυνατότητα μεταφοράς έως 30 βαρέων όπλων, δηλαδή τορπίλες, πυραύλους, νάρκες ή ειδικά φορτία. Η γαλλική τορπίλη F21 και το γαλλικό οικοσύστημα όπλων δίνουν ένα πολύ ολοκληρωμένο πακέτο, αν και για την Ελλάδα θα υπήρχε ανάγκη νέας εφοδιαστικής και εκπαιδευτικής αλυσίδας. Το μεγάλο φορτίο είναι ατού ειδικά σε αποστολές παρατεταμένης περιπολίας.
Το 212CD διαθέτει έξι τορπιλοσωλήνες των 533 χιλιοστών και φόρτο 12 έως 13 όπλων, ανάλογα με τη διαμόρφωση. Μπορεί να αξιοποιήσει βαριές τορπίλες όπως η DM2A4 SeaHake Mod4, ενώ έχει αναφερθεί και δυνατότητα ενσωμάτωσης πυραύλων cruise NSM (στην υποβρυχίων εξαπολυόμενη εκδοχή μέσω τορπιλοσωλήνων) ή ανάλογων μελλοντικών λύσεων.
Το KSS-III είναι η διαφορετική περίπτωση. Πέρα από τους τορπιλοσωλήνες, έχει κατακόρυφους εκτοξευτές K-VLS, με δυνατότητα για έως 10 πυραύλους cruise και βαλλιστικούς. Αυτό είναι το στοιχείο που δεν διαθέτει κανένας ευρωπαϊκός ανταγωνιστής στη σύγκριση. Ειδικά οι βαλλιστικοί πύραυλοι δημιουργούν πρόβλημα που η Τουρκία σήμερα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αξιόπιστα.
Η Άγκυρα δεν έχει ολοκληρωμένη και δοκιμασμένη αντιβαλλιστική ομπρέλα. Ακόμη και οι υποχρησιμοποιημένοι S-400 δεν αλλάζουν την εικόνα, γιατί δεν έχουν ενταχθεί σε πραγματική νατοϊκή αρχιτεκτονική, δεν έχουν αποδείξει τέτοιο ρόλο στην Τουρκία και δεν λύνουν το πρόβλημα του χρόνου αντίδρασης απέναντι σε βλήμα που έρχεται από άγνωστη θαλάσσια θέση.
Βαθμολογία με άριστα το 10: Barracuda 8,5, 212CD 7, KSS-III 10
3. Αορατότητα και δυσκολία εντοπισμού
Η αορατότητα δεν είναι μία μόνο παράμετρος. Είναι ακουστική και ηλεκτρομαγνητική υπογραφή, σπηλαίωση, υπέρυθρο ίχνος, τρόπος φόρτισης μπαταριών και περιβάλλον επιχειρήσεων.
Το Barracuda έχει το πλεονέκτημα της γαλλικής εμπειρίας από πολύ απαιτητικά προγράμματα, όπου η Naval Group μεταφέρει τεχνογνωσία από την κλάση Suffren σε συμβατική πλατφόρμα, με έμφαση σε αθόρυβη λειτουργία, απομόνωση μηχανημάτων και βελτιωμένη υδροδυναμική.
Το 212CD είναι ίσως το πιο stealth σχέδιο της σύγκρισης. Η διαμαντοειδής γάστρα του δεν είναι σχεδιαστική ιδιοτροπία, αλλά προσπάθεια μείωσης του ίχνους σε ενεργά σόναρ. Σε συνδυασμό με κυψέλες καυσίμου, μπαταρίες λιθίου και πολύ χαμηλό επίπεδο δονήσεων εντοπίζεται πολύ δύσκολα, έχοντας κιόλας φτιαχθεί για την Βαλτική, όπου είναι ένα από τα δυσκολότερα πεδία για τα υποβρύχια, λόγω χαμηλού βάθους. Εδώ η γερμανική σχολή παραμένει σημείο αναφοράς.
Το KSS-III έχει το μειονέκτημα του μεγαλύτερου μεγέθους, αλλά το αντισταθμίζει με εξελιγμένη υδροδυναμική σχεδίαση και σύγχρονο ενεργειακό σύστημα. Το κρίσιμο στοιχείο που αναφέρεται από την εταιρεία παραγωγής είναι η προπέλα και η σπηλαίωση. Η κορεατική πλευρά τονίζει ότι η σχεδίαση περιορίζει τον θόρυβο ροής και αποτρέπει τη σπηλαίωση ακόμη και σε υψηλή ταχύτητα. Αν αποδειχθεί επιχειρησιακά, τότε το μέγεθος του KSS-III δεν το ακυρώνει.
Βαθμολογία με άριστα το 10: Barracuda 9,5, 212CD 9,5, KSS-III 9
Η γαλλική πρόταση έχει ένα σαφές εγχώριο βιομηχανικό αφήγημα καθώς ήδη υπάρχουν συζητήσεις για αξιοποίηση ελληνικών εταιρειών όπως η METLEN και η Sunlight. Παράλληλα η Naval Group μέσω του προγράμματος των φρεγατών FDI, έχει γνωρίσει την ελληνική αμυντική βιομηχανία και έχει ήδη κάνει συνεργασίες με πολλές εταιρείες. Οπότε σε μια καλή διαπραγμάτευση η Ελλάδα δεν θα αγοράσει τέσσερα υποβρύχια, αλλά και θέση σε αλυσίδα υποστήριξης της Naval Group.
4. Ελληνική συμμετοχή
Η γερμανική επιλογή οδηγεί στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά όπου έχει ήδη γίνει μνημόνιο συνεργασίας με την κατασκευάστρια TKMS. Η συνέχεια από τα ελληνικής κατασκευής 214HN προς το 212CD είναι το πιο ορατό βιομηχανικό και τεχνικό μονοπάτι, εφόσον βέβαια η γερμανική πλευρά προσφέρει πραγματική εγχώρια εργασία και όχι απλή συναρμολόγηση για το θεαθήναι.
Η κορεατική πρόταση έχει το μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον στη βιομηχανική διάσταση. Το Project Trident στα Ναυπηγεία Ελευσίνας παρουσιάστηκε ως τριμερής προσπάθεια Ελλάδας, ΗΠΑ και Νότιας Κορέας, με στόχο να γίνει εκεί κόμβος ναυπήγησης και επισκευών πολεμικών σκαφών. Και οι σχετικές δηλώσεις για καθετοποιημένη κατασκευή και υποστήριξη πλοίων και υποβρυχίων στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα φιλόδοξες. Αν μετατραπούν σε δεσμευτική σύμβαση, τότε το KSS-III αποκτά πλεονέκτημα που ξεπερνά την πλατφόρμα. Γίνεται βιομηχανικό πρόγραμμα εθνικής υποδομής.
Βαθμολογία με άριστα το 10: Barracuda 9, 212CD 8, KSS-III 9,5
5. Κόστος
Η τάξη μεγέθους που έχει συζητηθεί είναι περίπου 1,1 δισ. ευρώ ανά μονάδα για το 212CD και το KSS-III, και περίπου 1,4 δισ. ευρώ για Barracuda Orka. Τα νούμερα μπορεί να αλλάξουν ανάλογα με τα όπλα, την υποστήριξη και την εκπαίδευση, τη ναυπηγική συμμετοχή και τις απαιτούμενες υποδομές. Πάντως το Barracuda είναι ακριβότερο, το 212CD είναι πιο ασφαλής επιλογή οικονομικά (καθώς υπάρχει σχετική εμπειρία εγχώριας κατασκευής) και το KSS-III έχει την καλύτερη σχέση κόστους προς αποτροπή, εφόσον οι κάθετοι εκτοξευτές και η τεχνολογική μεταφορά περιληφθούν στο πακέτο.
Το μεγάλο ερώτημα για το KSS-III είναι αν η τιμή κοντά στο 1,1 δισ. παραμένει ρεαλιστική όταν προστεθούν οι ελληνικές απαιτήσεις. Το ίδιο ισχύει για το 212CD, επειδή οι νέες γραμμές παραγωγής και οι παραγγελίες Νορβηγίας και Γερμανίας δείχνουν ότι ο χρόνος παράδοση και το κόστος έχουν τάση “ανόδου”. Η πιθανότητα πρόωρης ελληνικής παράδοσης μέσω γερμανικής παραγγελίας θα ήταν σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά μόνο αν δεν έχει πολιτικούς και βιομηχανικούς περιορισμούς που θα ακυρώσουν το επιχειρησιακό όφελος.
Βαθμολογία με άριστα το 10: Barracuda 7, 212CD 8,5, KSS-III 8
6. Τεχνολογία
Το Barracuda φέρνει γαλλικό σύστημα μάχης, μπαταρίες λιθίου, μεγάλη υποδομή όπλων και συγγένεια με ένα από τα πιο προηγμένα προγράμματα υποβρυχίων στη Δύση. Η δυσκολία είναι ότι το ΠΝ θα πρέπει να περάσει σε νέα τεχνολογική γλώσσα, με νέο σύστημα μάχης και διαχείρισης, νέα τορπίλη, νέα φιλοσοφία υποστήριξης και διαφορετική εκπαίδευση.
Το 212CD έχει τεχνολογία κορυφής με λιγότερο ρίσκο εισαγωγής. Το σύστημα διαχείρισης μάχης ORCCA, οι κυψέλες καυσίμου, οι νέες μπαταρίες και η γάστρα χαμηλής παρατηρησιμότητας το φέρνουν στην πρώτη γραμμή των ευρωπαϊκών υποβρυχίων. Για την Ελλάδα είναι τεχνολογικό άλμα χωρίς πλήρη αλλαγή DNA. Αυτό είναι μεγάλο πλεονέκτημα για έναν στόλο που ήδη πιέζεται από ανθρώπινο δυναμικό, συντήρηση και ανάγκη διαθεσιμότητας.
Το KSS-III είναι το πιο τολμηρό τεχνολογικά. Είναι πλατφόρμα με ψηφιακή αρχιτεκτονική, μπαταρίες λιθίου και AIP, μεγάλο ενεργειακό απόθεμα και VLS. Η Νότια Κορέα έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να περάσει από την αντιγραφή και την αδειοδοτημένη παραγωγή στην αυτόνομη σχεδίαση υψηλών προδιαγραφών.
Βαθμολογία με άριστα το 10: Barracuda 9, 212CD 9,5, KSS-III 9
7. Συμβατότητα με 214HN και ΩΚΕΑΝΟ
Σε αυτή την ενότητα το 212CD έχει σαφές προβάδισμα. Η Ελλάδα έχει επενδύσει επί δεκαετίες στη γερμανική υποβρυχιακή σχολή, από τα 209 μέχρι τα 214HN και τον εκσυγχρονισμένο ΩΚΕΑΝΟ. Η εκπαίδευση, η τεχνική υποστήριξη, τα όπλα, η λογική AIP και η επιχειρησιακή νοοτροπία είναι ήδη εκεί. Το 212CD είναι η πιο ομαλή μετάβαση για το ΠΝ, επειδή δεν απαιτεί να ξαναχτιστεί από την αρχή όλο το οικοσύστημα.
Το KSS-III δεν έχει την ίδια συμβατότητα, αλλά έχει ένα πλεονέκτημα. Η κορεατική υποβρυχιακή σχολή χτίστηκε πάνω σε γερμανικές βάσεις, με Type 209 και Type 214, πριν περάσει σε δικές της σχεδιάσεις. Άρα υπάρχει τεχνολογική “γέφυρα”. Η Hanwha έχει προβάλει δυνατότητα εμπλοκής και στον εκσυγχρονισμό των ελληνικών 214HN, κάτι που κάνει την πρόταση πιο πρακτική από όσο φαίνεται στην πρώτη ανάγνωση.
Το Barracuda είναι η πιο δύσκολη λύση ως προς τη συμβατότητα. Μπορεί να είναι εξαιρετικό υποβρύχιο, αλλά η Ελλάδα θα πρέπει να στήσει νέο κύκλο εκπαίδευσης, νέες διαδικασίες υποστήριξης, νέα αποθέματα και νέα φιλοσοφία όπλων. Αν η χώρα αποφασίσει πλήρη μετάβαση στη γαλλική σχολή, τότε το επιχείρημα αλλάζει. Αν όμως θέλει ομοιογένεια με τα 214HN, το Barracuda είναι το πιο μακρινό από τα τρία.
Βαθμολογία με άριστα το 10: Barracuda 7,5, 212CD 10, KSS-III 8,5
8. Εκσυγχρονισμός των 214HN
Αν ο ανάδοχος των νέων υποβρυχίων πρέπει να μπορεί να εκσυγχρονίσει και τα ελληνικά 214HN σε επίπεδο όσο γίνεται πιο κοντά στο νέο, τότε η Γερμανία έχει το πιο άμεσο πλεονέκτημα. Η TKMS είναι άλλωστε ο “οίκος” της οικογένειας 214. Οπότε ένα πακέτο νέων 212CD μαζί με σοβαρό εκσυγχρονισμό των 214HN είναι το πιο ασφαλές τεχνικά.
Η Κορέα μπορεί επίσης να δώσει σοβαρή λύση, γιατί έχει εμπειρία από Type 214 και έχει αναπτύξει δική της τεχνολογία πάνω σε αυτή τη βάση. Αν η Hanwha φέρει πλήρες πρόγραμμα εκσυγχρονισμού, με πραγματική ελληνική εργασία στην Ελευσίνα, τότε το KSS-III παύει να είναι ξένο σώμα. Γίνεται η κορυφή ενός μικτού στόλου όπου τα 214HN αναβαθμίζονται και συνεχίζουν να έχουν ουσιαστικό ρόλο.
Η Γαλλία μπορεί να προσφέρει εξαιρετικό νέο υποβρύχιο, αλλά δεν είναι ο φυσικός εκσυγχρονιστής των 214HN. Μπορεί να προσφέρει όπλα, συστήματα και υποστήριξη νέου οικοσυστήματος. Δεν μπορεί όμως να πείσει με την ίδια ευκολία ότι θα φέρει τα ελληνικά 214HN στο επίπεδο ενός νέου γερμανικού ή κορεατικού πακέτου.
Βαθμολογία με άριστα το 10: Barracuda 4, 212CD 10, KSS-III 8,5
9. Η διάσταση της εξωτερικής πολιτικής
Η Γαλλία είναι γεωπολιτικά η πιο κοντινή επιλογή για την Ελλάδα. Rafale, FDI, στρατηγική αμυντική συμφωνία και κοινή στάση στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν δημιουργήσει ένα ισχυρό υπόβαθρο. Ένα γαλλικό υποβρύχιο θα ενίσχυε ακόμη περισσότερο τον άξονα Αθήνας και Παρισιού. Αυτό είναι σοβαρό επιχείρημα, γιατί τα υποβρύχια δεν αγοράζονται μόνο με τεχνικά κριτήρια. Αγοράζονται και ως δέσμευση στρατηγικής σχέσης.
Η Γερμανία έχει το πιο συμβατό τεχνικά προϊόν, αλλά πολιτικά είναι η πιο δύσκολη περίπτωση. Η σχέση της με την Τουρκία και η έγκριση για Eurofighter στην Άγκυρα δημιουργούν βάρος που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Το 212CD μπορεί να είναι το σωστό υποβρύχιο, αλλά η Γερμανία δεν είναι ο εύκολος πολιτικά προμηθευτής. Για την Αθήνα, αυτό θα πρέπει να μπει στο τραπέζι από την πρώτη μέρα.
Η Νότια Κορέα είναι ουδέτερη και αυτό ίσως είναι το πλεονέκτημά της. Δεν κουβαλά τις γερμανικές πολιτικές αντιφάσεις και δεν απαιτεί να ενταχθεί η Ελλάδα σε αποκλειστικά ευρωπαϊκό πλαίσιο. Αντίθετα, μπορεί να προσφέρει ναυπηγική ταχύτητα, βιομηχανική συμφωνία και συνεργασία με τις ΗΠΑ μέσω Ναυπηγείων Ελευσίνας. Η κορεατική επιλογή δεν έχει το βάθος της γαλλικής πολιτικής σχέσης, αλλά μπορεί να έχει το καλύτερο βιομηχανικό αντάλλαγμα με πολιτικές προεκτάσεις.
Βαθμολογία με άριστα το 10 – Barracuda 9,5, 212CD 6,5, KSS-III 8
Τελικό συμπέρασμα
Το άθροισμα των βαθμολογιών που δώσαμε -με την όποια λογική μας- δίνει στο KSS-III 79,5 με άριστα το 90, στο 212CD 77,5 και στο Barracuda 73 βαθμούς. Η διαφορά του…
H συνέχεια στο Naval Defence
