Στις 10 Ιουνίου 2026, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) συμπλήρωσε δύο χρόνια λειτουργίας με μια εκδήλωση απολογισμού που ανέδειξε τα επιτεύγματα, αλλά και τη νέα φιλοσοφία για την εθνική άμυνα. Η δομή ιδρύθηκε το 2024 με μετόχους κατά 67% το υπουργείο Εθνικής Άμυνας και κατά 33% το Υπερταμείο και λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στις επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και τις δυνατότητες της ελληνικής βιομηχανίας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και του startup οικοσυστήματος.
Στον πυρήνα της παρουσίασης βρέθηκε η στρατηγική αυτονομία. Το Κέντρο δεν περιορίζεται σε συμβατική προμήθεια οπλικών συστημάτων, αλλά επενδύει συστηματικά στην ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας, καθώς η Ελλάδα, παρά τις προκλήσεις της προηγούμενης δεκαετίας, διαθέτει εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό.
Έτσι το ΕΛΚΑΚ επιχειρεί να μετατρέψει αυτό το δυναμικό σε συγκεκριμένα αποτελέσματα που ενισχύουν την αποτρεπτική ισχύ και την οικονομία. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι η συμμετοχή της χώρας στο Αμυντικό Ταμείο της Ε.Ε. (European Defence Fund, EDF). Το 2025 η Ελλάδα κατέλαβε την πρώτη θέση με 61% συμμετοχή στα προγράμματα του EDF WP25, ξεπερνώντας κατά πολύ την αναλογία της, ως χώρα-μέλους. Παράλληλα, οι αμυντικές δαπάνες διαμορφώνονται στο 3,2% του ΑΕΠ, ενώ η αμυντική βιομηχανία συνεισφέρει 0,7%, δημιουργώντας πλαίσιο για εγχώρια παραγωγή και καινοτομία.
Το ΕΛΚΑΚ έχει ήδη υλοποιήσει συγκεκριμένα έργα που αποδεικνύουν την αξία της προσέγγισής του:
- Το σύστημα παρεμβολής drones, «Κένταυρος», που προστατεύει πλοία του Πολεμικού Ναυτικού.
- Προηγμένες νανοτεχνολογίες και αυτόνομα καμικάζι drones από το Ερευνητικό Κέντρο του ΠΝ.
- 3 συστήματα έτοιμα για επιχειρησιακή ένταξη και 6 συμβάσεις ανάπτυξης σε εξέλιξη (με συνολικά 10 συμβάσεις ανάπτυξης σε φάση υλοποίησης).
Ακόμη μέσα σε δύο χρόνια έχουν δρομολογηθεί δεκάδες έργα Έρευνας & Ανάπτυξης με προϋπολογισμό δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, ενώ λειτουργούν εργαλεία όπως Requests for Technology (RFT), innovation challenges και πιλοτικές δοκιμές σε πραγματικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα (άσκηση «Δούρειος Ίππος»).
Εταιρείες από Ελλάδα, Κύπρο και άλλες χώρες έχουν ήδη συμμετάσχει, παρέχοντας validation και επιταχύνοντας την ωρίμανση λύσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος. Το ΕΛΚΑΚ συνδέει υφιστάμενη αμυντική βιομηχανία, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, startups, ακαδημαϊκά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα (πάνω από 110 σε όλη τη χώρα) και επενδυτές.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, έχουν εμπλακεί πάνω από 598 εταιρείες, πάνω από 180 ερευνητικές ομάδες και πάνω από 371 στελέχη με εμπειρία.
Το Κέντρο εστιάζει σε 12 τεχνολογικούς τομείς (πυλώνες) που αποτελούν τα θεμελιώδη συστατικά κάθε σύγχρονου συστήματος: αυτονομία, τεχνητή νοημοσύνη, αισθητήρες, επικοινωνίες, πλοήγηση, Κυβερνοασφάλεια, νέα υλικά, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, κατευθυνόμενη ενέργεια κ.ά. Αυτή η «technology-centric» προσέγγιση επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση τεχνολογιών σε πολλαπλές πλατφόρμες (UAV, USV, χερσαία οχήματα), μεγιστοποιώντας την απόδοση της επένδυσης.
Επιπλέον, το ΕΛΚΑΚ έχει διαθέσει 1,3 εκατ. ευρώ σε 6 ερευνητικά έργα των Ανώτατων Στρατιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΣΕΙ) και έχει χρηματοδοτήσει 12 διδακτορικά (ο αριθμός αναμένεται να διπλασιαστεί εντός του 2026), ενισχύοντας την ακαδημαϊκή γνώση και τη μεταφορά τεχνολογίας στην οικονομία.
Μετά από δύο χρόνια, το μήνυμα είναι πως η αμυντική καινοτομία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά εθνική ανάγκη και ευκαιρία. Το ΕΛΚΑΚ έχει θέσει τις βάσεις για μια Ελλάδα που δεν θα αγοράζει μόνο τεχνολογία, αλλά θα την παράγει, την εξάγει και την χρησιμοποιεί για να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ σε ένα ολοένα πιο απαιτητικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση. Η ΠΤΗΣΗ έθεσε τα εξής ερωτήματα:
Αν υπάρχει στα σχέδια του ΕΛΚΑΚ η δημιουργία ειδικού εργαστηρίου λογισμικού, ιδιαίτερα για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία είναι κρίσιμη σε εθνικό επίπεδο, δεδομένου ότι τα περισσότερα σύγχρονα συστήματα είναι πλέον software-defined.
Στο θέμα της Τεχνητής Νοημοσύνης, τα στελέχη του Κέντρου αναγνώρισαν πλήρως τη σημασία του. Τόνισαν ότι το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη αλγορίθμων, αλλά η δημιουργία μιας κοινής αρχιτεκτονικής που θα επιτρέπει σε διαφορετικές πλατφόρμες (φρεγάτες, USV, UAV, χερσαία μέσα) να λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα, ακόμα και σε συνθήκες διακοπής επικοινωνιών ή μεταφοράς ελέγχου μεταξύ θαλάσσης και ξηράς. Προανήγγειλαν την έκδοση ειδικού RFI για θέματα αρχιτεκτονικής, πρωτοκόλλων, διαλειτουργικότητας και κρυπτογράφησης, ενώ παραδέχτηκαν ότι το Υπουργείο και το ΓΕΕΘΑ βρίσκονται ακόμα στα πρώτα στάδια ωρίμανσης σε αυτό το πεδίο.
Αν οι διαδικασίες ανάπτυξης μπορούν να αποτρέψουν το φαινόμενο ένα σύστημα να φτάνει στην υπηρεσία ήδη απαρχαιωμένο. Ως παράδειγμα αναφέρθηκε από μέρους μας, συστήματα που συμμετέχουν σε διαγωνισμούς με πολύ διαφορετικά επίπεδα τεχνολογικής ωριμότητας (TRL 2 έως TRL 7), με αποτέλεσμα το τελικό επιλεγμένο σύστημα να καθορίζει και το χρόνο επιχειρησιακής ένταξής του.
Σχετικά με την ταχύτητα ανάπτυξης και την αποφυγή απαρχαίωσης, το ΕΛΚΑΚ εξήγησε ότι ακολουθεί επαναληπτική, fast-track προσέγγιση. Μέσω της άσκησης «Δούρειος Ίππος» και των εργαλείων RFT, γίνεται γρήγορη δοκιμή τεχνολογιών σε πραγματικές συνθήκες, συλλογή δεδομένων από τους επιχειρησιακούς φορείς και άμεση προώθηση σε συμβάσεις περαιτέρω ανάπτυξης. Δεν επιδιώκεται «ένας νικητής» από την αρχή, αλλά παράλληλη δοκιμή πολλαπλών λύσεων και γρήγορος αποκλεισμός ή βελτίωση, ώστε να μην χαθεί πολύτιμος χρόνος.
Άλλα σημαντικά θέματα που αναδείχθηκαν
- Ανθρώπινο δυναμικό: Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη συσπείρωσης ερευνητικών ομάδων (π.χ. σε directed energy / λέιζερ όπλα) και ενίσχυσής τους μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, ώστε να δημιουργηθεί κρίσιμη μάζα επιστημόνων.
- Ναυπηγική βιομηχανία: Το ΕΛΚΑΚ εργάζεται για την οικοδόμηση εθνικής ικανότητας σχεδίασης και κατασκευής πολεμικών πλοίων, ξεκινώντας από το υφιστάμενο μικρό παράδειγμα των 20 μέτρων.
- Θεσμική συνέχεια: Αναγνωρίστηκε η πρόκληση της πολιτικής αστάθειας, με την καλύτερη εγγύηση να είναι τα γρήγορα και ορατά αποτελέσματα που θα δημιουργήσουν μη αναστρέψιμη πορεία.
