Το Embraer C/KC-390 Millenium μπήκε στην επικαιρότητα των ελληνικών εξοπλισμών μετά από μια παρατεταμένη περίοδο διαρροών για ενδιαφέρον της ΠΑ, κυρίως όμως μετά την αναφορά του υπουργού Εθνικής Άμυνας, στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Πορτογαλία για επιδίωξη απόκτησης έως και έξι εκ των βραζιλιάνικων μεταγωγικών μέσω της σχέσης της Λισαβόνας με το πρόγραμμα του Millenium.
Η έντυπη «Πτήση» έχει παρακολουθήσει το βραζιλιάνικο πρόγραμμα από την εκκίνησή του στα τέλη της δεκαετίας του 2000 με σειρά άρθρων στο μεσοδιάστημα. Στο πιο πρόσφατα από αυτά είχε βρεθεί στη Βραζιλία και το σχετικό άρθρο είχε δημοσιευτεί στο τεύχος 59, του Μαΐου 2025, το οποίο και αναδημοσιεύουμε παρακάτω. Σημειώνουμε φυσικά, ότι κάποιες εξελίξεις σε παραγγελίες του τελευταίου χρόνου έχουν καταγραφεί από τον ιστότοπό μας.
EMBRAER C/KC-390 Millennium
Είναι βραζιλιάνικο το μέλλον των τακτικών αερομεταφορών;
Η Embraer άρχισε να εργάζεται πάνω σε ένα νέο στρατιωτικό μεταγωγικό αεροσκάφος στις αρχές της δεκαετίας του 2000, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της Βραζιλιάνικης Πολεμικής Αεροπορίας-FAB (Forca Aerea Brasileira). H αρχική ιδέα επιχειρούσε επίσης να πιάσει και μια περιθωριακή αγορά εμπορευματομεταφορικών αεροπορικών υπηρεσιών με μια ειδικευμένη πρόταση. Αυτό όμως που ξεκίνησε ως άμεσο παράγωγο του επιβατικού E190, εξελίχθηκε σε τακτικό μέσο μεταφορικό στην κατηγορία του C-130 και σε ένα πρόγραμμα με διεθνείς επιδιώξεις, να κατακτήσει την αγορά των τακτικών στρατιωτικών μεταφορών.
TOY DOTT RICCARDO NICCOLI. ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΓΚ
Ήταν Μάιος του 2008 όταν η βραζιλιάνικη κυβέρνηση επένδυσε στο αποκαλούμενο πλέον C-390 περίπου $440 εκατ. για την ανάπτυξη ενός αεροπλάνου που θα είχε εμπορευματομεταφορικό ρόλο για εμπορικές και στρατιωτικές μεταφορές ως εξέλιξη του E190. Στην πραγματικότητα ήταν μια προσπάθεια χαμηλού ρίσκου για την επέκταση της οικογένειας του επιτυχημένου επιβατικού. Η Αεροπορία της Βραζιλίας-FAB (Forca Aerea Brasileira) όμως, η οποία εκείνη την εποχή χρησιμοποιούσε κυρίως παλιά C/KC-130E/H Hercules, είχε σύντομα μια διαφορετική άποψη για το νέο μοντέλο και ζήτησε μια διαμόρφωση πιο κοντά σε εκείνη ενός στρατιωτικού μεταγωγικού, με άτρακτο μεγαλύτερης διαμέτρου, νέα πτέρυγα, ισχυρότερους κινητήρες και πίσω ράμπα φόρτωσης σε διαμόρφωση T-tail.
Η Embraer υπέγραψε στις 14 Απριλίου 2009 σύμβαση ύψους $1,37 δις για την ανάπτυξη και παραγωγή δύο πρωτοτύπων μέσα σε επτά χρόνια, των οποίων η γενική διαμόρφωση ήταν τελικά -τηρουμένων των αναλογιών- πολύ κοντά σε εκείνη του Boeing C-17A. Επιλέχθηκε ο κινητήρας turbofan IAE V2500 απόδοσης 139,4 kN (31.330 lb), που ήταν τότε (και εν πολλοίς παραμένει) ένας από τους πλέον δημοφιλής στην αγορά των εμπορικών αερομεταφορών.
Στις 20 Μαΐου 2014 η Embraer σε τελετή που διοργάνωσε για να εγκαινιάσει την εγκατάσταση γραμμής τελικής συναρμολόγησης του C-390 στο αεροδρόμιο Gaviao Peixoto κοντά στο Σάο Πάολο, υπέγραψε με τη FAB σύμβαση για 28 αεροσκάφη, παραδοτέα σε διάστημα δέκα ετών.
Στις 3 Φεβρουαρίου 2015 πέταξε από τo Gaviao Peixoto το αρχικό πρωτότυπο («PT-ZNF», c/n 39000001) και παρέμεινε στον αέρα για μία ώρα και 25 λεπτά, εγκαινιάζοντας την περίοδο δοκιμών.
Η σχετική δραστηριότητα είχε προγραμματιστεί να διαρκέσει μέχρι το τέλος του 2016, αλλά στο μεταξύ η δύσκολη οικονομική κατάσταση στη Βραζιλία ανάγκασε την κυβέρνηση της νοτιοαμερικανικής χώρας να περικόψει τις πληρωμές προς την Embraer και έτσι καμία πτήση δοκιμών δεν πραγματοποιήθηκε μέχρι τον Οκτώβριο του 2015. Επιπρόσθετα, διαρκούσης της κρίσης, που επιδεινώθηκε από την πανδημία Covid 19, τον Νοέμβριο του 2021 η παραγγελία της FAB μειώθηκε από 28 σε 22 αεροσκάφη. Ωστόσο, όταν οι πτήσεις επαναλήφθηκαν, η Embraer επιδίωξε επισταμένως να ανακτήσει το κενό σχεδόν δύο ετών, με αποτέλεσμα μεταξύ Νοεμβρίου 2015 και Φεβρουαρίου 2016 να πραγματοποιηθούν περισσότερες από 130 ώρες πτητικών δοκιμών.
Χρηματοδοτώντας το πρόγραμμα με δικά της κεφάλαια, στις 28 Απριλίου 2016 το δεύτερο πρωτότυπο («PT-ZNJ», c/n 39000002) πραγματοποίησε των πρώτη του πτήση, επιτρέποντας στο πρόγραμμα δοκιμών να εντατικοποιηθεί, κάτι που έγινε τους επόμενους μήνες με φρενήρεις ρυθμούς.
Στις 20 Δεκεμβρίου 2017 η εταιρεία ανακοίνωσε ότι το C-390 είχε λάβει αρχική επιχειρησιακή πιστοποίηση από τη FAB, έχοντας ήδη καταγράψει περίπου 1.500 ώρες πτήσης! Στις 5 Μαΐου 2018 όμως, το «PT-ZNF» έπειτα από εμπλοκή σε περιστατικό, στο οποίο κατά τη διάρκεια δοκιμής εδάφους βγήκε από την άκρη του διαδρόμου, και λόγω των ζημιών που προκλήθηκαν αποσύρθηκε από τη δραστηριότητα δοκιμών.
Η επόμενη πτυχή της ιστορίας του προγράμματος είχε άμεση σχέση τόσο με τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα της Embraer όσο και με τη φιλοδοξία να ενισχύσει τη θέση της στη διεθνή αγορά ως παγκόσμια ηγέτιδα στα εμπορικά αεροσκάφη έως 150 θέσεις. Στις 5 Ιουλίου 2018 ανακοινώθηκε συμφωνία -στη μορφή κοινοπραξίας- με την Boeing να αγοράζει το 80% της βραζιλιάνικης εταιρείας έναντι $4,2 δις. Η συμφωνία περιλάμβανε επίσης συνεργασία για την υποστήριξη και τη διεθνή εμπορική προώθηση του C/KC-390. Ωστόσο, στις 25 Απριλίου 2020 και ενώ εκκρεμούσαν κάποιες εγκρίσεις των αντίστοιχων κυβερνήσεων, η συμφωνία ακυρώθηκε μονομερώς από την Boeing, χωρίς ποτέ να δοθούν επίσημα επαρκείς εξηγήσεις για την απόφασή της, ενώ τα δυο μέρη αντάλλαξαν βαριές κατηγορίες για τον χειρισμό του θέματος στη συνέχεια. Ενδεχομένως να ήταν η κρίση του κλάδου των αερομεταφορών, λόγω της πανδημίας Covid 19, σε συνδυασμό με τα περιστατικά στα οποία είχαν εμπλακεί τα Boeing 737 MAX οι κύριοι λόγοι που «τρόμαξαν» την αμερικανική πλευρά και οδήγησαν στις εξελίξεις.
Στις 19 Φεβρουαρίου 2017 η Embraer, σε ένα σημαντικό ορόσημο του προγράμματος του μεταγωγικού, ολοκλήρωσε την πρώτη σύνδεση με την υποδομή εναέριου ανεφοδιασμού ενός KC-390 (χωρίς τη μεταφορά καυσίμου, δηλαδή με «dry contect»), χρησιμοποιώντας ως «αποδέκτη» μαχητικό F-5EM της FAB.
Στις 9 Οκτωβρίου 2018 πέταξε το πρώτο αεροσκάφος παραγωγής («PT-ZNG»/«FAB 2852», c/n 39000003), το οποίο επίσης εντάχθηκε στο πρόγραμμα πτητικών δοκιμών, αντικαθιστώντας το «PT-ZNF» και λίγες ημέρες αργότερα, στις 23 Οκτωβρίου, το C-390 απέκτησε τη βραζιλιάνικη πιστοποίηση από την Agencia Nacional de Aviacao Civil, σύμφωνα με τα πρότυπα FAA 14 CFR Part 25. Αργότερα έλαβε και στρατιωτική πιστοποίηση, σύμφωνα με τα πρότυπα ΝΑΤΟ.
Τέλος, στις 4 Σεπτεμβρίου 2019, το τέταρτο αεροσκάφος που παρήχθη («PT-ZNX», c/n 39000004) παραδόθηκε στην Αεροπορία της Βραζιλίας και εντάχθηκε στο 1° Grupo de Transporte de Tropa «Zeus» (1° GTT) στη βάση της Anapolis με τον στρατιωτικό αριθμό μητρώου «FAB 2853».
Στην αεροπορική έκθεση του Ντουμπάι τον Νοέμβριο του 2019 η Embraer ανακοίνωσε ότι το C-390 έλαβε για την εμπορική του προώθηση το όνομα «Millennium» και πριν από το τέλος του έτους ολοκλήρωσε μια ευρεία σειρά δοκιμών ρίψης από αέρος στο πεδίο δοκιμών του αμερικανικού στρατού στη Γιούμα της Αριζόνα, συμπεριλαμβανομένων και βαρέων φορτίων, με τη μέθοδο «extraction», είτε σε μια παλέτα των 19 τόνων είτε σε δύο παλέτες των 24 τόνων συνολικά.
Τεχνική περιγραφή
Το C/KC-390 ακολουθεί τη φιλοσοφία που θέλει να «παντρεύει» τα καλύτερα χαρακτηριστικά από τον χώρο των στρατιωτικών και πολιτικών αερομεταφορών, ενώ έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει τη μέγιστη δυνατή ευελιξία, ώστε να μεταπίπτει με ευκολία από τη μια αποστολή στην άλλη και σε σύντομο χρονικό διάστημα. Φυσικά το Millennium επωφελείται από το γεγονός ότι χρησιμοποιεί τεχνολογίες αιχμής και με την εμπειρία που αποκτήθηκε παγκοσμίως όλα τα προηγούμενα χρόνια από τη χρήση τακτικών μεταφορικών αεροσκαφών.
Το C-390 έχει τυπική διάταξη άλλων σύγχρονων στρατιωτικών μεταγωγικών αεροσκαφών: ψηλά τοποθετημένη πτέρυγα, ουρά «Τ» και οπίσθια ράμπα. Το πτερυγικό συγκρότημα είναι τοποθετημένο υπό γωνία ανεδρικής κλίσης (κλίση προς τα κάτω), με εκτεταμένες υπεραντωτικές διατάξεις στο χείλος προσφυγής και εκφυγής (σλατ και φλαπ), όπου τα πτερύγια μπορούν να εκτραπούν έως και 40 μοίρες. Το σύστημα προσγείωσης είναι εξοπλισμένο με ελαστικά χαμηλής πίεσης, τέσσερα σε κάθε πλευρά των κύριων σκελών και δύο στο ρινιαίο σκέλος.
Το αεροσκάφος διαθέτει ηλεκτρονικό ψηφιακό σύστημα ελέγχου πτήσης FBW (Fly-By-Wire), την υποδομή Pro Line Fusion Suite της Rockwell Collins στο πιλοτήριο, που περιλαμβάνει διπλό HUD (Head-Up-Display), πέντε μεγάλες οθόνες εντολοδότησης αφής, πλευρικά χειριστήρια («sidestick controls) και πλήρως ενσωματωμένο/ολοκληρωμένο σύστημα αποστολής.
Το σύστημα FBW εισάγει βελτιώσεις, όπως αποτελεσματικότερη αντίδραση στις εντολές του αυτόματου πιλότου, καταστολή ταλαντώσεων κατά τη διάρκεια αναταράξεων, μειωμένες επιπτώσεις στη συμπεριφορά λόγω αλλαγών διαμόρφωσης όπως η έκταση των αερόφρενων ή των flap/slat και φυσικά περιορίζει τον φόρτο εργασίας του πληρώματος.
Το αεροσκάφος είναι εξοπλισμένο με ένα τακτικό ραντάρ Gabbiano T20 της Leonardo, συνθετικού διαφράγματος για Spotlight SAR, λειτουργίες καιρού, αέρος-αέρος, πλοήγησης, αέρος-εδάφους και απεικόνισης χαρτογράφησης υψηλής ανάλυσης.
Το πιλοτήριο και ο εξωτερικός φωτισμός είναι συμβατά με διόπτρες νυχτερινής όρασης, ενώ η σουίτα συστημάτων αποστολής περιλαμβάνει, εκτός από το ραντάρ και τους υπολογιστές, τη δυνατότητα χρήσης ηλεκτροοπτικού ατρακτιδίου Litening για πλοήγηση χαμηλού ύψους, ρίψεις ακριβείας αλλά και για αποστολές Έρευνας-Διάσωσης (SAR). Το C-390 είναι εξοπλισμένο με σύστημα αυτοπροστασίας, που περιλαμβάνει RWR, LWR, προειδοποιητή επερχόμενων πυραύλων (MAWS), διανομείς αναλωσίμων ΗΠ καθώς και ενεργό DIRCM (Direct Infra-Red Counter Measures) της Elbit.
Για αποστολές ρίψης από αέρος είναι εξοπλισμένο με σύστημα καθοδήγησης CCDP (Continuously Computed Drop Point), που υπολογίζει συνεχώς το βέλτιστο σημείο άφεσης, χειροκίνητα ή αυτόματα, σε σχέση με το επιδιωκόμενο σημείο προσγείωσης του φορτίου στο έδαφος, το οποίο λαμβάνει συνεχώς υπόψη διάφορες παραμέτρους, όπως την αλλαγή των καιρικών και άλλων συνθηκών που επικρατούν στην περιοχή ενδιαφέροντος ή και ειδικές απαιτήσεις στην LZ (Landing Zone).
Από άποψη υποστήριξης και συντήρησης το Millunnium εκμεταλλεύεται την πολυετή εμπειρία που έχει αποκτήσει η Embraer στον τομέα των εμπορικών αερομεταφορών.
Όπως υποστηρίζει η εταιρεία, το C-390 έχει εξελιχθεί έχοντας κατά νου συγκεκριμένες προδιαγραφές αναγκών αξιοπιστίας, συντήρησης και διαθεσιμότητας, οι οποίες επιτυγχάνονται χάρη στη χρήση δοκιμασμένων συστημάτων, πλεονάζουσας αρχιτεκτονικής (redundant architecture) και στιβαρής σχεδίασης. Το αεροσκάφος προορίζεται να λειτουργεί με μειωμένο κόστος και συμπιεσμένους χρόνους καθήλωσης για επιθεωρήσεις. Σημαντικά ατού στο πλαίσιο επιχειρησιακής εκμετάλλευσης που επιδιώκεται για το C-390 είναι η χρήση των κινητήρων IAE V2500 και τα ηλεκτρονικά Rockwell Collins Pro Line, τα οποία είναι προηγμένα αλλά ώριμα και δοκιμασμένα στον χώρο της βιομηχανίας παροχής υπηρεσιών της πολιτικής αεροπορίας, ενώ χρησιμοποιεί επίσης τεχνικές και εμπειρία από τον συγκεκριμένο χώρο, όπως τα εργαλεία MSG-3 (Maintenance Steering Group) και «on-board maintenance». Ειδικότερα η συντήρηση βασίζεται σε τρία επίπεδα: Routine Check κάθε 14 ημέρες λειτουργίας, που απαιτεί 4 ανθρωποώρες, Intermediate Check κάθε 600 ώρες ή 12 μήνες, που ολοκληρώνεται σε περίπου 9 έως 12 εργάσιμες ημέρες, και Basic Check κάθε 60 μήνες, που απαιτεί χρόνο καθήλωσης 25 έως 35 ημερών.
Για τις επιχειρήσεις ανεφοδιασμού εν πτήσει το Millennium μπορεί να εξοπλιστεί με δύο υποπτερυγικά ατρακτίδια Cobham 912E probe-and-drogue, το καθένα από τα οποία μπορεί να μεταγγίσει έως και 400 γαλόνια ΗΠΑ (1.514 λίτρα) ανά λεπτό. Η δυνατότητα ανεφοδιασμού μπορεί να επεκταθεί χάρη στην εγκατάσταση έως και τριών βοηθητικών δεξαμενών καυσίμου (4.000 kg/8.800 lb η καθεμία) στον χώρο φορτίου. Το C/KC-390 μπορεί να ανεφοδιάζει αεριωθούμενα αεροσκάφη και ελικόπτερα χάρη στο μεγάλο εύρος ταχυτήτων του σε διαδικασίες AAR, από 180 έως 300 kts (333 έως 555 km/h), σε ύψος από 2.000 έως 32.000 πόδια. Στα 2.000 έως 10.000 πόδια (609-3.048 m) το εύρος ταχύτητας AAR κυμαίνεται μεταξύ 120 και 140 kts (222-259 km/h). Οι λειτουργίες εναέριου ανεφοδιασμού ελέγχονται από τον σταθμό ACM (Auxiliary Crew Member), πίσω από το πιλοτήριο, ενώ η Embraer επιδιώκει να αυξήσει το επίπεδο αυτοματισμού της διαδικασίας. Υπογραμμίζεται ότι το βραζιλιάνικο μεταγωγικό/ιπτάμενο τάνκερ είναι επίσης εξοπλισμένο με προσθαφαιρούμενο πρόβολο ώστε να μπορεί να ανεφοδιαστεί το ίδιο από άλλο KC-390.
Σχετικά με τις μεταφορικές δυνατότητες του Millennium, η χωρητικότητά του είναι αξιοσημείωτη, καθώς μπορεί να φιλοξενήσει φορτία ή οχήματα βάρους έως και 26 τόνους, με χώρο φόρτωσης 169 m3 (5.970 κυβικών ποδών), μήκους 12,70 m (41,8 ποδών), πλάτους 3,45 m (11,4 ποδών) και ύψους 2,95 m (9,8 ποδών). Μπορεί επίσης να επιχειρεί από μη ασφαλτοστρωμένους διαδρόμους. Για παράδειγμα, μπορεί να πετάξει από έναν ημι-προετοιμασμένο διάδρομο 4.000 ποδών(1.220 m) με 12 τόνους φορτίου, σε απόσταση 500 nm (926 km). Επιπλέον, το αεροσκάφος έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί σε ακραίες καιρικές συνθήκες, από θερμές και σκονισμένες ερήμους έως αρκτικές συνθήκες χιονιού και πάγου.
Το C/KC-390 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διάφορες αποστολές με μειωμένους χρόνους για την αναδιαμόρφωσή του από τον έναν ρόλο στον άλλο. Ο συντομότερος χρόνος είναι η διαμόρφωση του χώρου για τη μεταφορά οχημάτων, η οποία μπορεί να γίνει χωρίς ειδικά εργαλεία σε 15 λεπτά. Ο μακρύτερος χρόνος απαιτείται για τη διαμόρφωσή του σε ιπτάμενο τάνκερ που λαμβάνει την εγκατάσταση των δυο ατρακτιδίων και των εξωτερικών δεξαμενών τύπου roll-on/roll-off, διαδικασία που απαιτεί περίπου τέσσερις ώρες. Μπορεί να υποστηρίζει μεταφορές προσωπικού και υλικών, ρίψη αλεξιπτωτιστών, εναέριο ανεφοδιασμό, αεροπυρόσβεση, Έρευνα-Διάσωση, MEDEVAC, υποστήριξη ειδικών επιχειρήσεων και -στο μέλλον- ναυτική συνεργασία/θαλάσσια περιπολία, καθώς αυτή η έκδοση προτείνεται τώρα από την Embraer στην πορτογαλική πολεμική αεροπορία για την αντικατάσταση των P-3C CUP+.
Στις απλές μεταφορικές αποστολές το αεροσκάφος δέχεται μέγιστο (κατανεμημένο) φορτίο 23.000 kg (50.706 lb) ή μέγιστο (συγκεντρωτικό) φορτίο 26.000 kg (57.320 lb). Μπορεί να μεταφέρει έως 80 στρατιώτες, 3-4 ελαφρά οχήματα ή 1-2 βαρέα, ένα ελικόπτερο (UH-60 ή παρόμοιο), έξι κανονικές παλέτες ή επτά 463L. Στην αποστολή ρίψης από αέρος το C-390 μπορεί να φορτωθεί με έως και 24 εμπορευματοκιβώτια (48×48 ιντσών) και μπορεί να ρίξει έως και ένα μοναδιαίο φορτίο 19.000 kg (41.887 lb) ή πολλά φορτία συνολικού βάρους 24.000 kg (52.910 lb). Σε αποστολές αεραποβατικής κρούσης κάνει ρίψη έως και 64 πλήρως εξοπλισμένων αλεξιπτωτιστών.
Για αποστολές αεροπυρόσβεσης εξοπλίζεται με δεύτερης γενιάς Modular Airborne Fire-Fighting System (MAFFS-II), ένα σύστημα roll-on/roll-off ικανό να παραδώσει 3.000 γαλόνια (11.356 λίτρα) επιβραδυντικού υγρού στην εστία της φωτιάς, και αυτό με την εξαιρετική ευελιξία σε χαμηλές ταχύτητες λόγω του συστήματος ελέγχου FBW.
Στις αποστολές SAR το C-390 μπορεί να επωφεληθεί από τη δυνατότητα εξοπλισμού με ατρακτίδιο Litening της Rafael, το οποίο παρέχει νυκτερινή απεικόνιση ευρείας γωνίας για πτήσεις χαμηλού ύψους στο σκοτάδι. Αυτό το χαρακτηριστικό είναι επίσης χρήσιμο στην πλοήγηση σε χαμηλό και πολύ χαμηλό ύψος για αποστολές ειδικών επιχειρήσεων, στις οποίες το αεροσκάφος διαθέτει εξαιρετική ικανότητα ελιγμών με χαμηλές ταχύτητες, τη δυνατότητα επιχειρήσεων από μη ασφαλτοστρωμένους διαδρόμους, συμβατότητα με NVG, τακτικό ραντάρ, σύστημα αυτοπροστασίας, προαίρεση εγκατάστασης θωράκισης για προστασία και δυνατότητα υλοποίησης τακτικής προσέγγισης/προσγείωσης. Σε τέτοια διαδικασία εκτελεί κάθοδο με ρυθμό 2.700 m/min (9.000 ποδών/min) στους 300 kts (555 km/h), με full flap/spoiler και τους κινητήρες στο ρελαντί. Σε τέτοια διαμόρφωση προσγείωσης η ταχύτητα ακινητοποίησης είναι στους 104 kts (193 km/h).
Τέλος, σε περίπτωση αποστολών MEDEVAC/CASEVAC μπορεί να φιλοξενήσει 36 επιβάτες και 50 ασθενείς ή 74 ασθενείς και 8 συνοδούς. Το C-390 έχει ταχύτητα πλεύσης 0,8 Mach, η οποία -σύμφωνα με την Embraer- το καθιστά το ταχύτερο μέσο στρατιωτικό μεταφορικό αεροσκάφος της αγοράς.
Κατά την εταιρεία, ένας στόλος από έξι C-390 μπορεί να υλοποιεί σκέλη ταξιδίου μετ’ επιστροφής 1.350 nm (2.500 km) μεταφέροντας 500 τόνους και 1.000 άτομα σε λιγότερο από δύο ημέρες, αποδεικνύοντας ότι είναι 40% πιο αποδοτικό από το C-130J.
Δράση στη Βραζιλία
Μετά τα δύο πρώτα, ένα τρίτο αεροσκάφος («FAB 2854») παραδόθηκε στη FAB στις 13 Δεκεμβρίου 2019, αλλά σύντομα ο στόλος εκτράπηκε από την εκπαιδευτική δραστηριότητα για τα πληρώματα των Μοιρών που θα τα αξιοποιούσαν, ώστε να ανταποκριθεί σε επείγουσα επιχειρησιακή απαίτηση, καθώς η πανδημία Covid-19 έπληξε σοβαρά τη Βραζιλία. Σε δυο αεροπλάνα, το «2853» και το «2854», ανατέθηκαν αποστολές εφοδιασμού και ανακούφισης παραδίδοντας φάρμακα στις περιοχές όπου η κατάσταση με την πανδημία ήταν πραγματικά κρίσιμη, όπως το Μανάους στην πολιτεία Αμαζόνας. Στα τέλη Ιανουαρίου 2020 και ένα τρίτο αεροσκάφος, το «2855», δεσμεύτηκε επίσης για τις επιχειρήσεις αυτές. Εκτός από το 1° GTT, τα C/KC-390 έχουν επίσης διατεθεί στο 1°/1° Grupo de Transporte που εδρεύει στο Rio de Janeiro-Galeao.
Στις 12 Φεβρουαρίου 2020 ένα Millennium πέταξε στο Fairbanks της Αλάσκας για δοκιμές σε ακραίες καιρικές συνθήκες ψύχους. Τον Αύγουστο του 2020 ένα C/KC-390 χρησιμοποιήθηκε στην πρώτη του αποστολή παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας μεγάλης εμβέλειας, όταν έφτασε στη Βηρυτό του Λιβάνου έπειτα από πτήση 6.354 nm (11.767 km) για την παροχή ιατρικής υποστήριξης μετά την τεράστια έκρηξη που έπληξε το λιμάνι της.
Τον Φεβρουάριο του 2021, ένα KC-390 συμμετείχε στην άσκηση Culminating στη Λουιζιάνα των Ηνωμένων Πολιτειών, κατά την οποία έγινε σε μία νύκτα η ρίψη 4.000 αλεξιπτωτιστών από μια συνδυασμένη δύναμη που περιλάμβανε επίσης C-130 και C-17 της USAF.
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 ένα C-390 μαζί με ένα VC-99 υλοποίησαν την Επιχείρηση Repatriation, απομακρύνοντας από την περιοχή υπηκόους της Βραζιλίας, της Αργεντινής και της Κολομβίας από την Ουκρανία και παραδίδοντας περίπου 12 τόνους ανθρωπιστικής βοήθειας στο Κίεβο.
Τον Ιούνιο του 2022 ένα αεροπλάνο του 1°/1° GT συμμετείχε για πρώτη φορά σε βραζιλιάνικη αποστολή στην Ανταρκτική, ρίχνοντας φορτίο εφοδίων στον εκεί βραζιλιάνικο ερευνητικό σταθμό.
Τον Σεπτέμβριο του 2022 ένα KC-390 πέταξε με έξι F-5EM στην άσκηση Salitre IV στη Χιλή, αποδεικνύοντας την ικανότητά του να αναπτύσσεται και να επιχειρεί και σε διεθνές περιβάλλον (βλέπε «Πτήση» 35, Απρίλιος 2023). Το KC-390 είχε ήδη πιστοποιηθεί για τον ανεφοδιασμό των F-5EM/FM και των μαχητικών A-1AM/BM της FAB.
Τον Οκτώβριο του 2022 η Βραζιλιάνικη Αεροπορία επαναδιαπραγματεύθηκε το συμβόλαιό της, περικόπτοντας άλλα τρία αεροσκάφη και κατεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 19.
Στις αρχές Απριλίου 2023 η Embraer ανακοίνωσε ότι το C-390 επέτυχε καθεστώς πλήρους επιχειρησιακής ικανότητας (FOC) με τη FAB στη διάρκεια της τελετής παράδοσης του έκτου αεροπλάνου («2857») σε τελική διαμόρφωση παραγωγής. Τα προηγούμενα πέντε αεροσκάφη βρίσκονται ήδη σε διαδικασία να αναβαθμιστούν σε αυτό το τελικό πρότυπο μετά από εργασίες μετασκευής.
Τον Νοέμβριο του 2024 τρία C/KC-390 («2855», «2858» και «2859») δεσμεύτηκαν στη βάση του Νατάλ, για να επιχειρήσουν στην άσκηση CRUZEX 2024, στην οποία πέταξαν σε διάφορες αποστολές, όπως μεταφορές, ρίψεις από αέρος και ανεφοδιασμό εν πτήσει (βλέπε «Πτήση» 54, Δεκέμβριος 2024). Εκείνη την εποχή οκτώ Millennium είχαν ήδη παραδοθεί στη FAB και η εμπειρία που συγκέντρωσε η βραζιλιάνικη αεροπορία απεικονίζεται στα λόγια δύο στελεχών της.
Σύμφωνα με τον αντισμήναρχο Bruno Americo Pereira, διοικητή του 1ου GTT «Zeus», η παρουσία του KC-390 στην άσκηση ήταν ζωτικής σημασίας, καθώς επέτρεψε στις εμπλεκόμενες δυνάμεις να μεγιστοποιήσουν την ικανότητα αντίδρασής τους σε ένα ρεαλιστικό περιβάλλον συνεκπαίδευσης, προετοιμάζοντας τις δυνάμεις για να αντιμετωπίσουν πραγματικές προκλήσεις σε συνδυασμένες επιχειρήσεις. Η REVO (εναέριος ανεφοδιασμός) επιτρέπει σε άλλα αεροσκάφη να επεκτείνουν την εμβέλειά τους, βασικός παράγοντας για παρατεταμένες επιχειρήσεις και για την επιτυχία αποστολών σε απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές. Η ικανότητα εναέριου ανεφοδιασμού του KC-390 αποδεικνύει τη γενική αποτελεσματικότητά του και τον απαραίτητο ρόλο του στην επέκταση της εμβέλειας των επιχειρήσεων. Το KC-390 αποδεικνύεται ένα αεροσκάφος “τελευταίας τεχνολογίας”, επιδεικνύοντας την ικανότητά του να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις μιας απαιτητικής άσκησης όπως η CRUZEX. Ο αντισμήναρχος Umile Coelho Rende, διοικητής του 1°/1° GT «Gordo», επίσηςσυμφώνησε ότι ο ρόλος του KC-390 στην CRUZEX ήταν κρίσιμος και πρόσθεσε: «Το αεροσκάφος έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε διάφορες πραγματικές αποστολές, όπως αεροπυρόσβεση, παράδοση προμηθειών σε απομακρυσμένες κοινότητες του Αμαζονίου και μεταφορά εξοπλισμού για την υποστήριξη του Ναυτικού της Βραζιλίας στην Ανταρκτική. Έτσι, η άσκηση συμβάλλει στην καθιέρωση τακτικής και επιχειρησιακής εκπαίδευσης για τον τύπο σε ένα προκεχωρημένο σενάριο προσομοίωσης σύγκρουσης. Είναι πολύ σημαντικό να παγιωθεί αυτό για το οποίο εκπαιδευόμαστε τα τελευταία χρόνια: αεραποβατική κρούση, τακτική πλοήγηση σε χαμηλό ύψος και φυσικά εναέριος ανεφοδιασμός μαχητικών. Η εφαρμογή αυτών στην πράξη είναι απαραίτητη, αναδεικνύοντας την ευελιξία του KC-390 σε επιχειρήσεις με πολλαπλά σενάρια. Επιπλέον, οι τεχνολογικές υποδομές επί του αεροσκάφους αυξάνουν για το πλήρωμα την επίγνωση της κατάστασης, που μαζί με τα συστήματα αυτοπροστασίας, ενισχύουν τις δυνατότητες και τη λήψη αποφάσεων σε πολύπλοκες καταστάσεις».
Εξαγωγές
Το ενδιαφέρον άλλων χωρών για τα νέα μεταφορικά/ιπτάμενα τάνκερ εκδηλώθηκε ήδη από το 2010, όταν Χιλή και Κολομβία υπέγραψαν δήλωση προθέσεων συμμετοχής στο πρόγραμμα (για 6 και 12 αεροσκάφη αντίστοιχα), η οποία περιλάμβανε επίσης βιομηχανική συνεργασία. Ωστόσο, καμία από τις δύο δεν έχει προχωρήσει περαιτέρω. Αντιθέτως, τον Σεπτέμβριο του 2010 η Πορτογαλία δεσμεύτηκε για έξι αεροσκάφη, με την Τσεχική Δημοκρατία να εκδηλώνει ενδιαφέρον για την απόκτηση δύο. Ως εκ τούτου, η Aero Vodochody έγινε μέρος του προγράμματος κατασκευάζοντας την πίσω άτρακτο και τα χείλη προσβολής των ημιπτερύγων τού C-390 για την Embraer, ξεκινώντας αυτή τη συμβολή της με τα δύο πρωτότυπα. Η Αργεντινή και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξέφρασαν επίσης ενδιαφέρον, χωρίς όμως να έχουν γίνει μέχρι στιγμής παραγγελίες.
Τον Ιούλιο του 2017 η πορτογαλική κυβέρνηση ενέκρινε την απόκτηση πέντε αεροσκαφών, με δικαίωμα προαίρεσης για ένα έκτο, συνολικού κόστους €827 εκατ., το οποίο περιλαμβάνει επίσης έναν προσομοιωτή πτήσης και την εκπαίδευση Ιπταμένων και μηχανικών. Το πρώτο αεροσκάφος με την ονομασία C-390M έγινε δεκτό σε υπηρεσία στις 20 Μαΐου 2023 και τοποθετήθηκε στην Escuadra 506, στη βάση της Beja. Το εν λόγω Millennium (c/n 39000011, «26901») ήταν επίσης το πρώτο που ολοκληρώθηκε σε διαμόρφωση ΝΑΤΟ.
Δεύτερη χώρα που εντάχθηκε στο πρόγραμμα ήταν η Ουγγαρία, η οποία τον Νοέμβριο του 2020 υπέγραψε παραγγελία για δύο C-390, σε «πακέτο» που περιλάμβανε εκπαίδευση, υποστήριξη και συντήρηση. Το πρώτο από αυτά («PT-ZHP», s/n 610) παραδόθηκε στις 12 Απριλίου 2024 και έφτασε στη βάση του Kecskemet στις 5 Σεπτεμβρίου 2024, όπου και εντάχθηκε στην εκεί Μοίρα Αερομεταφορών.
Ακολούθησε η Ολλανδία, όταν τον Ιούνιο του 2022 το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε την επιλογή του C-390 ως αντικαταστάτη των C-130 που χρησιμοποιεί η Βασιλική Ολλανδική Αεροπορία (KLu). Η συμφωνία περιλαμβάνει πέντε αεροσκάφη σε διαμόρφωση ΝΑΤΟ, τα οποία θα παραδοθούν από το 2026.
Τον Σεπτέμβριο του 2023 και η Αυστρία έδειξε το ενδιαφέρον της για το Millennium, αντικαθιστώντας και σε αυτήν την περίπτωση C-130K. Στο Farnborough 2024 υπογράφηκε παραγγελία για τέσσερα αεροσκάφη, με παραδόσεις που θα ξεκινήσουν το 2027. Τρεις μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2023, η Νότια Κορέα αποφάσισε να αποκτήσει τρία αεροπλάνα με παραδόσεις από το 2026. Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι η κυβερνητική υπηρεσία προμηθειών DAPA στη Σεούλ δήλωσε ότι δεν υπήρχαν ιδιαίτερες διαφορές στο κόστος και τις επιδόσεις μεταξύ του C-390 και των αεροσκαφών που πρότειναν η Lockheed Martin και η Airbus (πιθανότατα το C-130J και το A400M αντίστοιχα), αλλά η πραγματική diafor;a ανέκυψε στα βιομηχανικά αντισταθμίσματα της Embraer.
Στις 25 Οκτωβρίου 2024 η Τσεχική Δημοκρατία υπέγραψε σύμβαση για δύο C/KC-390, ενώ στις 9 Νοεμβρίου 2024 εντάχθηκε στο πρόγραμμα και η Σουηδία, ανακοινώνοντας την έναρξη διαπραγματεύσεων για την απόκτηση του C-390 σε αντικατάσταση των C-130 που βρίσκονται σε υπηρεσία, ενώ το πλαίσιο της συμφωνίας αφορά την προμήθεια F-39E/F Gripen από τη Βραζιλία.
Τέλος, στις 10 Δεκεμβρίου 2024 το υπουργείο Άμυνας της Σλοβακίας υπέγραψε επιστολή προθέσεων για την έναρξη της διαδικασίας απόκτησης του KC-390. Η προμήθεια τριών αεροσκαφών αναμενόταν τον Ιανουάριο του 2025. Μέχρι στιγμής το Millennium έχει επιλεγεί από εννέα χώρες, έξι από τις οποίες προέρχονται από το ΝΑΤΟ. Συνολικά έχουν παραγγελθεί 43 αεροσκάφη, καθώς και ένας απροσδιόριστος αριθμός για τη Σουηδία.
Επιπλέον, στις 9 Φεβρουαρίου 2024 η ινδική Mahindra Defence System υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας για την εμπορική προώθηση του C-390 στην Ινδική Αεροπορία, η οποία έχει προβάλει ανάγκη από ένα μέσο τακτικό μεταφορικό . Η Embraer υπέγραψε επίσης Μνημόνιο Συνεργασίας με την εταιρεία SAMI για συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, προκειμένου να προωθήσει το Millennium και στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Άλλες χώρες που βρίσκονται στο στόχαστρο της Embraer είναι η Κολομβία, η Αίγυπτος, η Ελλάδα, η Σλοβακία και η Νότια Αφρική, ενώ η εταιρεία εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση θα ανέλθει σε περίπου 490 αεροσκάφη της κατηγορίας C-390 τα επόμενα 20 χρόνια.
Το C/KC-390 εμφανίζεται ως το πιο προηγμένο, πολλαπλού ρόλου μέσο τακτικό μεταφορικό αεροσκάφος στην αγορά και χάρη στους κινητήρες turbofan αποτελεί πραγματική σύγχρονη εναλλακτική λύση για το C-130J. Τέλος, η Embraer απέδειξε ότι είναι μια αξιόπιστη εταιρεία στην αγορά, με τοπική παρουσία σε δεκάδες χώρες, που μπορεί να υποστηρίξει τα αεροσκάφη της παγκοσμίως. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ακόμη πλεονέκτημα για την εμπορική καριέρα του Millennium.
