Η συζήτηση στο γαλλικό υπουργικό συμβούλιο χθες, για την της επικαιροποιημένη Στρατιωτική Νομοθεσία Προγραμματισμού (LPM), που για τη Γαλλία αφορά την επιδίωξη εξοπλισμών σε βάθος τουλάχιστον πενταετίας, οριστικοποίησε την επίσημη ακύρωση του προγράμματος τακτικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών κατηγορίας MALE (Medium-Altitude, Long-endurance (MALE), Safran Patroller για τον Γαλλικό Στρατό. Παράλληλα τερματίστηκε η συμμετοχή της Γαλλίας στο πολυεθνικό σύστημα Eurodrone, ένα ακόμη MALE που εξελισσόταν με συνεργασία κυρίως της Γερμανίας.
Η απόφαση αυτή, που σηματοδοτεί το οριστικό τέλος δύο σημαντικών προγραμμάτων MEA τα οποία αντιμετώπιζαν χρόνια προβλήματα, αντανακλά μια ευρύτερη στροφή της γαλλικής άμυνας προς πιο προσιτά συστήματα που ταιριάζουν καλύτερα στις απαιτήσεις των σύγχρονων συγκρούσεων υψηλής έντασης, όπως αυτές στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Να θυμίσουμε ότι το Safran Patroller είναι ένα τακτικό ΜΕΑ μεσαίου υψομέτρου πτήσης και μεγάλης αυτονομίας (MALE), που αναπτύχθηκε από τη Safran Electronics & Defense με βάση το μοτοανεμόπτερο Stemme S15.
Σχεδιάστηκε κυρίως για αποστολές συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης, στοχοθέτησης και αναγνώρισης ISTAR (intelligence, surveillance, target acquisition, and reconnaissance) για τον γαλλικό Στρατό, με προοπτική εξέλιξης και οπλισμένων διαμορφώσεων.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε από αρχικό γαλλικό συμβόλαιο του 2016, αξίας περίπου 330 εκατομμυρίων ευρώ, για δύο συστήματα τακτικών drone (SDT), το καθένα με πέντε Patroller, σταθμούς εδάφους και επιπλέον αεροχήματα για εκπαίδευση.
Το μέχρι χθες γαλλικό εξοπλιστικό του Παρισιού LPM για το διάστημα 2024-2030 προέβλεπε επέκταση της προμήθειας σε τουλάχιστον 28 μονάδες. Ωστόσο, το πρόγραμμα παρουσίασε σοβαρές καθυστερήσεις, τεχνικά προβλήματα, υπερβάσεις κόστους και αμφιβολίες για την καταλληλόλητά του σε περιβάλλοντα υψηλής έντασης. Η πρώτη παράδοση στο 61ο Σύνταγμα Πυροβολικού έγινε με μεγάλη καθυστέρηση και το σύστημα δεν κηρύχθηκε ποτέ πλήρως επιχειρησιακό.
Μέχρι τα τέλη του 2025, ο στρατός είχε ήδη μειώσει τις παραγγελίες στις 14 μονάδες, με παραδόσεις προγραμματισμένες για το 2025-2026, ενώ φήμες για πλήρη εγκατάλειψη κυκλοφορούσαν από τον Σεπτέμβριο του 2025. Η επικαιροποιημένη LPM του 2026 ακυρώνει πλέον οριστικά το πρόγραμμα για τον Γαλλικό Στρατό.
Όπως προαναφέρθηκε το αναθεωρημένο LPM αποσύρει τη Γαλλία από το πρόγραμμα Eurodrone, μια πολυεθνική πρωτοβουλία με τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία, όπου η Airbus είναι ο κύριος ανάδοχος. Οι λόγοι είναι παρόμοιοι: καθυστερήσεις, υψηλό κόστος και μη ικανοποιητική προσαρμογή στις ανάγκες του σύγχρονου περιβάλλοντος μάχης.
Στην περίπτωση του Patroller το γαλλικό επιτελείο Στρατού είχε εκφράσει εδώ και καιρό αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα και τη επιβιωσιμότητα του Patroller, το οποίο, με βάρος περίπου 1,5 τόνο, κρίνεται αργό, μεγάλο και εύκολα ανιχνεύσιμο από τα συστήματα που κυριαρχούν στα σύγχρονα πεδία μάχης.
Οι επιπτώσεις της ακύρωσης είναι πολλαπλές. Αρχικά ο γαλλικός Στρατός θα βασιστεί περισσότερο σε υπάρχοντα συστήματα, όπως τα Reaper, σε μικρότερα τακτικά UAV από μικρομεσαίες επιχειρήσεις και σε άλλες εναλλακτικές λύσεις.
Για τη Safran, πρόκειται για σημαντικό πλήγμα στις φιλοδοξίες της στον τομέα των ΜΕΑ/Μ, αν και η εταιρεία μπορεί να στραφεί σε εξαγωγές ή ένοπλες παραλλαγές.
Επιπτώσεις όμως υπάρχουν προφανώς και για την Ελλάδα, καθώς έχουμε συνάψει σύμβαση αξίας €55 εκατ. για προμήθεια των Patroller, με στόχο την αντικατάσταση τωνπεπαλαιωμένων ΜΕΑ, τύπου Sperwer.
Υπογραμμίζεται ότι το ελληνικό πρόγραμμα ήταν ήδη σημαντικά καθυστερημένο σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, αντιμετωπίζοντας τα ίδια κοινά προβλήματα που προαναφέρθηκαν, τα οποία όμως το ΓΕΣ ήλπιζε ότι η γαλλική πλευρά θα επιλύσει.
Δεδομένου ότι η Safran δεν εγκαταλείπει το πρόγραμμα, η υλοποίησή του, έστω και καθυστερημένα δεν τίθεται σε κίνδυνο. Σε ευρύτερο πλαίσιο για τη γαλλική εταιρία, το πρόγραμμα Patroller, η εξέλιξη του οποίου βασίστηκε στην μεγάλη παραγγελία του Γαλλικού Στρατού που πλέον δεν υφίσταται, αφήνει τη χώρα μας τον μοναδικό διεθνή πελάτη, καθώς η Safran παρόλες τις προσπάθειες δεν μπόρεσε εδώ και 10 χρόνια να εξασφαλίσει άλλες εξαγωγές. Αυτό δεν είναι προφανώς μια κατάσταση που θα ήθελε να βρεθεί ο Ελληνικός Στρατός, για ένα σύστημα που δεν έχει καν παραλάβει, με προοπτική να διατηρήσει σε υπηρεσία για τουλάχιστον δυο δεκαετίες.
Βέβαια πέραν αυτής της πραγματικότητας, ένα καίριο ζήτημα αφορά τις αιτιάσεις ακαταλληλότητας και επιβιωσιμότητας που έχει προβάλει ο Γαλλικός Στρατός, δηλαδή ο κύριος χρήστης που παρήγγειλε την εξέλιξη του συστήματος, για τις οποίες στο ΓΕΣ επικράτησε άκρα σιωπή. Προφανώς το θέμα του Patroller, που αρκετές πλευρές στην Ελλάδα είχαν αμφισβητήσει από την πρώτη στιγμή, επανέρχεται δριμύτερο υπό το φως το εξελίξεων.
Έκτοτε μάλιστα αρκετοί είχαν θέσει θέμα διασύνδεσης της προμήθειας ΜΕΑ/M στο πλαίσιο των ισραηλινών αμυντικών προμηθειών, με συστήματα αποδεδειγμένης αξίας και ήδη σε χρήση.
