Γενικά δεν είμαι συνηθισμένος στη σκληρή δημόσια κριτική, καθώς ότι γράφω, δεν το γράφω εμπορικά, πολιτικά ή κομματικά, και χτες να πω την αλήθεια εντυπωσιάστηκα (αρνητικά) με το πλήθος σχολίων που έγιναν σε βάρος μου για τις θέσεις μου σχετικά με το άρθρο Δημητριάδη. Καθώς τα σκεφτόμουν όλα αυτά όμως, πέρασε η ώρα, και δεν είχα γράψει τίποτα από τα πολλά που έμαθα. Έτσι αποφάσισα να ολοκληρώσω ένα μισοέτοιμο κείμενο που έχω, μια ιστορία από την παλιότερη περίοδο, της φρεγατο-κορβετιάδας.

Μια ιστορία από τα παλιά, που κανείς δεν έμαθε ποτέ με λεπτομέρεια

Μιλώντας για πολεμικά πλοία, οι Πτησαίοι με πληροφόρησαν κάποια στιγμή για σχόλια που είχαν να κάνουν με την περίφημη ελληνική κορβέτα. Θυμίζω, όπως είχα γράψει και στο ΚαΨιΜοκείμενο vol 62, οι Αμερικανοί είχαν φέρει σαν πρόταση στο ΠΝ, ένα σχέδιο κορβέτας, για την κάλυψη της σχετικής ανάγκης. Κάποιοι, και σε σχόλια που δεν εγκρίθηκαν, και δεν είδα δηλαδή αλλά μου τα μετέφεραν, αλλά και στο Χ, έγραψαν “διάφορα” και για την πάρτη μου, και για την Πτήση. ΄Ετσι λοιπόν, αυτή τη φορά δεν θα χαριστώ, στην φωτογραφία ανοίγματος τους σημερινού ΚαΨιΜί βλέπετε τη καλλιτεχνική απεικόνιση του πλοίου αυτού. Και ευχαριστώ και τους Πτησαίους που το έκαναν ανιμέισιον.

Ο Γιάννης Τζαγκαράκης και η ΕΪ-ΕΛ-ΕΣ

Μιλώντας για την κορβέτα, πρέπει να πω λίγα πράγματα για τον Γιάννη Τζαγκαράκη. Έχω διαβάσει πολλές φορές, στα σχόλια της Πτήσης, υποτιμητικά λόγια για τον άνθρωπο και την ομάδα του Μάλιστα, οι περισσότεροι έλεγαν πως δεν είχε καν ιστοσελίδα. Η ομάδα του Τζαγκαράκη, δεν φτιάχτηκε για να γίνει εταιρεία, φτιάχτηκε για να δημιουργήσει με επιτυχία ένα πρότζεκτ, αυτό ενός αμιγώς ελληνικού πλοίου, ελληνικής σχεδίασης, πάνω στις ελληνικές ανάγκες. Στη σχεδίαση συμμετείχαν και εν ενεργεία (όταν ακόμη το ΠΝ υποστήριζε το σχέδιο), και μετά εν αποστρατεία αξιωματικοί. Δεν έχω πάρει το ΟΚ τους, για να πω ονόματα. Οι άνθρωποι αυτοί, έφεραν την εμπειρία τους από τις επιχειρήσεις του ΠΝ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ο Τζαγκαράκης και η σχεδιαστική του ομάδα έφερναν όλη τη ναυπηγική εμπειρία του Σκαραμαγκά, και ειδικά της μετατροπής των πρώτων ΟΣΠΡΕΪ, σε ΜΑΧΗΤΗΣ. Σημειωτέον, αν και υπάρχει διαφορετική εντύπωση, καμία σχέση το πρώτο σχέδιο με το άλλο, το αρχικό σχέδιο ήταν αλουμινένιας υπερκατασκευής, το ελληνικό χάλυβας. Προσέξτε τώρα, μετά τα ΜΑΧΗΤΗΣ, το επόμενο βήμα ήταν κορβέτα για την Ελλάδα, όπως περίπου έκανε και η Τουρκία. Αλλά το ΠΝ υπαναχώρησε, και δεν ασχολήθηκε περαιτέρω… Δεν σας λέω χρονιές, ας πούμε την περασμένη δεκαετία, επί περιόδου “θα το ρισκάρουμε”.

Η εμπλοκή της ΛΟΚΧΙΝΤ

Μιλώντας για έναν αγωνιστή Έλληνα, όπως ο Γιάννης Τζαγκαράκης, δεν το έβαλε κάτω. Με την ομάδα του εξέλιξαν μόνοι τους, χωρίς καμία χρηματοδότηση, την αρχική ΑΛΣ-100, και έφτιαξαν τα προσχέδια για μια ολόκληρη οικογένεια πλοίων. Επίσης, μίλησαν με εταιρείες του εξωτερικού, για ραντάρ, πυροβόλα, πυραύλους, έτσι ήξεραν πάνω κάτω τα κόστη. Σημειώνω πως η πρώτη ΑΛΣ100, είχε μήκος περίπου 100 μέτρα, κι έτσι μπορούσε εύκολα να κατασκευαστεί σε κάθε ναυπηγείο στην Ελλάδα, όχι μόνο σε Ελευσίνα ή Σκαραμαγκά. Έτσι, ο Τζαγκαράκης, έκανε την υπέρτατη προσπάθεια το 2023, και με βοήθεια φίλων “κατέβηκε” στη ΝΤΙΦΕΑ. Αλλά ούτε εκεί έγινε κάτι, τουλάχιστον φαινομενικά. Γιατί στην πραγματικότητα, το σχέδιό του το είδε η ΛΟΚΧΙΝΤ, και στο μυαλό ενός ανθρώπου γεννήθηκε η ιδέα (δεν σας λέω ποιου, δεν έχω ούτε εδώ άδεια). Ελληνικής σχεδίασης πλοίο με αμερικανικά όπλα και ΣΙ-ΕΜ-ΕΣ, μεγέθους κορβέτας, κατασκευασμένη στην Ελλάδα, θα πουλούσε σαν ζεστό ψωμάκι στη Μέση Ανατολή κι όχι μόνο. Έτσι, εκεί, στη ΝΤΙΦΕΑ γεννήθηκε η ιδέα της ελληνικής κορβέτας.

Η διαμόρφωση της ελληνικής κορβέτας

Η διαμόρφωση της τελικής πρότασης δεν είχε “κλείσει” οριστικά όταν τα σχέδια παρουσιάστηκαν στο ΓΕΝ, αλλά κάποια βασική διαμόρφωση είχε μελετηθεί από ελληνική ναυπηγική μελετητική εταιρεία (όχι την ΑΛΣ), που έκανε τα τελικά σχέδια. Το πλοίο θα ήταν οπλισμένο με πυροβόλο ΣΤΡΑΛΕΣ των 76 χιλιοστών, 8πλό εκτοξευτή Μκ41 για 32 ΚΑΜΜ-ΕΡ ή 32 ΕΣΣΜ Μπλοκ 2 (η ΛΟΚΧΙΝΤ είχε μια “αδυναμία” στους ΚΑΜΜ και ΚΑΜΜ-ΕΡ, γιαυτό και τους τοποθέτησε στις σαουδαραβικές ΜΜΨΣ), 21πλό εκτοξευτή ΡΑΜ, δυο 20άρια ΛΆΙΟΝΦΙΣ (θα μπορούσαν να αλλάξουν με άλλης εταιρείας ή/και άλλου διαμετρήματος, τα 20άρια προτάθηκαν για ομοιοτυπία με τις ΦΔΙ), θα μπορούσε να φιλοξενεί κανονικά ένα ελικόπτερο ΡΟΜΕΟ στο υπόστεγο ελικοπτέρου. Το ΣΙ-ΕΜ-ΕΣ θα ήταν φυσικά το ΈΙΤΖΙΣ (το λένε ΚΟΜΠΑΤΣΣ-21 στη σύγχρονή του μορφή), ραντάρ θα ήταν το ΤΡΣ-4Δ της ΧΕΝΣΟΛΝΤ (μπορούσε να αλλάξει και με λύση της ΕΛΤΑ/ΙΑΙ, αν και το ΠΝ προτιμούσε το ραντάρ της ΧΕΝΣΟΛΝΤ), για ηλεκτρονικό πόλεμο θα είχε το ΣΚΟΡΠΙΟΥΣ-Ν, και φυσικά όλα τα απαραίτητα σε ένα σύγχρονο πολεμικό, ραντάρ διεύθυνσης βολής, ΙΡΣΤ (μπορούσε να κάνει και παθητικό εντοπισμό, δεν ήταν δηλαδή μια απλή κάμερα) με προτεινόμενο το ΒΑΜΠΑΪΡ, προηγμένο σύστημα ελέγχου του πλοίου κ.ο.κ.

Ουσιαστικά δηλαδή, θα είχε ότι θα είχε και η εκσυγχρονισμένη ΜΕΚΟ200ΗΝ, αν εξαιρέσουμε βέβαια ότι η τελευταία θα διατηρούσε τον εκτοξευτή ΜΚ48 (για λόγους κόστους) και δεν θα λάμβανε ΜΚ41, καθώς και ΣΤΡΑΛΕΣ αντί για ΜΚ45 πυροβόλο. Για κάτι που πρέπει να είμαι σαφής είναι το εξής, η αμερικανική πρόταση για κορβέτες, δεν προέβλεπε άμεση έναρξη κατασκευής. Προέβλεπε τον εκσυγχρονισμό των τεσσάρων ελληνικών ΜΕΚΟ200ΗΝ, την παράδοση 4 ως 6 ΛΨΣ από τα αποθέματα του ΓΙΟΥ-ΕΣ-ΝΈΙΒΙ (σε βάθος χρόνου), με παράλληλη αναβάθμισή τους (με σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου ΣΚΟΡΠΙΟΥΣ-Ν και αντιπλοϊκούς ΝΣΜ, όχι όμως με επιπλέον αντιαεροπορικούς), και παράδοση όλων των κατασκευαστικών σχεδίων της κορβέτας στο ΠΝ, ίσως και κατασκευή του πρώτου πλοίου της κλάσης. Επίσης, παρότι είχαμε ήδη αγοράσει τις ΦΔΙ, οι Αμερικανοί πρότειναν τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα των ΚΟΝΣΤΕΛΈΙΣΙΟΝ, με την Ελλάδα να παίρνει ένα υποκατασκευαστικό κομμάτι για ΟΛΟ το πρόγραμμα (το περίφημο 5% σε όλες τις φρεγάτες που θα κατασκευάζονταν, ελληνικές και αμερικανικές).

Και πόσο θα κόστιζε όλο αυτό ρε ΚαΨιΜιτζή;

Μιλώντας για πλοία, πρέπει να θυμίσω πως δωρεάν γεύμα δεν υπάρχει (παλιά μεξικάνικη παροιμία). Για όλα αυτά έπρεπε να πληρώσουμε. Το κόστος για τον εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ θα ήταν περίπου 1 δις (μαζί όμως με τα όπλα τους, δηλαδή με ΕΣΣΜ Μπλοκ 2 για όλα τα πλοία και ΡΑΜ Μπλοκ 2, και χωρίς λείψει τίποτα, ούτε σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, ούτε ΚΑΠΤΑΣ-2 ή ΛΦΑΤΣ ούτε τίποτα). Οι 4 μεταχειρισμένες ΛΨΣ θα κόστιζαν περίπου 500 με 600 εκ ευρώ, και εκεί μέσα περιελαμβάνονται τυχόν ανάγκη για επισκευές (και του σασμάν), ανταλλακτικά, ΦΟΣ, εκπαίδευση, τοποθέτηση σόναρ κοκ. Αυτό μας έφερνε το κόστος στο 1,5 δις (για ΜΕΚΟ και τις ΛΨΣ), και με τα “ρέστα” από τα 2 δις, θα φτιάχναμε και την πρώτη κορβέτα (αν το θέλαμε). Έτσι το ΠΝ θα αποκτούσε 3 (συν 1 στο μέλλον) ΦΔΙ για αεράμυνα περιοχής, 4 ΜΕΚΟ200ΗΝ, 4 (ως 6 μελλοντικά) ΛΨΣ με περισσότερα όπλα, και θα ξεκινούσε και πρόγραμμα κορβετών. Πέρα από όλα αυτά, προβλεπόταν πως η Ελλάδα θα συμμετείχε σαν υποκατασκευαστής στο πρόγραμμα των ΚΟΝΣΤΕΛΈΙΣΙΟΝ (που ακυρώθηκαν πριν λίγο καιρό, αλλά τότε δεν το ήξεραν), χωρίς υποχρέωση αγοράς των πλοίων άμεσα, αλλά με δέσμευση τυχόν μελλοντικές ανάγκες για φρεγάτες, να καλύπτονταν από τις ΚΌΝΝΙ. Έτσι, το ΠΝ θα αντικαθιστούσε σταδιακά, αλλά και γρήγορα κιόλας τις πεπαλαιωμένες ΚΟΡΤΕΝΑΕΡ, και θα ξεκινούσε ένα ναυπηγικό πρόγραμμα για αμιγώς ελληνικό πλοίο.

Τελικά τι έγινε;

Όπως είπα και παραπάνω, αν και το πρόγραμμα αντιμετωπίστηκε θετικά από πλευράς πολιτικής ηγεσίας, το ΠΝ τότε εισηγήθηκε αρνητικά για το όλο πρόγραμμα. Αν θυμάστε, παράλληλα με την αμερικανική πρόταση, υπήρχε μια νέα πρόταση της ΜΠΑΜΠΚΟΚ για χαμηλού κόστους ΤΥΠΕ 31 αντί για κορβέτες, υπήρχε και μια ολλανδική για ΣΙΓΜΑ 10514 ΧΕΛΕΝΙΚ. Η ΜΠΑΜΠΚΟΚ είχε έρθει και στη φρεγατιάδα, αλλά οι Άγγλοι ενώ είχαν ένα πολύ καλό πλοίο, δεν κατάλαβαν τίποτα από όσα τους έλεγε το ΠΝ επί φρεγατιάδας. Έτσι, αυτοί διαφήμιζαν πως το ΠΝ μπορούσε να βάλει ότι ήθελε πάνω στο πλοίο τους, και το ΠΝ ήθελε οι ίδιοι οι Άγγλοι να του προτείνουν μια λύση “κλειστού κόστους”, και να μην πει αυτό πως θέλει το πλοίο, αλλά η ΜΠΑΜΠΚΟΚ έκανε τα δικά της. Αυτό που πρότεινε η ΜΠΑΜΠΚΟΚ “έπιασε” στην Πολωνία, που οι Πολωνοί πήραν το σκάφος και το έφεραν στα μέτρα τους. Εμείς δεν θέλαμε μετατροπές, θέλαμε λύση που δεν θα είχε καθυστερήσεις ή υπερβάσεις κόστους. Με λίγα λόγια, μύλος η όλη κατάσταση.

Η ολλανδική ΣΙΓΜΑ Σ10514, αν θυμάστε, ήταν η “ενδιάμεση λύση” της Ολλανδίας, που πρότεινε αυτά τα πλοία αντί των μεταχειρισμένων Μ. Έτσι, στην κορβετιάδα είχαμε γαλλική, ιταλική, ολλανδική, αγγλική και αμερικανική πρόταση, με τους Άγγλους να προτείνουν … φρεγάτες και τους Αμερικανούς να προτείνουν ναυπηγικό πρόγραμμα 30 ετών. Το ΠΝ “πέρασε” μόνο τις προτάσεις των ΓΚΟΓΟΥΊΝΤ και ΕΦ-ΣΙ-ΕΞ-30 στον επόμενο γύρο, με τους Ολλανδούς να “αυτοακυρώνονται”, καθώς δεν έδωσαν και ιδιαίτερη σημασία στην ελληνική κορβετιάδα. Η αμερικανική πρόταση “κόπηκε” μάλλον εύκολα, με το ΠΝ να εισηγείται ανωριμότητα της πρότασης με το ελληνικό πλοίο, ενώ και η αμερικανική πρόταση για εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ200ΗΝ κρίθηκε ακριβή. Κάπου εκεί ήταν το “κύκνειο άσμα” της υπερδεκαετούς προσπάθειας του Γιάννη Τζαγκαράκη και της ομάδας του, να δημιουργήσει ένα ελληνικής σχεδίασης πλοίο. Αφού το ΠΝ, δεν το “αγόρασε σαν ιδέα” ακόμη και με τις “πλάτες” της ΛΟΚΧΙΝΤ, σημαίνει πως ποτέ δεν πρόκειται να δούμε ελληνικής σχεδίασης πλοίο στο ΠΝ, τουλάχιστον στο αιώνα που διανύουμε.

Τι εννοείς πως οι Αμερικανοί πρότειναν “ναυπηγικό πρόγραμμα”;

Πρέπει να εξηγήσω μερικά πράγματα λίγο περισσότερο για να γίνω κατανοητός. Οι Αμερικανοί είχαν κατανοήσει πως η φρεγατιάδα χάθηκε για αυτούς, για πολλούς και διάφορους λόγους, με κυριότερο πως η ΗΦ-2 ή ΕΜ-ΕΜ-ΕΣ-ΣΙ δεν ήταν σοβαρή φρεγάτα, αλλά μια προσπάθεια να μετατρέψουν το πείραμα των ΛΨΣ σε φρεγάτα. Έτσι, επανήλθαν στην κορβετιάδα, προκειμένου να δεσμεύσουν το ΠΝ να έρθει στο πρόγραμμα των ΚΟΝΣΤΕΛΈΙΣΙΟΝ, κάτι καθόλου δύσκολο (αφού ήταν κάτι που το ΠΝ το επιθυμούσε ούτως ή άλλως). Μιας και δεν είχαν σχέδιο πλοίου μεγέθους κορβέτας, η λύση της σειράς ΑΛΣ ήταν μια διπλή ευκαιρία, και για την Ελλάδα, και τη ΛΟΚΧΙΝΤ. Θα τελειοποιούσαν ένα έτοιμο σχέδιο, θα το όπλιζαν με αμερικανικά συστήματα, και θα το πουλούσαν παντού στον πλανήτη, κατασκευάζοντάς το φθηνά στην Ελλάδα. Για να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες του ΠΝ έδιναν μεταχειρισμένες ΛΨΣ. Τελικά δεν ήταν γραπτό να φτιάξουμε ελληνικό πλοίο. Όπως έγραψα και παραπάνω προκρίθηκαν μόνο οι ΓΚΟΓΟΥΊΝΤ και ΕΦ-ΣΙ-ΕΞ-30, πρόγραμμα που όμως τελικά ακυρώθηκε κι αυτό.

Γιατί δεν επιλέχθηκε το πλοίο;

Μιλώντας για την ΑΛΣ100, θα πρέπει να πω ότι η αμερικανική πρόταση για τις ΜΕΚΟ απορρίφθηκε σαν ακριβή, έτσι μαζί με αυτή “χάθηκε” και η ελληνική κορβέτα. Αν θυμάστε, οι 4 ΜΕΚΟ200ΗΝ, με το υπερπλήρη εκσυγχρονισμό (το ΠΝ είχε ζητήσει μέχρι και βελτίωση του μηχανοστασίου), με ΕΪΤΖΙΣ, με όπλα (μιλάμε για ΝΣΜ μέσα, εκτοξευτή ΡΑΜ, πυραύλους ΡΑΜ, εκσυγχρονισμό ΦΑΛΑΝΞ, πυροβόλο ΜΚ45 ΜΟΔ4 κοκ), πήγαινε κοντά στα 900 εκ. ευρώ με 1 δις. Τότε ειπώθηκε πως οι Γερμανοί είναι “φθηνότεροι” στα … 520 εκ. ευρώ (έγινε σύγκριση μήλων με πορτοκάλια, προκειμένου να ξεφορτωθούμε τους Αμερικανούς), άρα απορρίφθηκε η αμερικανική λύση. Βέβαια, μετά οι Γερμανοί, όταν το ΠΝ τους είπε τι θέλει, το έφτασαν στα 700+ εκ. ευρώ, και μάλιστα χωρίς όπλα ή εκσυγχρονισμούς πυροβόλων, αλλά η ευκαιρία είχε χαθεί (αν την θεωρούν κάποιοι ευκαιρία την αμερικανική λύση). Φυσικά, το ΠΝ αργότερα “έχασε” και τις γαλλικής ή ιταλικές κορβέτες, προσπάθησε να “μπει” στις ΚΟΝΣΤΕΛΕΪΣΙΟΝ, και ευτυχώς βρέθηκαν οι ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ.