Μετά από πολλά χρόνια, μπορώ να πω ότι έφτασε η στιγμή να αποκαλύψω το μυστικό του καλού ελληνικού καφέ. Αν και πολλοί καφετζήδες τον ξέρουν, δεν αρκεί -μόνο- η σωστή δοσολογία καφέ, και ενίοτε ζάχαρης. Το μυστικό είναι το ψήσιμο, που πρέπει να είναι αργό, και το κυριότερο διπλό. Αφήστε να φουσκώσει προσεκτικά, σηκώστε τον για λίγα δευτερόλεπτα, αφήστε τον σε μια κρύα μεταλλική επιφάνεια για να “κάτσει” το περιεχόμενο, και μετά, βάλτε τον πάλι στη φωτιά, να φουσκώσει μια δεύτερη φορά. Μετά το διάλειμμα για διαφημίσεις, προχωρούμε στο κανονικό μας πρόγραμμα.

Τα ΤΟΜΑ που δεν ήρθαν ποτέ

Μιλώντας για διαφημίσεις, σας έχω μιλήσει σχεδόν τις μισές φορές που έχω γράψει, για τα Μ113 που το ΥΠΕΘΑ θέλει να μετατρέψει σε ΤΟΜΑ. Καθώς φτάνουν αρκετά ερωτήματα για το θέμα, και παρότι οι περισσότεροι που ρωτάτε δεν πίνετε καφέ στο ΚαΨιΜί να γίνει και λίγο σεφτές, εντούτοις θα σας πω όλη την προϊστορία. Όταν αγοράστηκαν τα Λέοπαρντ 2, καινούργια, αλλά και μεταχειρισμένα, έγινε κατανοητό πως ο Στρατός πλέον χρειάζονταν άμεσα ΤΟΜΑ. Τα Μ113 δεν μπορούσαν να συνοδεύσουν τα καινούργια άρματα μάχης, τα ΑΜΧ-10 (τα γαλλικά) αποσύρθηκαν με τεράστια προβλήματα σε συντήρηση και διαθεσιμότητες, τα ΒΜΡ-1 απλά ήταν άχρηστα δίπλα στα Λεό, και δεν είχαν και καμία θέση στον Έβρο. Είχαν σταλεί στα νησιά, σας συμπλήρωμα στους Ειδικούς Μηχανοκίνητους Λόχους (ΕΜΛ), αλλά και στα μηχανοκίνητα τάγματα των νησιών. Με λίγα λόγια, το ΒΜΡ-1 ποτέ δεν ήταν ΤΟΜΑ, αλλά συμπλήρωμα σε αριθμούς.

Η εποχή των ΒΜΡ-3

Φυσικά οι Γερμανοί δεν ήθελαν να αφήσουν να χαθεί η ευκαιρία των ΤΟΜΑ. Έτσι, ακόμη και προ της αγοράς των Λέοπαρντ 1, είχαν φροντίσει να μας ενημερώσουν για την ύπαρξη Μάρντερ 1. Το 2004 όμως, με την έλευση του Καραμανλή του Δεύτερου, με κάποιον μαγικό τρόπο, η Ελλάδα προσέγγισε τη Ρωσία. Τότε συζητήθηκε η αγορά 600 ΒΜΡ-3, τη στιγμή που το συγκεκριμένο ΤΟΜΑ (αυτό ήταν, και είναι, ΤΟΜΑ) δεν είχε τη σύμφωνη γνώμη του ΕΣ, ή τουλάχιστον, δεν συμφωνούσαν όλοι (βασικά, δεν συμφωνούσαν οι περισσότεροι). Δεν ξέρω αν επενέβη ο Θεός της Ελλάδας, ή δεν ξέρω εγώ ποιος άλλος, αλλά ευτυχώς τα ΒΜΡ-3 δεν αγοράστηκαν. Και λέω ευτυχώς, γιατί στην Ουκρανία τα έχουμε δει να ανατινάζονται πολύ εύκολα, χωρίς επιζώντες από το πλήρωμα ή τη μεταφερόμενη ομάδα μάχης πεζικού. Το ΚΟΥΚ ΟΦΦ που παθαίνουν όλα τα άρματα μάχης της σειράς ΤΑΦ (Τ72, Τ80, Τ90), το παθαίνει και το ΒΜΡ-3. Απλά στα άρματα χάνονται 3, στα ΒΜΡ-3 καμιά 10αριά. Αυτό δεν θα το ήθελα για κανέναν, όχι μόνο για τους δικούς μας στρατιώτες. Και ελπίζω οι Κύπριοι αδελφοί μας, να τα ξεφορτωθούν το συντομότερο.

Τα Μάρντερ

Μιλώντας για ΒΜΡ-3, το βασικό πρόβλημα που δημιούργησαν – χωρίς να έρθουν – είναι πως με την κουβέντα τους, χάσαμε μια τεράστια ευκαιρία να αποκτήσουμε μεγάλους αριθμούς Μάρντερ από το 2005-2007. Τελικά, όχι μόνο “φτύσαμε” τα Μάρντερ, αλλά τα “ελληνικά” Μάρντερ κατέληξαν στη Χιλή (ναι, η χώρα που μας έχει πάρει τις Αδελαϊδες, τις ΕΛ, τις Τάιπ 23, μας έχει πάρει και Μάρντερ). Επίσης, Μάρντερ μας παρακάλαγαν να πάρουμε, σε τιμή σκραπ, και κάποια στιγμή το 2016-2017. Τότε τα καλύτερα τα πήραν διάφορες χώρες (κάτι Ινδονησίες, κάτι Ιορδανίες κ.ο.κ). Ήταν μια περίοδος που υπήρχαν σκέψεις για αλλαγή της Δομής Δυνάμεων, σε κάτι μικρότερο (όχι μικρότερο και πιο ευέλικτο, κάτι απλά μικρότερο). Ευτυχώς, υπό το άγχος της έκφρασης που είχε ειπωθεί πριν τις εκλογές του 2015, “θα το ρισκάρουμε“, ο τότε ΥΕΘΑ Καμμένος διατήρησε τη Δομή Δυνάμεων, ενώ ο μετέπειτα ΥΕΘΑ Αποστολάκης, δεν την άγγιξε επίσης. Πάντως Μάρντερ τα τελευταία 20 χρόνια, είχαμε 3 ή 4 φορές ευκαιρία να πάρουμε, έναντι πινακίου φακής. Και φυσικά, οι “απλά Ελληνάρες” πέταξαν την ευκαιρία στα μούτρα των “κακών Γερμανών”.

Τα Μπράντλεϊ

Μιλώντας για Γερμανούς, μάλλον δεν είναι μυστικό πως ο Καμμένος δεν τους είχε και σε ιδιαίτερη συμπάθεια. Συνεπώς, η λύση των Μάρντερ δεν του άρεσε, αλλά οφείλω να πω πως έψαξε να βρει άλλες. Έτσι, κάποια στιγμή, το ΓΕΕΘΑ έστειλε αίτημα για παραχώρηση Μπράντλεϊ, ότι μπορούσαν να μας δώσουν από ΗΠΑ, αλλά στο τελείως “τσάμπα”. Αν θυμάστε, κάποια στιγμή οι Αμερικανοί ενέκριναν την παράδοση 367 ΜπράντλεΪ Μ2 ΆΛΦΑ ΜΗΔΕΝ, της βασικής έκδοσης, της πρώτης που είχε κυκλοφορήσει, και βρίσκονταν παρατημένα σε μια έρημο για δεκαετίες. Αυτά αν και φυσικά πολύ καλύτερα από τα Μ113 που είχαμε, εντούτοις είχαν ένα πρόβλημα. Δεν δούλευαν, είχαν σχεδόν παρατηθεί στο πουθενά, περιμένοντας τον επόμενο πόλεμο. Με λίγα λόγια, ήταν λύση μη υλοποιήσιμη με τα τότε οικονομικά δεδομένα.

Μετά το 2020, και τα Λυνξ

Μιλώντας για Μπράντλεϊ, η ιστορία τους δεν σταματά εκεί. Το 2020, ο ΕΣ είχε ένα καλό σχέδιο για να εκσυγχρονίσει τα Λέοπαρντ 2Α4, και διάφορες επιλογές για να το κάνει αυτό. Το σχέδιο εγκρίθηκε από τον τότε ΑΓΕΕΘΑ Φλώρο, αλλά ζήτησε πρώτα ΤΟΜΑ. Καθώς ορθά σκέφθηκε πως δεν είναι δυνατόν να έχουμε άρματα μάχης μόνο για… άμυνα, καθώς αυτά χωρίς ΤΟΜΑ, δεν μπορούν να εκτελέσουν τον κύριο από τους ελιγμούς, δηλαδή την προέλαση. Αν τα Λέο 2 μπουν 2 ή 3 χιλιόμετρα μέσα στις εχθρικές γραμμές, χωρίς συνοδεία ΤΟΜΑ, θα τα κλάψουμε όλα. Αλλά ας είμαι λίγο σαφέστερος, τα σύγχρονα άρματα μάχης απλά δεν μπορούν να πολεμήσουν χωρίς την κάλυψη/συνοδεία ΤΟΜΑ, σε καμία φάση του αγώνα (προέλαση-επίθεση-άμυνα-σύμπτυξη). Συνεπώς, χωρίς να πάρουμε ΤΟΜΑ, το να μαζεύουμε υπερσύγχρονα τανκς, που δεν μπορούν να κάνουν επίθεση/προέλαση, δεν έχει λογική. Τότε λοιπόν, ΓΕΕΘΑ και ΓΕΣ άρχισαν να εξετάζουν άλλες λύσεις. Που αυτή ήρθε μετά το 2022, πάλι από τους κακούς Γερμανούς. Οι οποίοι είχαν φτιάξει ένα ωραίο, νέο τότε ΤΟΜΑ, το Λυνξ και ήθελαν πελάτη και την Ελλάδα. Πρότειναν την αγορά 200 κάτι (204 ή 205) Λυνξ, ο ελάχιστος αριθμός για να είναι βιώσιμη μια ελληνική γραμμή παραγωγής, και διάθεση 200 ως 400 Μάρντερ 1. Έτσι, καλύπτονταν πλήρως σχεδόν οι ανάγκες του ΕΣ σε Λυνξ. Η λύση παρουσιάστηκε στη Μεσογείων, και αμέσως υπήρξε εισήγηση για το θέμα από τον Στρατηγό Φλώρο. Τότε μάλιστα, στο “σπάταλο” πρόγραμμα επανεξοπλισμού, υπήρχε πρόβλεψη για 2 δις για εκσυγχρονισμό αρμάτων. Ο Φλώρος το μετέτρεψε σε 1,5 δις για ΤΟΜΑ, και 500 εκ για εκσυγχρονισμό (σε πρώτη φάση). Την υπόθεση αγκάλιασε ο τότε ΥΕΘΑ Παναγιωτόπουλος, και μάλιστα εστίασε στην ελληνική προστιθέμενη αξία. Το ΓΕΕΘΑ και το ΓΕΣ τους κάλυπτε άνετα η λύση συνδυασμού Λυνξ/Μάρντερ, και τα 2 δις του λογαριασμού, κάπως θα βρίσκονταν (εδώ βρέθηκαν καμιά 10αριά δις για Ραφάλ, ΦΔΙ και δεν ξέρω γω τι άλλο). Αλλά μετά έγιναν οι εκλογές του 2023. Και η νέα ηγεσία του ΥΠΕΘΑ, όχι μόνο θεώρησε τα εξοπλιστικά “σπατάλες”, αλλά δεν μιλάει καν με τους Γερμανούς. Κυριολεκτικά.

Η τελευταία προσπάθεια για Μπράντλεϊ

Μιλώντας για Λυνξ, η ακύρωσή τους δεν έλυσε το πρόβλημα ΤΟΜΑ για τον ΕΣ. Έτσι, ο Φλώρος πριν φύγει, και διαβλέποντας το πρόβλημα, προσπάθησε να βρει λύση εκεί που υπήρχαν μεταχειρισμένα ΤΟΜΑ, στις ΗΠΑ. Έτσι ζήτησε με κάθε τρόπο Μπράντλεϊ αλλά επιχειρησιακά (να δουλεύουν), και τελικά οι ΗΠΑ ενέκριναν στη λίστα Μπλίνκεν, 62 Μ2Α2. Γιατί 62 κι όχι 82; Κάθε μηχανοκίνητο τάγμα του αμερικανικού στρατού έχει 31 Μ2Α3 και 10 Μ113Α3. Ο ΕΣ επιθυμεί σε κάθε τάγμα, 41 ΤΟΜΑ, άρα, 41Χ2 Μπράντλεϊ, μας κάνουν 82. Καθώς χρειαζόνταν περισσότερα, ζητήθηκε από την κατασκευάστρια ΒΑΕ Σύστεμς, άλλα 102, για να φτάσουμε στα 162 (4 μηχανοκίνητα τάγματα). Η ΒΑε έχει δικά της Μπράντλεϊ, σε αποθήκευση, και από αυτά ανακατασκευάζει τα Μ2Α3 και πρόσφατα τα Μ2Α4. Υπάρχουν τα πήγματα, πύργοι, κύρια μηχανικά μέρη, αλλά παίρνει τα παρατημένα Μ2, και τα κάνει Ζίρο Μάιλς, Ζίρο Άουαρς. Αυτό έχει ένα κόστος κοντά στα 4 εκ δολάρια για ένα Μ2Α3 ή Α4. Όταν εμείς στείλαμε ΛΟΡ φορ ΛΟΑ, προσθέσαμε τα πάντα-όλα πάνω, Τόου, πυροβόλα, πυρομαχικά για πολλές μέρες επιχειρήσεων, και το κόστος πήγε στα 8 εκ. δολάρια. Το πήρε αυτό το κόστος ο ΥΕΘΑ, και μετά Βαϊων και Κλάδων ακύρωσε το πρόγραμμα και μάλιστα δημόσια (και έτσι ίσως την βγήκε και στον Πρωθυπουργό που είχε παρουσιάσει τη λίστα Μπλίνκεν σαν επιτυχία του, έχουμε και τα εσωκομματικά μας). Η αλήθεια είναι πως τα 62 Μπράντλεϊ της λίστας Μπλίνκεν δεν θα κόστιζαν πάνω από 2,5 εκ. δολάρια έκαστο για να γίνει Α3/Α4, αλλά ήταν ουσιαστικά λειτουργικά κι έτσι, χωρίς όπλα όμως. Τα άλλα, της ΒΑΕ, ήταν θέμα διαπραγμάτευσης. Αλλά τέτοιες ευκαιρίες για δηλώσεις, δεν χάνονται. Και φυσικά, κάπως έτσι “σκοτώθηκε” και η ευκαιρία για Μπράντλεϊ.

Και μετά ήρθαν οι Μέλισσες

Μιλώντας για Μέλισσες, φυσικά και δεν εννοώ τους Υλικοπόλεμους. Απλά θέλω να σας ξαναπώ, πως τα Μπράντλεϊ, σίγουρα τα 62 του Μπλίνκεν, δεν έκαναν 8 εκατ. έκαστο. Τότε όμως, ο ΕΣ ζήτησε τα πάντα-όλα, κάτι που το είχαμε ξαναδεί και με τα Μ1 Άμπραμς το 2012. Αυτό το πιθανότητα ήταν καθόλου να μην “χάλασε” τον Δένδια. Αν ήμουν κακόπιστος, θα έλεγα πως ο ΥΕΘΑ πέτυχε να διαγράψει και την τελευταία γραμμή της λίστας Μπλίνκεν (σαν να λέει Κυριάκο ούτε ένα ΤΟΜΑ δεν μπορείς να φέρεις από ΗΠΑ, μου ήθελες να πάρουμε ΛΨΣ, Σε-130 και ιπτάμενα τάνκερ, φύγε να κάτσω εγώ στην καρέκλα), να “γλυτώσει” μια ακόμη υπογραφή, και ταυτόχρονα να προετοιμάσει το έδαφος για την “αναδιοργάνωση των σχηματισμών” (που τελικά έγινε, όχι με νυστέρι, αλλά με τσεκούρι). Αλλά δεν είμαι. Κακόπιστος. Ούτε όμως και οπαδός των Μ113 που εμφανίστηκαν σαν “λύση”.

Μή Το Σκεφτείς Καν Εκατόν Δέκα Τρία

Μιλώντας για Μ113, νομίζω πως γενικά, από εξ’από-ανέκαθεν, ο ΕΣ τα αγαπά. Όχι γιατί είναι τίποτα φοβερά εργαλεία, αλλά είναι ο ορισμός της απλότητας, και της ευκολίας συντήρησης. Αν ένα Μ113 μπορούσε να κατεβάσει κινητήρα σε χρόνο Χ, ένα ΒΜΡ-1 ήθελε πολλά Χ. Και γενικά, ο ΕΣ έχει τεράστια εμπειρία, και εκπαιδευμένους εφέδρους στα Μ113. Έτσι, ήθελε να τα χρησιμοποιεί σαν ΤΟΜΠ, και μάλιστα έψαχνε και διαθέσιμα Μ113Α3 (τα έχει ακόμη ο αμερικανικός στρατός), τα δικά μας είναι Μ113Α1/Α2. Τώρα, από αυτή την εκτίμηση, να τα κάνουμε ΤΟΜΑ, η απόσταση είναι τεράστια. Δεν νομίζω ότι σύγχρονος στρατός μπορεί να έχει στην πρώτη γραμμή “Μ113 ΤΟΜΑ”. Να τα εκσυγχρονίσουμε, και να τα ρίξουμε πίσω από τα ΤΟΜΑ, το καταλαβαίνω. Αλλά να τα ρίξουμε στην πρώτη γραμμή, απέναντι σε άρματα μάχης, είναι κάτι που δεν το καταλαβαίνω. Βέβαια, θα μου πεις, απλός ΚαΨιΜιτζής είσαι, όχι Τέθωρας. Αλλά πάντως όσους Τέθωρες ξέρω, όταν τους ρωτάω για τα Μ113, έχουν δυο τελείως διαφορετικές αντιδράσεις. Ή γελάνε, ή κλαίνε.