Η Ισπανική Αεροπορία σχεδιάζει να διατηρήσει μέρος των μαχητικών EF-18M Hornet σε υπηρεσία έως το 2040, παρατείνοντας την επιχειρησιακή ζωή ενός τύπου που συμπληρώνει φέτος τέσσερις δεκαετίες στους ισπανικούς ουρανούς. Η απόφαση συνδέεται με την ανάγκη διατήρησης επαρκούς αριθμού μαχητικών, την απουσία προγράμματος προμήθειας αεροσκαφών πέμπτης γενιάς και την αβεβαιότητα γύρω από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα μελλοντικού μαχητικού FCAS.
Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ του ισπανικού Defensa.com, η 15η Πτέρυγα Μάχης (Ala 15), με έδρα τη Σαραγόσα, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειας διατήρησης ενός παλαιού αλλά διαρκώς εκσυγχρονιζόμενου μαχητικού σε υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής διαθεσιμότητας. Τα αεροσκάφη της έχουν υποστεί εκτεταμένες δομικές επιθεωρήσεις, αναβαθμίσεις ηλεκτρονικών συστημάτων και αυτοπροστασίας, καθώς και σημαντικές εργασίες στους κινητήρες και στα επιμέρους συγκροτήματά τους.
Σε γραπτή απάντηση προς το ισπανικό Κοινοβούλιο, στις 23 Φεβρουαρίου 2026, το υπουργείο Άμυνας επιβεβαίωσε ότι εξετάζεται η επέκταση του κύκλου ζωής των F-18 έως την περίοδο 2035–2040. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι αυτό απαιτεί προσαρμογή του συστήματος τεχνικής υποστήριξης, με μεγαλύτερους χρόνους συντήρησης και αυξανόμενο κόστος λόγω της παλαίωσης του εξοπλισμού.
Από το πρόγραμμα FACA στα EF-18M
Η ιστορία των ισπανικών Hornet άρχισε στις 10 Ιουλίου 1986, όταν τα πρώτα τέσσερα διθέσια EF-18B προσγειώθηκαν στη Σαραγόσα. Η προμήθεια εντασσόταν στο πρόγραμμα FACA (Futuro Avión de Combate y Ataque), με το οποίο η Ισπανία επέλεξε 72 αεροσκάφη, 60 μονοθέσια F/A-18A και 12 διθέσια F/A-18B, για την αντικατάσταση παλαιότερων μαχητικών.

Η αρχική αυτή επένδυση αποδείχθηκε ιδιαίτερα μακρόβια. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, τα ισπανικά Hornet υποβλήθηκαν σε πρόγραμμα εκσυγχρονισμού μέσης ζωής (MLU), το οποίο περιλάμβανε αναβαθμίσεις ηλεκτρονικών, συστημάτων αποστολής, επικοινωνιών και αυτοπροστασίας. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε για τα αεροσκάφη της Ala 15 το 2012, οδηγώντας στη διαμόρφωση EF-18M.
Το πρόγραμμα δεν περιορίστηκε στην εγκατάσταση νέου εξοπλισμού καθώς συνοδεύτηκε από επιθεωρήσεις και εργασίες αποκατάστασης της δομικής ακεραιότητας των αεροσκαφών, ώστε να εξασφαλιστεί η ασφαλής συνέχιση των πτήσεων παρά τη συσσώρευση χιλιάδων ωρών λειτουργίας.
Η Ala 15 είχε ήδη ξεπεράσει τις 190.000 ώρες πτήσης με Hornet, ορόσημο που επιτεύχθηκε τον Ιούλιο του 2023.
Η πρόκληση της συντήρηση
Σήμερα η Ala 15 διαθέτει περίπου 35 μονοθέσια και διθέσια EF-18M. Η διατήρησή τους σε επιχειρησιακή κατάσταση στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο σύστημα τεχνικής υποστήριξης, το οποίο συνδυάζει εργασίες στις εγκαταστάσεις της μονάδας με δυνατότητες εργοστασιακής συντήρησης και αναβάθμισης στην Ισπανία.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή της Maestranza Aérea de Albacete, της εγκατάστασης βαριάς συντήρησης στο Αλμπαθέτε, καθώς και των ισπανικών αμυντικών βιομηχανιών που έχουν αναλάβει την υποστήριξη και τον εκσυγχρονισμό των Hornet.
Όπως επισημαίνει το Defensa.com η Ισπανία απέκτησε από την αρχή σημαντική τεχνική αυτονομία στη συντήρηση και στην ενσωμάτωση βελτιώσεων στον τύπο. Η δυνατότητα αυτή επέτρεψε τη σταδιακή αναβάθμιση των αεροσκαφών χωρίς να εξαρτάται κάθε εργασία αποκλειστικά από τον αρχικό κατασκευαστή.

Ενδεικτική είναι και η επένδυση και η χρήση των εγκαταστάσεων εξομοίωσης πτήσης της Ala 15, που έχουν συγκεντρώσει περίπου 35.000 ώρες λειτουργίας. Παράλληλα, η μονάδα έχει αναβαθμίσει συνεργεία, εγκαταστάσεις και διαδικασίες συντήρησης, παρά τη μείωση του προσωπικού της κατά περίπου 20% μέσα σε μία δεκαετία.
Ωστόσο, η παράταση έως το 2040 δημιουργεί νέες απαιτήσεις. Το ισπανικό υπουργείο Άμυνας αναγνωρίζει ότι οι υποδομές δοκιμών και συντήρησης των ηλεκτρονικών συστημάτων παλαιώνουν, γεγονός που επιβάλλει την αντικατάσταση ή αναβάθμισή τους. Παράλληλα, η εξασφάλιση ανταλλακτικών από τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα για συγκροτήματα που δεν παράγονται πλέον σε μεγάλους αριθμούς, θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τη διαθεσιμότητα του στόλου.
200.000 ώρες πτήσης και συνεχίζουν
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Defensa.com, η Ala 15 συμπλήρωσε τις 200.000 ώρες πτήσης τον Μάιο του 2026, έχοντας σήμερα περισσότερα από 400 στελέχη, στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό. Περίπου 300 από αυτά υπηρετούν στον τομέα υλικού και τεχνικής υποστήριξης, αναδεικνύοντας το μέγεθος της προσπάθειας που απαιτείται για τη διατήρηση των Hornet σε υπηρεσία.
Η επιχειρησιακή δραστηριότητα επικεντρώνεται στην 151η Μοίρα (Toro), ενώ η 153η (Ebro) έχει σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση, στη μετάπτωση νέων χειριστών στον τύπο και στην επανάκτηση πτητικής ικανότητας. Η 152η Μοίρα (Marte) βρίσκεται σε οργανωτικό καθεστώς.
Παρά την ηλικία τους, τα ισπανικά EF-18M εξακολουθούν να συμμετέχουν σε αποστολές του ΝΑΤΟ. Έχουν αναπτυχθεί στη Λιθουανία για αποστολές επιτήρησης και αναχαίτισης στη Βαλτική, ενώ έχουν αναλάβει καθήκοντα αεράμυνας στην Πολωνία. Έχουν επίσης συμμετάσχει σε πολυεθνικές ασκήσεις στην Ελλάδα, διατηρώντας την επιχειρησιακή συνεργασία με άλλες συμμαχικές αεροπορίες.
Τα Eurofighter δεν επαρκούν ακόμη για την πλήρη αντικατάσταση
Η Ισπανία προχωρεί στην ανανέωση μέρους του στόλου της μέσω των προγραμμάτων Halcon I και Halcon II, με την προμήθεια συνολικά 45 νέων Eurofighter. Τα 20 του Halcon I προορίζονται κυρίως για την αντικατάσταση των παλαιότερων F/A-18 στα Κανάρια Νησιά, ενώ τα 25 του Halcon II θα επιτρέψουν την απόσυρση επιπλέον Hornet.
Ωστόσο, η αντικατάσταση δεν καλύπτει το σύνολο του στόλου. Σύμφωνα με πληροφορίες του Janes από το International Fighter Conference 2026, η Ισπανική Αεροπορία σχεδιάζει να αποσύρει σταδιακά περίπου τα μισά από τα 91 Hornet που απέμεναν, διατηρώντας περίπου 45 αεροσκάφη έως την περίοδο 2035–2040.

Η επιλογή αυτή εξυπηρετεί και την επιδίωξη διατήρησης δύο διαφορετικών τύπων μαχητικών, ώστε η ισπανική αεροπορική ισχύς να μην εξαρτάται αποκλειστικά από το Eurofighter. Η μη προώθηση της αγοράς F-35 και τα προβλήματα του προγράμματος FCAS έχουν καταστήσει την παράταση της ζωής των Hornet ουσιαστικά αναγκαία μεταβατική λύση.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσο ακόμη μπορούν να πετούν τα EF-18M, αλλά και με ποιες δυνατότητες θα αντιμετωπίζουν τις απειλές της επόμενης δεκαετίας. Η Ισπανία εξετάζει πρόσθετες αναβαθμίσεις, μεταξύ των οποίων πιθανή εγκατάσταση νεότερου ραντάρ, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιωθεί ολοκληρωμένο νέο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού για το σύνολο των αεροσκαφών.