Το πρόγραμμα για τον διάδοχο του ESSM Block 2 έχει ήδη ξεκινήσει, με το NATO SeaSparrow Consortium να αναζητεί τη νέα γενιά του ιδιαίτερα επιτυχημένου ναυτικού αντιαεροπορικού πυραύλου. Η νέα έκδοση ονομάζεται προς το παρόν Next Significant Variant (NSV), αλλά τα πρώτα στοιχεία προκαλούν στην Ευρώπη προβληματισμό ότι το πρόγραμμα μπορεί να αποκτήσει πολύ ισχυρότερο αμερικανικό χαρακτήρα.
Το θέμα αναδεικνύει το ολλανδικό Marineschepen.nl, σημειώνοντας ότι, ενώ το ολλανδικό Ναυτικό μόλις μέσα στο 2026 αποκτά τον ESSM Block 2, έχει ήδη αρχίσει η διαδικασία για τον διάδοχό του, ο οποίος προορίζεται για τη δεκαετία του 2030. Ο ESSM αποτελεί προϊόν μιας πολυεθνικής συνεργασίας με ιστορία που ανάγεται στο πρόγραμμα NATO SeaSparrow της δεκαετίας του 1960.
Το NATO SeaSparrow Project Office (NSPO) ξεκίνησε επίσημα έρευνα αγοράς για το NSV, ζητώντας από τη βιομηχανία προτάσεις για την ανάπτυξη, παραγωγή και μελλοντική υποστήριξη του νέου πυραύλου. Πρόκειται ακόμη για προκαταρκτική διαδικασία και όχι για ανάθεση συμβολαίου ή οριστικοποίηση της σχεδίασης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η αμερικανική NAVSEA αναζητεί προτάσεις όχι μόνο από την υφιστάμενη βιομηχανική ομάδα του ESSM, αλλά ευρύτερα από εταιρείες που μπορούν να προσφέρουν ολοκληρωμένο πύραυλο ή επιμέρους υποσυστήματα. Στόχος είναι μια ανοικτή και σπονδυλωτή αρχιτεκτονική που θα επιτρέπει ταχύτερη ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και θα συγκρατεί το κόστος σε βάθος χρόνου.
Παρά τις αλλαγές, ένας από τους σημαντικότερους περιορισμούς παραμένει ότι ο νέος πύραυλος πρέπει να διατηρήσει διάμετρο έως 10 ίντσες (254 mm), ώστε να εξακολουθεί να τοποθετείται ανά τετράδα σε ένα κελί του κατακόρυφου εκτοξευτή Mk 41 VLS. Η δυνατότητα αυτή αποτελεί βασικό πλεονέκτημα του ESSM, καθώς επιτρέπει σε ένα πολεμικό πλοίο να μεταφέρει μεγάλο αριθμό αναχαιτιστών χωρίς να δεσμεύει αντίστοιχο αριθμό κελιών.
Το NSV θα πρέπει παράλληλα να αντιμετωπίσει ένα πολύ απαιτητικότερο περιβάλλον απειλών της δεκαετίας του 2030, με ταχύτερους και περισσότερο ευέλικτους αντιπλοϊκούς πυραύλους, UAV και άλλες σύνθετες εναέριες απειλές.
Ο σημερινός ESSM Block 2 αποτελεί ήδη σημαντικό άλμα σε σχέση με τον Block 1. Διαθέτει διπλό ενεργό/ημιενεργό ερευνητή ραντάρ, αυξημένη ευελιξία και δυνατότητα αυτόνομης καθοδήγησης στην τελική φάση χωρίς να απαιτείται συνεχής καταύγαση του στόχου από το πλοίο.
Το ερώτημα είναι ποιος θα ελέγξει την τεχνολογία και την παραγωγή της επόμενης έκδοσης. Το NATO SeaSparrow Consortium αποτελείται από 12 χώρες – Αυστραλία, Βέλγιο, Καναδά, Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ολλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Ισπανία, Τουρκία και ΗΠΑ – και αποτελεί ένα από τα μακροβιότερα πολυεθνικά προγράμματα ναυτικών όπλων.
Η Ελλάδα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις, όχι μόνο ως χώρα-μέλος του consortium και χρήστης του ESSM, αλλά και λόγω της ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής στο πρόγραμμα. Επομένως, οποιαδήποτε αλλαγή στο μοντέλο ανάπτυξης και κατανομής του βιομηχανικού έργου της επόμενης γενιάς μπορεί να έχει συνέπειες και για την ελληνική συμμετοχή.
Προς το παρόν, πάντως, είναι πρόωρο να θεωρηθεί ότι οι ΗΠΑ έχουν «πάρει» το νέο ESSM από τους Ευρωπαίους εταίρους. Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη στη φάση διαμόρφωσης απαιτήσεων και αναζήτησης βιομηχανικών λύσεων. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο ξεκινά η διαδικασία εξηγεί τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για το εάν ο διάδοχος του Block 2 θα παραμείνει πραγματικά ένα ισορροπημένο πολυεθνικό πρόγραμμα ή θα εξελιχθεί σε έναν κυρίως αμερικανικό πύραυλο με διεθνή συμμετοχή.
