Το υπουργείο οικονομικών των ΗΠΑ και συγκεκριμένα η υπηρεσία Ναυτικών MARAD (Maritime Administration) σε συνεργασία με την συνεργάζεται με την εταιρεία Core Power, που ειδικεύεται στο χώρο, για την επιτάχυνση της κατασκευής στόλου αμερικανικής σημαίας πυρηνοκίνητων εμπορικών πλοίων.

Στόχος είναι να αλλάξει το παιχνίδι και να αντιμετωπίσει την κυριαρχία της Κίνας στη ναυπηγική βιομηχανία και τη ναυτιλία.

Το σχετικό συνυποσχετικό προβλέπει την έναρξη κατασκευής του πρώτου πλοίου το 2028 με πλεονεκτήματα:

* Περισσότερο φορτίο αφού δεν θα υπάρχουν μεγάλες δεξαμενές καυσίμων.

* Ταχύτερα ταξίδια (έως 50-75% γρηγορότερα).

* Μηδενικές εκπομπές από την πρόωση και μακροχρόνια λειτουργία χωρίς ανεφοδιασμό (έως και 20 χρόνια).

Το σχέδιο εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο της κυβέρνησης Τραμπ για την αναβίωση της αμερικανικής ναυπηγικής και ναυτιλιακής ισχύος, ώστε να ανταγωνιστεί την Κίνα σε τεχνολογικό επίπεδο και όχι μόνο σε κόστος). Σημειώνεται όμως ότι πρόκειται για δημόσιο-ιδιωτική συνεργασία που εστιάζει σε ρυθμιστικά, ασφαλιστικά και λιμενικά θέματα, ενώ δεν υπάρχει ομοσπονδιακή χρηματοδότηση.

Τα ρυθμιστικά εμποδίων για τα πυρηνοκίνητα εμπορικά πλοία

Η ανάπτυξη στόλου πυρηνοκίνητων εμπορικών πλοίων στις ΗΠΑ (και διεθνώς) αντιμετωπίζει σημαντικά ρυθμιστικά εμπόδια. Αυτά δεν είναι κυρίως τεχνικά, αλλά νομικά, θεσμικά και διεθνή.

Το ένα αφορά το κατακερματισμένο και παρωχημένο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Σε διεθνές επίπεδο (IMO), ο «Κώδικας Ασφάλειας για Πυρηνοκίνητα  Εμπορικά Πλοία» (Code of Safety for Nuclear Merchant Ships, Resolution A.491(XII) του 1981) είναι βασισμένος σε παλαιά τεχνολογία αντιδραστήρων πεπιεσμένου ύδατος (PWR) τεχνολογίας άμεσου κύκλου ατμού. Δεν καλύπτει δηλαδή  σύγχρονους μικρούς σπονδυλωτούς αντιδραστήρες, ή ηλεκτρικά συστήματα πρόωσης.
Το IMO ξεκίνησε αναθεώρηση το 2025 (MSC 110), με στόχο υιοθέτηση ενημερωμένου κώδικα γύρω στο 2030. Μέχρι τότε, υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα.

Σε εθνικό επίπεδο (ΗΠΑ) η NRC (Nuclear Regulatory Commission) αδειοδοτεί τους αντιδραστήρες, ενώ η Ακτοφυλακή (U.S. Coast Guard) ελέγχει το πλοίο, την ασφάλεια ναυσιπλοΐας και διενεργεί τις επιθεωρήσεις. Το 2026 υπογράφηκε νέο συνυποσχετικό μεταξύ NRC και Ακροφυλακής για συντονισμό, που αντικαθιστά παλαιά συμφωνία του 1973. Ωστόσο, η NRC δεν διαθέτει ακόμη ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για θαλάσσιους αντιδραστήρες και η διαδικασία αδειοδότησης νέων σχεδίων μπορεί να διαρκέσει 3-5 χρόνια ή περισσότερο.

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι οι πολλαπλές δικαιοδοσίες (NRC, USCG, MARAD, DOE, πολιτειακές αρχές) δημιουργούν δυνητικές καθυστερήσεις και πιθανές συγκρούσεις αρμοδιοτήτων.

Ασφάλιση και ευθύνη (Liability & Insurance)

Αυτό είναι ίσως από τα μεγαλύτερα εμπόδια:

  • Δεν υπάρχει σε ισχύ διεθνής σύμβαση για την ευθύνη πυρηνοκίνητων εμπορικών πλοίων. Η Σύμβαση των Βρυξελλών του 1962 (Convention on the Liability of Operators of Nuclear Ships) δεν τέθηκε ποτέ σε ισχύ λόγω ανεπαρκών επικυρώσεων.
  • Οι υπάρχουσες συμβάσεις ευθύνης (Vienna/Paris Conventions) εξαιρούν τα πλοία πυρηνικής πρόωσης.
  • Οι θαλάσσιες ασφαλίσεις συνήθως αποκλείουν ρητά τους πυρηνικούς κινδύνους.

Έτσι, χωρίς σαφή όρια ευθύνης και κάλυψη το κόστος ασφάλισης γίνεται απαγορευτικό ή αδύνατο για ιδιωτικούς φορείς.

Η MARAD στο RFI του 2026 ζήτησε ρητά προτάσεις για την αντιμετώπιση αυτών των θεμάτων.

Πρόσβαση σε λιμάνια και διεθνής αποδοχή

  • Κάθε παράκτιο κράτος μπορεί να επιβάλει επιπλέον απαιτήσεις ή να αρνηθεί είσοδο σε πυρηνοκίνητο πλοίο (sovereign rights).
  • Απαιτούνται ξεχωριστές εγκρίσεις λιμένων, σχέδια έκτακτης ανάγκης, ζώνες ασφαλείας (Emergency Planning Zones) και διπλωματικές συμφωνίες.
  • Ζητήματα μη-διάδοσης (non-proliferation) πυρηνικής τεχνολογίας, εξαγωγικών ελέγχων (ITAR, Nuclear Suppliers Group) και ασφάλειας (τρομοκρατία, σαμποτάζ) περιπλέκουν περαιτέρω τη διεθνή κυκλοφορία.

Υπάρχουν όμως και άλλα σημαντικά εμπόδια, ανάμεσά τους και

  • Εργατικό δυναμικό και πιστοποιήσεις: Απαιτείται ρειδική εκπαίδευση πληρωμάτων για πυρηνική τεχνολογία,  τομέας που δεν υπάρχει ακόμη πλήρες σύστημα πιστοποιήσεων.
  • Κύκλος καυσίμου και απόσυρσης  αντιδραστήρων (decommissioning): Διαχείριση καυσίμου, μεταφορά, ανακύκλωση και τελική διάθεση πυρηνικού καυσίμου και υλικών.
  • Ταξινόμηση πλοίων (Classification): Οι οργανισμοί όπως ABS, Lloyd’s Register χρειάζονται νέους κανόνες για πυρηνοκίνητα πλοία.
  • Δημόσια αποδοχή και πολιτική βούληση: υπάρχει ιστορικά χαμηλή εμπιστοσύνη μετά από ατυχήματα, σε συνδυασμό με κινδύνους πειρατείας/τρομοκρατίας σε εμπορικά πλοία.

Υπό το πρίσμα των παραπάνω, με σοβαρότατα και πολυεπίπεδα ρυθμιστικά εμπόδια, οι ΗΠΑ προχωρούν γρήγορα σε θεσμικό επίπεδο για να επιταχύνουν το πρόγραμμα ναυπήγησης πυρηνοκίνητων εμπορικών πλοίων, ενώ πλήρης εμπορική κλίμακα απαιτεί χρόνια εναρμόνισης διεθνών κανόνων, σαφές καθεστώς ευθύνης/ασφάλισης και αποδοχή από λιμάνια παγκοσμίως.