Η αμερικανική εταιρεία Ubiquiti βρέθηκε στο επίκεντρο σοβαρών καταγγελιών ότι ασύρματες ζεύξεις δεδομένων και άλλος δικτυακός εξοπλισμός πεδίου της, χρησιμοποιείται από το ρωσικό Στρατό στην Ουκρανία, σε επιχειρήσεις drones. Η υπόθεση ξεκίνησε με έρευνα του διαδικτυακού τόπου Hunterbrook Media και πήρε γρήγορα μεγαλύτερη δημοσιότητα.
Το θέμα είναι πολύ σύνθετο επειδή αφορά εμπλοκή της συγκεκριμένης εταιρείας σε πόλεμο, στον οποίο τα drones έχουν συνδεθεί με μεγάλες απώλειες αμάχων. Για παράδειγμα το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου έχει δημοσιεύσει ανακοινώσεις που περιγράφουν ρωσικές επιθέσεις με drones κατά πολιτών και με επισημάνσεις για σχετικά εγκλήματα πολέμου.
Η υπόθεση, όπως παρουσιάζεται, έχει δύο σκέλη. Το πρώτο είναι η παρουσία συσκευών της εταιρείας στο πεδίο της μάχης, με αναφορές και φωτογραφίες που δείχνουν κεραίες, κατευθυντικές ζεύξεις και εξοπλισμό δικτύωσης ανοιχτού πεδίου. Το δεύτερο, που είναι και το πιο κρίσιμο, αφορά τις διαδρομές προμήθειας όλων αυτών. Η έρευνα υποστηρίζει ότι, παρά το καθεστώς κυρώσεων κατά της Ρωσίας και ελέγχων των προς τα εκεί εξαγωγών μετά το 2022, υπάρχει συνεχής ροή προϊόντων προς ρωσικά εμπορικά κανάλια μέσω ενδιάμεσων προμηθευτών και τρίτων χωρών, όπως η Τουρκία και το Καζακστάν, με αγορές που φέρονται να γίνονται «πολύ εύκολα».
Για να κατανοηθεί το τεχνικό νόημα της ανάγκης του συγκεκριμένου εξοπλισμού για τους Ρώσους, πρέπει να ξεχωρίσουμε τις επικοινωνίες ενός drone σε δύο επίπεδα. Το πρώτο είναι η άμεση σύνδεση χειρισμού του μη επανδρωμένου. Το δεύτερο επίπεδο είναι η διασύνδεση που ενώνει ομάδες χειριστών, παρατηρητές, προκεχωρημένες θέσεις, αναμεταδότες και κέντρα διοίκησης σε ένα κοινό ψηφιακό δίκτυο. Σε ένα θέατρο επιχειρήσεων όπως η Ουκρανία, η υποδομή αυτή της διασύνδεσης πολλών συστημάτων, έχει τεράστια αξία. Η ροή βίντεο από αισθητήρες, οι αναφορές στόχων, οι θέσεις φίλιων τμημάτων, κ.λπ. απαιτούν γρήγορες γραμμές επικοινωνίας μεταξύ σημείων που μετακινούνται και συχνά λειτουργούν υπό την πίεση της μάχης. Το κρίσιμο είναι ότι μια τέτοια ζεύξη δεν χρειάζεται να είναι «στρατιωτικού τύπου» για να είναι αποτελεσματική, χρειάζεται να είναι λειτουργική, διαθέσιμη και γρήγορα αναπτύξιμη στο πεδίο.
Εδώ φαίνεται γιατί συγκεκριμένες τεχνολογίες της Ubiquiti ταιριάζουν επιχειρησιακά στις ρωσικές δυνάμεις. Ένα παράδειγμα είναι τα συστήματα airFiber για ασύρματες ζεύξεις δεδομένων. Π.χ. το airFiber 5XHD εμφανίζεται με ταχύτητα 1+ Gbps και δυνατότητα μεγάλης εμβέλειας, μαζί με χαρακτηριστικά όπως κρυπτογράφηση AES 256 και δυνατότητες συγχρονισμού με άλλες συσκευές σε ελάχιστο χρόνο. Σε πρακτικούς όρους, αυτά σημαίνουν ότι ένα σετ συσκευών μπορεί να χτίσει ψηφιακό, ασύρματο δίκτυο δεδομένων ανάμεσα σε δύο σημεία, επάνω στο οποίο «κάθονται» άλλες υπηρεσίες, από μεταφορά εικόνας μέχρι έλεγχο drones.
Γιατί όμως οι Ρώσοι θα επέλεγαν Ubiquiti και όχι κάποιον ανταγωνιστή; Σε περιβάλλον κυρώσεων, το τελικό κριτήριο συχνά είναι ποιο προϊόν βρίσκεται και αγοράζεται μέσω τρίτων χωρών και μεταπωλητών. Προϊόντα που έχουν μεγάλη παγκόσμια διανομή και μεγάλη δευτερογενή αγορά εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα να καταλήξουν σε κανάλια επανεξαγωγής. Αυτός είναι και ο λόγος που θεσμικοί φορείς, όπως το αμερικανικό Γραφείο Βιομηχανίας και Ασφάλειας, αλλά και η Κομισιόν της Ε.Ε., δημοσιεύουν οδηγίες για εντοπισμό τέτοιων συναλλαγών, τονίζοντας ενδείξεις όπως ύποπτες διαδρομές προιόντων, ασυνήθιστους ενδιάμεσους και συναλλαγές με περιορισμένη διαφάνεια για το ποιος είναι ο τελικός χρήστης.
Στο πρακτικό επίπεδο, η ιχνηλάτηση της διαδρομής των προϊόντων μιας εταιρείας σε τέτοια περιστατικά έχει όρια. Ένα προϊόν μπορεί να μεταπωληθεί πολλές φορές, να περάσει από διάφορες αποθήκες διεθνώς και να διασκορπιστεί σε μικρές παρτίδες. Παρ’ όλα αυτά, σε μεγάλης κλίμακας αγορές, υπάρχουν ενδείξεις που μπορούν να εξεταστούν, όπως επαναλαμβανόμενες διαδρομές, συγκεκριμένοι ενδιάμεσοι, ασυνήθιστα προφίλ παραγγελιών και παραγγελίες συγκεκριμένων “ύποπτων” μοντέλων.
Η ουσία, πέρα από το θόρυβο, είναι ότι ο πόλεμος έχει μετατρέψει την εμπορική δικτύωση σε στρατιωτικό πολλαπλασιαστή. Τα drones είναι το ορατό αποτέλεσμα, όμως πίσω τους υπάρχει πάντα ένα πλέγμα υποδομών τηλεπικοινωνίας που απαιτούν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, δυτικής και ανατολικής κάτι που δημιουργεί μια “γκρίζα ζώνη” συναλλαγών που ολοένα και μεγαλώνει, όσο ο πόλεμος παρατείνεται.
