Η NASA «παρουσίασε» στις 4 Νοεμβρίου 2026 το X-70 Fractal, ένα νέο επανδρωμένο πειραματικό αεροσκάφος υψηλών επιδόσεων, σχεδιασμένο για τη δοκιμή προηγμένων συστημάτων ελέγχου πτήσης και τεχνολογιών που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε μελλοντικά πολιτικά και στρατιωτικά αεροσκάφη. Η αποκάλυψη πραγματοποιήθηκε στο UP.Summit, στο Διαστημικό Κέντρο Kennedy της Φλόριντα, ενώ η πρώτη πτήση του υπό την ευθύνη της NASA αναμένεται μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Η παρουσίαση του X-70 εντάσσεται στη νέα προσπάθεια της NASA να διευρύνει το πρόγραμμα πειραματικών αεροσκαφών X-planes και να ενισχύσει τις δικές της δυνατότητες πτητικών δοκιμών. Ο διοικητής της υπηρεσίας Jared Isaacman έχει θέσει ως προτεραιότητα την ανάπτυξη περισσότερων πειραματικών πλατφορμών, με μεγαλύτερη συχνότητα πτήσεων και ταχύτερη αξιολόγηση νέων τεχνολογιών.
Σε αντίθεση με το X-59, που έχει συγκεκριμένη ερευνητική αποστολή, το X-70 φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένα ευέλικτο «ιπτάμενο εργαστήριο» πολλαπλών χρήσεων.
Το X-70 προστίθεται σε μια ιστορική οικογένεια αεροσκαφών που περιλαμβάνει το Bell X-1, το οποίο έσπασε για πρώτη φορά το φράγμα του ήχου το 1947, το πυραυλοκίνητο X-15 και το σύγχρονο X-59, που αναπτύχθηκε για τη μελέτη της μείωσης του θορύβου των υπερηχητικών πτήσεων.
Το X-70 διαφέρει από τα περισσότερα προηγούμενα πειραματικά αεροσκάφη της NASA, καθώς δεν αναπτύσσεται για τη διερεύνηση μιας συγκεκριμένης τεχνολογίας, αλλά ως επαναδιαμορφώσιμη ιπτάμενη πλατφόρμα δοκιμών. Το βασικό χαρακτηριστικό του είναι η δυνατότητα ταχείας τροποποίησης των συστημάτων ελέγχου πτήσης, επιτρέποντας τη διερεύνηση νέων μεθόδων ελέγχου και ελιγμών, ακόμη και σε περιοχές του φακέλου πτήσης που δεν έχουν εξερευνηθεί προηγουμένως με επανδρωμένα αεροσκάφη.
Παράλληλα, η σπονδυλωτή αρχιτεκτονική του επιτρέπει την εγκατάσταση διαφορετικών πειραματικών συστημάτων και αισθητήρων, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, με συνολικό ωφέλιμο φορτίο έως 2.000 λίβρες (907 κιλά). Η δυνατότητα αυτή θα επιτρέπει την ταχεία μετάβαση από ένα ερευνητικό πρόγραμμα σε άλλο, χωρίς να απαιτούνται εκτεταμένες μετασκευές του αεροσκάφους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η NASA, το X-70 θα έχει βάρος απογείωσης περίπου 10.000 λιβρών (4.536 kg), ταχύτητα πλεύσης 0,75 Mach, επιχειρησιακή οροφή 45.000 ποδών (13.716 m) και εμβέλεια μεγαλύτερη των 1.500 ναυτικών μιλίων (2.778 km) Οι επιδόσεις αυτές θα επιτρέπουν τη διεξαγωγή δοκιμών σε μεγάλο εύρος υψών, ταχυτήτων και συνθηκών πτήσης.
Η NASA δεν έχει ακόμη αποκαλύψει τον κατασκευαστή, τη διαμόρφωση του συστήματος πρόωσης ή τις ακριβείς τεχνολογίες ελέγχου που θα δοκιμαστούν. Η ψηφιακή απεικόνιση που συνοδεύει την ανακοίνωση παρουσιάζει ένα αεριωθούμενο αεροσκάφος με χαρακτηριστικά μαχητικού και δύο κεκλιμένες κατακόρυφες επιφάνειες ουραίου πτερώματος. Δεν έχει διευκρινιστεί, ωστόσο, κατά πόσο η απεικόνιση αντιστοιχεί στην τελική διαμόρφωση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έμφαση που δίνεται στα επαναδιαμορφώσιμα συστήματα ελέγχου πτήσης. Τέτοιες τεχνολογίες μπορούν να επιτρέψουν τη διερεύνηση εναλλακτικών μεθόδων ελέγχου, πέρα από τις συμβατικές αεροδυναμικές επιφάνειες, καθώς και τη βελτίωση της ευελιξίας και της συμπεριφοράς ενός αεροσκάφους σε ακραίες συνθήκες. Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί εάν το X-70 θα χρησιμοποιεί υποδομή εκτροπής διανύσματος ώσης, ενεργό έλεγχο της ροής ή άλλες αντίστοιχες τεχνολογίες.
