Η ιταλική κυβέρνηση ζητά από το Κοινοβούλιο την έγκριση πρόσθετης χρηματοδότησης 7,28 δισ. ευρώ για το πρόγραμμα F-35, ανεβάζοντας τον προϋπολογισμό του στα 20,84 δισ. ευρώ, από περίπου 13,5 δισ. που είχαν εγκριθεί το 2009. Ωστόσο, σύμφωνα με την ιταλική επιθεώρηση RID, το ποσό αυτό ενδέχεται να μην περιλαμβάνει τα περίπου 7 δισ. ευρώ που είχαν προβλεφθεί το 2024 για την αγορά 25 επιπλέον μαχητικών. Εάν οι δύο χρηματοδοτήσεις είναι διακριτές, η συνολική προγραμματισμένη δαπάνη θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 27,8 δισ. ευρώ.
Η πρόσθετη χρηματοδότηση κατανέμεται στην περίοδο 2027–2039, με τις μεγαλύτερες δαπάνες να συγκεντρώνονται μεταξύ 2029 και 2034. Η πρόταση βρίσκεται υπό κοινοβουλευτική εξέταση και δεν αποτελεί ακόμη οριστικά εγκεκριμένη δαπάνη.
Η Ιταλία σχεδιάζει την απόκτηση συνολικά 115 F-35, από τα οποία 75 F-35A συμβατικής αποπροσγείωσης και 40 F-35B βραχείας απογείωσης και κάθετης προσγείωσης. Από τα F-35B, 20 προορίζονται για την Aeronautica Militare και 20 για τη Marina Militare, κυρίως για επιχειρήσεις από το αεροπλανοφόρο Cavour.
Το πρόγραμμα είχε αρχικά προβλέψει την προμήθεια 131 μαχητικών, αλλά το 2012 περιορίστηκε στα 90 λόγω δημοσιονομικών περικοπών. Το 2024 η Ρώμη αποφάσισε να αυξήσει τον αριθμό κατά 25 αεροσκάφη, επαναφέροντας τον συνολικό στόχο στα 115.
Εδώ εντοπίζεται και η σημαντική οικονομική εκκρεμότητα που επισημαίνει η RID. Η πρόσθετη παραγγελία των 25 F-35 είχε συνοδευτεί το 2024 από πρόβλεψη χρηματοδότησης περίπου 7 δισ. ευρώ. Η νέα αναθεώρηση των 20,84 δισ. ευρώ φαίνεται να αφορά την επικαιροποίηση του αρχικού προγράμματος, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί εάν ενσωματώνει και αυτή τη μεταγενέστερη προμήθεια.
Εάν τα 7 δισ. ευρώ αποτελούν ξεχωριστό κονδύλι, τότε η συνολική προγραμματισμένη επένδυση για τον ιταλικό στόλο των 115 F-35 θα μπορούσε να φθάσει περίπου τα 27,8 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί οριστικό, καθώς απαιτείται διευκρίνιση της σχέσης μεταξύ των δύο χρηματοδοτικών προγραμμάτων, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο διπλής καταμέτρησης.
Η αύξηση του κόστους συνδέεται επίσης με τη συνεχή τεχνολογική εξέλιξη του F-35. Το πρόγραμμα Block 4 προβλέπει βελτιωμένους αισθητήρες, δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, επεξεργασίας δεδομένων και ενσωμάτωσης νέων όπλων, ενώ η διαμόρφωση Technology Refresh 3 (TR-3), που αποτελεί προϋπόθεση για πολλές από αυτές τις αναβαθμίσεις, έχει αντιμετωπίσει σημαντικές καθυστερήσεις.
Ωστόσο, τα πρόσθετα 7,28 δισ. ευρώ δεν αφορούν αποκλειστικά το Block 4. Καλύπτουν ευρύτερες ανάγκες του προγράμματος, περιλαμβανομένων των αεροσκαφών, της τεχνολογικής αναβάθμισης και των σχετικών βιομηχανικών υποδομών. Επιπλέον, τα ποσά αυτά δεν ταυτίζονται με το συνολικό κόστος λειτουργίας και υποστήριξης των F-35 σε όλη τη διάρκεια της επιχειρησιακής ζωής τους.
Σημαντικό μέρος της ιταλικής επένδυσης συνδέεται με τις εγκαταστάσεις του Cameri, κοντά στη Νοβάρα, όπου λειτουργεί μία από τις δύο γραμμές τελικής συναρμολόγησης και ελέγχου F-35 εκτός ΗΠΑ. Η μονάδα, με κεντρικό ρόλο της Leonardo, συναρμολογεί αεροσκάφη για την Ιταλία και άλλους ευρωπαϊκούς χρήστες, ενώ συμμετέχει στην κατασκευή πτερύγων για το διεθνές πρόγραμμα.
Στο Cameri λειτουργούν επίσης υποδομές συντήρησης, επισκευών, γενικών επιθεωρήσεων και αναβαθμίσεων (MRO&U), με προοπτική υποστήριξης ευρωπαϊκών στόλων F-35 για τις επόμενες δεκαετίες. Η βιομηχανική αυτή διάσταση διαφοροποιεί την ιταλική συμμετοχή από μια απλή προμήθεια μαχητικών, χωρίς πάντως να αναιρεί τη σημαντική δημοσιονομική επιβάρυνση.
Η νέα χρηματοδότηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ιταλία επενδύει παράλληλα στο GCAP (Global Combat Air Programme), μαζί με τη Βρετανία και την Ιαπωνία, για την ανάπτυξη μαχητικού επόμενης γενιάς. Τα δύο προγράμματα έχουν διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες, αλλά θα απαιτήσουν σημαντικούς πόρους από τους μελλοντικούς αμυντικούς προϋπολογισμούς.
(Φωτογραφία GianCarlo Vecchi)
