Τις τελευταίες μέρες, Ρώσοι αναλυτές, γράφοντας στο κανάλι Voyennyy Osvedomitel στο Telegram, επιρρίπτουν ευθύνες στο στρατιωτικό κατεστημένο της χώρας τους, για το ότι η Μόσχα δεν έχει ούτε τα πολεμικά πλοία, ούτε την εμβέλεια δράσης ούτε την ικανότητα, ώστε να αναλάβει αποστολές συνοδείας και προστασίας σκαφών ρωσικών συμφερόντων σε όλο τον κόσμο. Προφανώς οι σχολιαστές αναφέρονται στις διαδοχικές καταλήψεις και κατασχέσεις τανκερ από τις ΗΠΑ, που ανήκουν στον λεγόμενο “σκιώδη εμπορικό στόλο” της Ρωσίας. Με κύριο παράδειγμα την επιβίβαση Αμερικανικών δυνάμεων στο τάνκερ Marinera στον Βόρειο Ατλαντικό (και άλλων μετά), παρά την παρουσία πλοίων επιφανείας και υποβρυχίων του Ρωσικού Ναυτικού στην περιοχή.
Το ζήτημα είναι και αριθμητικό, μιας και τα σχέδια της Ρωσίας στις αρχές του 2000 που ήθελαν να καθελκύει 44-50 νέα πολεμικά πλοία επιφανείας ως το 2020, έχουν αποδώσει μόλις 16, από τα οποία τα 10 είναι ελαφρές κορβέτες, χωρίς ικανότητα να επιχειρούν συνεχώς σε ωκεάνειο περιβάλλον και μάλιστα το χειμώνα. Στα άλλα έξι πλοία, περιλαμβάνονται δύο που είναι μπλοκαρισμένα στη Μαύρη Θάλασσα, από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τους περιορισμούς της Τουρκίας στα Στενά της Κωνσταντινούπολης βάσει της συνθήκης του Μοντρέ.
Στους σχεδιασμούς της Ρωσίας ήταν επίσης να αναβαθμιστούν ριζικά τουλάχιστον 20 μεγάλα παλαιότερα πολεμικά, μεταξύ τους ανθυποβρυχιακά σκάφη, αντιτορπιλικά και καταδρομικά. Μέχρι σήμερα, όμως, μόλις δύο, το καταδρομικό “Ναύαρχος Ουστίνωφ” και η φρεγάτα “Στρατάρχης Σαπόσνικωφ” έχουν περάσει ουσιαστική αναβάθμιση.
Τα υπόλοιπα σκάφη, Σοβιετικής εποχής, που παραμένουν σε υπηρεσία δεν είναι -σύμφωνα με τους αναλυτές- σε θέση να αναλάβουν επιχειρήσεις μακριά από τα ρωσικά ύδατα. Μπορεί να διατηρούν τη ρωσική παρουσία σε Βαλτική και Θάλασσα του Μπάρεντς, αλλά δεν μπορούν να επιχειρήσουν μακρύτερα.
Η ανυπαρξία πλοίων που να μπορούν να πλεύσουν για μεγάλο χρόνο στην ανοιχτή θάλασσα είναι το ένα μέρος του προβλήματος. Το δεύτερο είναι η νομική κάλυψή του “σκιώδους στόλου”, καθώς αυτά τα τάνκερ δεν φέρουν -συνήθως- ρωσική σημαία, ούτε έχουν Ρώσους ναυτικούς. Άρα οι ΗΠΑ τα καταλαμβάνουν και τα κατάσχουν, χωρίς η Ρωσία να έχει κάποιο τυπικό δικαίωμα να τους παρέχει προστασία, καθώς ανήκουν σε “τρίτες χώρες”.
Aντίκτυπο είχε και άρθρο του Aρχηγού του Ρωσικού Ναυτικού, Nαυάρχου Αλεκσάντρ Μοϊσέεφ, που δημοσιεύτηκε το Δεκέμβριο του 2025, όπου συζητούσε μέτρα για την προστασία που θα μπορούσε να παρέχει ο κλάδος στην εμπορική ναυτιλία. Ο Μοϊσέεφ σημείωνε όμως πως κάτι τέτοιο ήταν δυνατό μόνο εντός της ρωσικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Εκτός αυτής, τα πλοία θα έπρεπε να αποφύγουν τον κίνδυνο των διεθνών διώξεων, αλλάζοντας πορεία και καταφεύγοντας σε φιλικά λιμάνια ή ουδέτερες χώρες!
Και βέβαια παραμένει κρίσιμη η κατάσταση σε σημαντικές θαλάσσιες ζώνες. Η Ρωσία έχει ουσιωδώς χάσει τη Μαύρη Θάλασσα, μιας και δεν μπορεί να κινήσει ελεύθερα τα εκεί της πολεμικά της πλοία, λόγω των ουκρανικών επιθέσεων, οπότε προτιμά να τα κρατά δεμένα στα λιμάνια και όσο μακρύτερα γίνεται. Ακόμα και ο στόλος της Κασπίας έχει δεχθεί πλήγματα από drones μακράς ακτίνας, ενώ η ρωσική ναυτική παρουσία στη Μεσόγειο έχει απομειωθεί, καθώς και έχουν κλείσει τα στενά του Βοσπόρου για τα πολεμικά της, και χάθηκε η σημαντική εξυπηρέτηση που προσέφερε η βάση στο Ταρτούς στην Συρία. Ενώ η Ρωσία δεν έχει ακόμη οργανώσει εναλλακτική βάση (αν και προσπαθεί να κάνει κάτι τέτοιο στη Λιβύη). Τέλος η Βαλτική έχει πλέον γίνει “παγίδα” για τα ρωσικά σκάφη, καθώς όλα τα γύρω κράτη είναι μέλη του ΝΑΤΟ!
Έτσι το Ρωσικό Ναυτικό, αν και ισχυρό στα χαρτιά (μιλάμε εδώ κυρίως για τις μονάδες επιφανείας και όχι τα πυρηνικά στρατηγικά υποβρύχια), παρακολουθεί ανίσχυρο τον “σκιώδη” εμπορικό του στόλο να καταδιώκεται από τους Αμερικανούς, ενώ δεν μπορεί να κάνει αισθητή την παρουσία του στον περίγυρο της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, με αντίστοιχη ύφεση του γεωπολιτικού κύρους της Μόσχας.
