Μια νέα έκθεση του International Institute for Strategic Studies (IISS) φέρνει στο προσκήνιο μια ακόμη διάσταση του υβριδικού πολέμου στην Ευρώπη, εκτιμώντας ότι είναι «ιδιαίτερα πιθανό» η Ρωσία να βρίσκεται πίσω από τη μαζική εμφάνιση άγνωστης ταυτότητας μη επανδρωμένων αεροχημάτων (UAV) που εκδηλώθηκε μεταξύ Αυγούστου 2024 και Φεβρουαρίου 2026 σε πολλές χώρες στην Ευρώπη. Η μελέτη εξετάζει 144 περιστατικά σε δεκατρείς χώρες (οι δώδεκα μέλη του ΝΑΤΟ), καταλήγοντας ότι το μοτίβο τους δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο σε λάθη αναγνώρισης, ερασιτεχνικές πτήσεις ή μεμονωμένες παρενοχλήσεις.
Σύμφωνα με την ανάλυση, σημαντικός αριθμός των UAV φέρεται να συνδέεται με πλοία του λεγόμενου ρωσικού «σκιώδους στόλου», τα οποία χρησιμοποιήθηκαν πιθανότατα ως πλατφόρμες εξαπόλυσης και υποστήριξης. Μέσω συσχέτισης δεδομένων AIS (γεωγραφικής θέσης των πλοίων), δορυφορικής παρακολούθησης και του χρόνου εμφάνισης των UAV -που πολλές φορές οδήγησαν σε κλείσιμο πολιτικών αεροδρομίων αλλά και κινητοποίηση σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις- η έκθεση επισημαίνει συγκεκριμένα δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία που βρίσκονταν σε κοντινές περιοχές.
Μεταξύ των υποδομών που καταγράφηκαν οι υπερπτήσεις των αγνώστων drone, περιλαμβάνονται αμερικανικές αεροπορικές βάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως οι RAF Lakenheath και RAF Mildenhall, καθώς και η γαλλική ναυτική βάση πυρηνικών υποβρυχίων στο Île Longue. Οι συντάκτες της έκθεσης εκτιμούν ότι η εκστρατεία είχε πολλαπλούς στόχους: την αξιολόγηση των χρόνων αντίδρασης της αεράμυνας, τη χαρτογράφηση ευάλωτων υποδομών, τη συλλογή πληροφοριών και την πρόκληση οικονομικού και ψυχολογικού κόστους μέσω διαταραχών στην πολιτική αεροπορία.
Πάντως δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία που να αποδεικνύουν χωρίς καμμία αμφιβολία αυτή τη συσχέτιση. Για τον λόγο αυτό, οργανισμοί όπως η Dronewatch Europe υποστηρίζουν ότι τα συμπεράσματα απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, υπενθυμίζοντας ότι αρκετές αναφορές για “άγνωστα drone” αποδείχθηκαν τελικά λανθασμένες ή αφορούσαν συμβατικά αεροσκάφη και φυσικά φαινόμενα.
Οι ερευνητές του IISS αναγνωρίζουν αυτή την ένσταση, επισημαίνοντας όμως ότι η υψηλή αναλογία μη επιβεβαιωμένων περιστατικών είναι αναμενόμενη σε ένα περιβάλλον όπου οι ευρωπαϊκές δυνατότητες εντοπισμού μικρών UAV παραμένουν ανεπαρκείς. Υποστηρίζουν μάλιστα ότι η δημιουργία αβεβαιότητας αποτελεί μέρος της ίδιας της υβριδικής στρατηγικής.
Ανεξάρτητα από το εάν κάθε περιστατικό μπορεί να αποδοθεί στη Μόσχα, η έκθεση αναδεικνύει ένα επιχειρησιακό συμπέρασμα: η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική αντιμετώπισης UAV εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικά κενά στην επιτήρηση, στη νομική εξουσιοδότηση για αντίδραση και κυρίως στην έγκαιρη απόδοση ευθύνης. Σε ένα περιβάλλον όπου τα χαμηλού κόστους drones μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης, η ενίσχυση των δυνατοτήτων ανίχνευσης, διαλειτουργικότητας και συλλογής πληροφοριών αναδεικνύεται πλέον σε κρίσιμη προτεραιότητα για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
