Την πρώτη του πτήση πραγματοποίησε το τρίτο πρωτότυπο του ρωσικού Yak-130M, από τις εγκαταστάσεις της Irkutsk Aviation Plant, σηματοδοτώντας ένα ακόμη βήμα στο πρόγραμμα ανάπτυξης της αναβαθμισμένης έκδοσης του εκπαιδευτικού και ελαφρού μαχητικού αεροσκάφους.
Σύμφωνα με τη United Aircraft Corporation (UAC), η πτήση πραγματοποιήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026, με χειριστές τους δοκιμαστές της Yakovlev, Oleg Mutovin και Alexander Guskov. Διήρκεσε περισσότερο από μία ώρα και ολοκληρώθηκε χωρίς προβλήματα, με τους κινητήρες και τα συστήματα του αεροσκάφους να λειτουργούν κανονικά.
Το τρίτο πρωτότυπο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η διαμόρφωσή του προσεγγίζει εκείνη που προορίζεται για παραγωγή. Το πρώτο Yak-130M πέταξε στις 25 Ιουνίου 2026, ενώ το δεύτερο εντάχθηκε στο πρόγραμμα δοκιμών τον Αύγουστο. Η συμμετοχή και των τριών αεροσκαφών αναμένεται να επιταχύνει την πιστοποίηση, με στόχο την έναρξη παραδόσεων το 2028.
Το Yak-130M αποτελεί εκτεταμένο εκσυγχρονισμό του Yak-130, με αντικατάσταση ή αναβάθμιση άνω του 50% του εξοπλισμού του. Οι σημαντικότερες αλλαγές περιλαμβάνουν νέο ραντάρ BRLS-130, το ηλεκτροοπτικό σύστημα σκόπευσης SOLT-130K, βελτιωμένα συστήματα επικοινωνιών και αυτοπροστασίας, καθώς και διευρυμένες δυνατότητες μεταφοράς κατευθυνόμενων όπλων αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους.
Στόχος είναι η μετατροπή του Yak-130 από προηγμένο εκπαιδευτικό σε ελαφρύ μαχητικό πολλαπλών ρόλων, ικανό να εκτελεί αποστολές προσβολής επίγειων στόχων και αναχαίτισης εναέριων απειλών, συμπεριλαμβανομένων μεγαλύτερων UAV.
Τα πρωτότυπα χρησιμοποιούν δύο στροβιλοκινητήρες AI-222-25, ώσης περίπου 2.500 kgf ο καθένας, με ψηφιακό έλεγχο. Παράλληλα εξελίσσεται ο ισχυρότερος SM-100, για τον οποίο η ρωσική πλευρά αναφέρει αύξηση ώσης περίπου 20% και διπλάσια διάρκεια ζωής. Ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί η εγκατάστασή του στο τρίτο πρωτότυπο.
Η Ρωσία προωθεί το Yak-130M τόσο για εγχώρια χρήση όσο και για εξαγωγές, επιχειρώντας να προσελκύσει αεροπορίες που αναζητούν ένα οικονομικότερο αεροσκάφος εκπαίδευσης και ελαφράς κρούσης. Η έναρξη των δοκιμών του τρίτου πρωτοτύπου φέρνει το πρόγραμμα πιο κοντά στη διαμόρφωση παραγωγής, αν και απομένει η ολοκλήρωση της πτητικής αξιολόγησης και της πιστοποίησης των νέων συστημάτων και όπλων.
