Μια νέα τεχνολογική απειλή για την Ουκρανία, αλλά και για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, βλέπει να πλησιάζει ο Σερχίι Μπεσκρέστνοφ, γνωστός ως «Flash», σύμβουλος του Ουκρανού προέδρου σε θέματα αμυντικής τεχνολογίας. Σε συνέντευξή του στο Associated Press προειδοποίησε ότι η Ρωσία αναπτύσσει το δικό της δορυφορικό σύστημα επικοινωνιών, με την ονομασία «Rassvet» (Αυγή), το οποίο θα μπορούσε να επιτρέψει τον έλεγχο επιθετικών drones και πυραύλων σε πραγματικό χρόνο.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια δημιουργίας ρωσικού αντίστοιχου του Starlink, με ιδιαίτερα σημαντικές στρατιωτικές εφαρμογές. Εάν η Μόσχα καταφέρει να ολοκληρώσει το δίκτυο, οι χειριστές της θα μπορούν να παρακολουθούν την εικόνα από τα drones και να διορθώνουν την πορεία τους ακόμη και όταν αυτά βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. Σύμφωνα με τον Μπεσκρέστνοφ, η Ρωσία ενδέχεται να αποκτήσει συνεχή δορυφορική κάλυψη πάνω από την Ουκρανία μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση και όχι για επιβεβαιωμένο χρονοδιάγραμμα.
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τα Shahed, τα αναγνωριστικά drones και τους ρωσικούς πυραύλους Banderol και Dan-M. Σήμερα, πολλά από αυτά τα όπλα βασίζονται σε προγραμματισμένες διαδρομές και σε συστήματα πλοήγησης που μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να παρεμβληθούν από τα ουκρανικά μέσα ηλεκτρονικού πολέμου.
Με μια αξιόπιστη δορυφορική σύνδεση, όμως, οι Ρώσοι χειριστές θα μπορούσαν να αλλάζουν στόχους κατά τη διάρκεια της πτήσης, να διορθώνουν την πορεία των drones και να επιλέγουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το σημείο πρόσκρουσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ουκρανικά συστήματα παρεμβολών θα καταστούν άχρηστα, αλλά ότι η αντιμετώπιση τέτοιων επιθέσεων θα γίνει πολύ δυσκολότερη. «Θα μπορούν να επιτίθενται σε ολόκληρη τη χώρα σε πραγματικό χρόνο και με μεγάλη ακρίβεια. Αυτό θα ήταν πραγματική καταστροφή για όλους», προειδοποίησε ο Μπεσκρέστνοφ, χαρακτηρίζοντας την ανάπτυξη του ρωσικού δικτύου μία από τις σοβαρότερες τεχνολογικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ουκρανία.
Προς το παρόν, η Ρωσία απέχει ακόμη από τη δημιουργία ενός πλήρως λειτουργικού συστήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Ουκρανός σύμβουλος, οι υπάρχοντες δορυφόροι μπορούν να παρέχουν σύνδεση πάνω από συγκεκριμένες περιοχές μόνο για περίπου 30 έως 40 λεπτά κάθε φορά. Για να εξασφαλιστεί συνεχής κάλυψη, εκτιμάται ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον 200 έως 250 δορυφόροι σε χαμηλή γήινη τροχιά. Η ρωσική εταιρεία Bureau 1440, που αναπτύσσει το σύστημα Rassvet, εκτόξευσε τους πρώτους 16 δορυφόρους παραγωγής τον Μάρτιο του 2026 και άλλους 16 στις 19 Ιουλίου. Στις αρχές Οκτωβρίου παρουσίασε επίσης τρεις τύπους τερματικών δορυφορικής επικοινωνίας, με προοπτική χρήσης και σε εναέριες πλατφόρμες. Ωστόσο, το πρόγραμμα αντιμετωπίζει τεχνικές δυσκολίες, μεταξύ άλλων με την τοποθέτηση ορισμένων δορυφόρων στο προβλεπόμενο ύψος τροχιάς, ενώ ο περιορισμένος αριθμός διαθέσιμων ρωσικών πυραύλων εκτόξευσης μπορεί να καθυστερήσει την ανάπτυξή του.
Η Ουκρανία έχει ήδη αρχίσει να εξετάζει τρόπους αντιμετώπισης της νέας απειλής, τόσο με τεχνολογικά αντίμετρα όσο και με διεθνείς κυρώσεις εναντίον όσων συμμετέχουν στην ανάπτυξη του ρωσικού συστήματος. Το πρόβλημα είναι ότι η προστασία πρέπει να σχεδιαστεί πριν το δίκτυο τεθεί σε πλήρη λειτουργία. «Όταν η Ρωσία αρχίσει να το χρησιμοποιεί για επιθέσεις εναντίον των υποδομών μας, πρέπει να έχουμε ήδη αναπτύξει, κατασκευάσει σε μεγάλες ποσότητες και εγκαταστήσει τα μέσα άμυνας», τόνισε ο Μπεσκρέστνοφ.
Η προειδοποίησή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουκρανία αντιμετωπίζει ήδη προβλήματα από τους αιφνιδιαστικούς περιορισμούς της αμερικανικής δορυφορικής υπηρεσίας Starshield για ορισμένα στρατιωτικά drones. Η διαφορά είναι ότι, ενώ το Κίεβο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από δορυφορικές υπηρεσίες ξένων εταιρειών, η Μόσχα επιχειρεί να αποκτήσει ένα δικό της δίκτυο, υπό τον άμεσο έλεγχό της. Και αν το καταφέρει, ο πόλεμος των drones θα αποκτήσει μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη διάσταση.
