Το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη, της Στοκχόλμης (SIPRI), δημοσίευσε τα νέά στοιχεία του για το διεθνές εμπόριο όπλων το 2025, όπου -όπως ήταν αναμενόμενο- διαπιστώνεταιραγδαία αύξηση στις πωλήσεις κύριων οπλικών συστημάτων στην Ευρώπη την περίοδο 2021-2025, σε σύγκριση με το 2016-2020, λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Οι 10 μεγαλύτεροι εξαγωγείς
Οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας κύριων οπλικών συστημάτων, ενώ στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Γαλλία και στην τρίτη η Ρωσία. Ακολουθούν η Γερμανία και η Κίνα, στην έκτη θέση βρίσκεται η Ιταλία, στην έβδομη το Ισραήλ και στην όγδοη η Βρετανία. Τη δεκάδα συμπληρώνουν η Νότια Κορέα και η Ισπανία.
Η αμερικανική κυριαρχία φαίνεται καθώς είχαν το 42% όλων των διεθνών πωλήσεων όπλων το διάστημα 2021–25, από το 36% για την περίοδο 2016–20. Συνολικά εξήγαγαν όπλα σε 99 κράτη το 2021–25: 35 στην Ευρώπη, 18 στην Αμερική, 17 στην Αφρική, 17 στην Ασία και Ωκεανία και 12 στη Μέση Ανατολή. Για πρώτη φορά όμως σε δύο δεκαετίες, το μεγαλύτερο ποσοστό των εξαγωγών τους κατευθύνθηκε προς την Ευρώπη (38%) και όχι προς τη Μέση Ανατολή (33%). Ωστόσο, ο μεγαλύτερος μεμονωμένος αποδέκτης αμερικανικών όπλων ήταν η Σαουδική Αραβία (12% των εξαγωγών των ΗΠΑ).
Η Γαλλία, στην 2η θέση είχε το 9,8% των παγκόσμιων εξαγωγών. Οι πωλήσεις της αυξήθηκαν κατά 21% μεταξύ 2016–20 και 2021–25, με εξαγωγές σε 63 κράτη, με τα μεγαλύτερα ποσοστά να κατευθύνονται στην Ινδία (24%), την Αίγυπτο (11%) και την Ελλάδα (10%). Οι εξαγωγές εντός Ευρώπης αυξήθηκαν πάνω από πέντε φορές (+452%), αλλά σχεδόν το 80% του συνόλων παραμένει εκτός της Γηραιάς Ηπείρου. Η χώρα έγινε ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων στον κόσμο το 2020–24, παραδίδοντας όπλα σε 65 κράτη. Οι εξαγωγές κύριων οπλικών συστημάτων προς άλλα ευρωπαϊκά κράτη σχεδόν τριπλασιάστηκαν μεταξύ 2015–19 και 2020–24 (+187%). Αυτό οφείλεται κυρίως σε παραδόσεις μαχητικών αεροσκαφών στην Ελλάδα και την Κροατία, καθώς και σε προμήθειες όπλων προς την Ουκρανία μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022. Παρόλα αυτά, η Ινδία έλαβε μακράν το μεγαλύτερο μερίδιο των γαλλικών εξαγωγών (28%), σχεδόν διπλάσιο από το σύνολο των ευρωπαϊκών αποδεκτών μαζί (15%). Ο δεύτερος μεγαλύτερος αποδέκτης ήταν το Κατάρ (9,7%).
Η Ρωσία ήταν ο μόνος από τους 10 κορυφαίους προμηθευτές που είδε τις εξαγωγές να μειώνονται με –64%. Συγκεκριμένα το διεθνές μερίδιο της έπεσε από το 21% το 2016–20 στο 6,8% το 2021–25. Η Ρωσία προμήθευσε κύρια οπλικά συστήματα σε 30 κράτη και σε έναν μη κρατικό δρώντα το 2021–25. Σχεδόν τα τρία τέταρτα (74%) των ρωσικών εξαγωγών όπλων πήγαν σε τρία κράτη: την Ινδία (48%), την Κίνα (13%) και τη Λευκορωσία (13%). Η Ρωσία ήταν επίσης ο μεγαλύτερος αποδέκτης ιρανικών όπλων, καθώς αξιοποιεί τέτοια στον πόλεμο με την Ουκρανία.
Η Γερμανία ξεπέρασε την Κίνα και έγινε ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων το 2021–25, με 5,7% του συνόλου. Σχεδόν το ένα τέταρτο κατευθύνθηκε στην Ουκρανία και άλλο 17% σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.
Η Κίνα κατάφερε το 5,9% των παγκόσμιων εξαγωγών. Παρά τις προσπάθειές της να αυξήσει τις πωλήσεις, πολλές χώρες δεν αγοράζουν τα συστήματα της για πολιτικούς λόγους.
Οι εξαγωγές της Ιταλίας αυξήθηκαν κατά 157%, ανεβάζοντάς την από τη δέκατη θέση το 2016–20 στην έκτη το 2021–25. Πάνω από το μισό πήγε στη Μέση Ανατολή (59%), ενώ 16% κατευθύνθηκε σε Ασία-Ωκεανία και 13% στην Ευρώπη.
Το Ισραήλ, αύξησε το μερίδιό του στις παγκόσμιες εξαγωγές από 3,1% το 2016–20 σε 4,4% το 2021–25, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τη Βρετανία (που είχε το 3,4%). Η χώρα είναι σε εμπόλεμη κατάσταση από τον Οκτώβριο του 2023, οπότε και έχει αυξημένες εθνικές προμήθειες, κάτι που κάνει την επίδοση σε διεθνείς πωλήσεις ακόμη πιο εντυπωσιακή.
Η Βρετανία, που είναι πια στην όγδοη θέση, είχε μερίδιο 3,4% της παγκόσμιας πίτας, με κυριότερους αγοραστές το Κατάρ (31%), τις ΗΠΑ (14%) και την Ουκρανία.
Ακολουθεί η Νότια Κορέα με 3% της παγκόσμιας αγοράς, με κύριους αποδέκτες την Πολωνία (58%), τις Φιλιππίνες (18%) και τα ΗΑΕ (9,5%). Οι Νοτιοκορεάτες έχουν κινηθεί μεθοδικά εδώ και αρκετά χρόνια, πετυχαίνοντας πωλήσεις σε ασιατικές και αραβικές χώρες, ενώ τώρα έχουν στήσει εμπορικά προγεφυρώματα στην Ευρώπη και τη Νότια Αμερική.
Η Ισπανία έχει μερίδιο 2,3% και οι κύριοι αποδέκτες της είναι η Σαουδική Αραβία (28%), η Τουρκία (16%) και το Βέλγιο (12%). Η χώρα στηρίζεται αρκετά στις πωλήσεις πολεμικών πλοίων και τη συμμετοχή της σε ευρωπαϊκές κοινοπραξίες.
Ευρώπη, μαζικές εισαγωγές όπλων λόγω φόβου για την επιθετικότητα της Μόσχας
Τα ευρωπαϊκά κράτη έλαβαν το 33% των παγκόσμιων εισαγωγών όπλων, με τις εισροές να αυξάνονται σε αξία κατά 210% μεταξύ 2016–20 και 2021–25. Μετά την Ουκρανία, η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς στην Ευρώπη την τελευταία πενταετία, κυρίως λόγω της ρωσικής απειλής. Σχεδόν τα μισά όπλα προήλθαν από τις ΗΠΑ (48%), και μετά από Γερμανία (7,1%) και Γαλλία (6,2%).
Ειδικότερα οι συνδυασμένες εισαγωγές όπλων των 29 ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ αυξήθηκαν κατά 143% μεταξύ 2016–20 και 2021–25. Οι ΗΠΑ παρείχαν το 58% το 2021–25. Οι επόμενοι μεγαλύτεροι προμηθευτές ήταν η Νότια Κορέα (8,6%), το Ισραήλ (7,7%) και η Γαλλία (7,4%).
Ελλάδα
Όπως είναι αναμενόμενο, η Ελλάδα απουσιάζει από τις πρώτες 25 θέσεις εξαγωγέων. Αντίθετα, βρίσκεται στην 19η θέση των κορυφαίων εισαγωγέων την περίοδο 2021-2025(με 1,5% του συνόλου), με βασικούς προμηθευτές τη Γαλλία (68%), τις ΗΠΑ (17%) και την Ιταλία (4,4%). Στη διάρκεια του 2025 η Ελλάδα υπέγραψε την προμήθεια της 4ης φρεγάτας FDI. Ενώ, από την περυσινή ανανέωση της βάσης δεδομένων του SIPRI η χώρα μας παρέλαβε μια FDI, οι παραδόσεις των ελικοπτέρων NH90 ολοκληρώθηκαν και ξεκίνησε η παραλαβή συστημάτων SPIKE NLOS.
Τουρκία
Οι εξαγωγές όπλων της Τουρκίας αυξήθηκαν κατά 122% την περίοδο 2021–2025 σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετία, γεγονός που την κατέστησε τον 11ο μεγαλύτερο εξαγωγέα στον κόσμο με 1,8% του συνόλου. Ο μεγαλύτερος αγοραστής ήταν το Πακιστάν, το οποίο απορρόφησε το 16% των συνολικών εξαγωγών της Άγκυρας, ακολουθούμενο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με 12% και την Ουκρανία με 8,4%. Αυτές αφορούν πυραύλους και πυρομαχικά, ελικόπτερα, αισθητήρες πλοίων και αεροσκαφών, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πλοία και οχήματα.
Η έκθεση δείχνει επίσης ότι την ίδια περίοδο η Τουρκία ήταν ο 24ος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων. Το μερίδιό της στις παγκόσμιες εισαγωγές μειώθηκε από 1,5% την περίοδο 2016–2020 σε 1,2% την περίοδο 2021–2025, σημειώνοντας πτώση 9,7%. Οι βασικοί προμηθευτές της ήταν η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία, οι οποίες κάλυψαν αντίστοιχα το 31%, το 29% και το 19% των εισαγωγών. Όμως από το 2027 αναμένεται να αποτυπωθεί η αύξηση του μεριδίου της Βρετανίας, αφού οι κυριότερες συμβάσεις που η Άγκυρα υπέγραψε το 2025 ήταν για 20 μαχητικά Eurofighter από τη βρετανική BAE Systems, όπλα γι’ αυτά από τη βρετανική MBDA UK, και 12 μεταγωγικά C-130J που έχουν αποσυρθεί από βρετανική υπηρεσία.
Ρωσία – Ουκρανία
Όπως αναφέραμε οι εξαγωγές όπλων της Ρωσίας μειώθηκαν απότομα (–64%) μεταξύ 2015–19 και 2020–24. Η μείωση όμως είχε αρχίσει ήδη πριν από την εισβολή της στην Ουκρανία το Φεβρουάριο του 2022: το 2020 και το 2021 οι όγκοι εξαγωγών ήταν πολύ μικρότεροι από οποιαδήποτε χρονιά των προηγούμενων δύο δεκαετιών. Η Ρωσία παρέδωσε κύρια οπλικά συστήματα σε 33 κράτη το 2020–24. Τα δύο τρίτα κατευθύνθηκαν σε τρία κράτη: την Ινδία (38%), την Κίνα (17%) και το Καζακστάν (11%). Η
Από την άλλη πλευρά της σύγκρουσης, ουλάχιστον 35 κράτη έστειλαν όπλα στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή το 2022, ενώ σημαντικές επιπλέον παραδόσεις βρίσκονται σε εξέλιξη. Η Ουκρανία έλαβε το 8,8% των παγκόσμιων εισαγωγών όπλων την περίοδο 2020–24. Τα περισσότερα από τα κύρια οπλικά συστήματα που της παραδόθηκαν προήλθαν από τις ΗΠΑ (45%), τη Γερμανία (12%) και την Πολωνία (11%). Η Ουκρανία ήταν το μοναδικό ευρωπαϊκό κράτος μεταξύ των 10 μεγαλύτερων εισαγωγέων όπλων το 2020–24, αν και πολλά άλλα αύξησαν σημαντικά τις εισαγωγές τους την ίδια περίοδο.
Μέση Ανατολή
Οι εισαγωγές όπλων στη Μέση Ανατολή μειώθηκαν κατά 13% μεταξύ 2016–20 και 2021–25. Τρία κράτη της περιοχής βρίσκονταν μεταξύ των 10 μεγαλύτερων εισαγωγέων: η Σαουδική Αραβία (6,8%), το Κατάρ (6,4%) και το Κουβέιτ (2,8%). Πάνω από το μισό προήλθε από τις ΗΠΑ (54%), ενώ 12% από την Ιταλία, 11% από τη Γαλλία και 7,3% από τη Γερμανία.
Όσο για το Ισραήλ ήταν ο 14ος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων παγκοσμίως, με αύξηση κατά 12%. Το 68% προήλθε από τις ΗΠΑ και το 31% από τη Γερμανία. Κατά τη διάρκεια του πολέμου πολλών μετώπων που προέκυψε μετά από τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ συνέχισε να λαμβάνει όπλα από διάφορους προμηθευτές.
Ασία – Ωκεανία
Το μερίδιο των διεθνών παραδόσεων όπλων προς την Ασία και Ωκεανία μειώθηκε από 41% σε 33% μεταξύ 2015–19 και 2020–24. Η μείωση των εισαγωγών κατά 21% οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην Κίνα, η οποία παράγει όλο και περισσότερα δικά της όπλα, οπότε δεν αγοράζει πλέον μαζικά από την Ρωσία. Οι κύριοι προμηθευτές της περιοχής ήταν οι ΗΠΑ (37%), η Ρωσία (17%) και η Κίνα (14%).
Η Ινδία ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων παγκοσμίως, αντανακλώντας τις απειλές τόσο από την Κίνα όσο και από το Πακιστάν. Ωστόσο, οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά 9,3%. Το 36% προήλθε από τη Ρωσία (σημαντικά λιγότερο από το 55% το 2015–19 και το 72% το 2010–14), κι αυτό γιατί το Νέο Δελχί στρέφεται όλο και περισσότερο σε δυτικούς προμηθευτές.
Στην Ανατολική Ασία, η Ιαπωνία (+76%) και η Ταϊβάν (+54%) κατέγραψαν μεγάλες αυξήσεις στις εισαγωγές τους. Και οι εισαγωγές του Πακιστάν αυξήθηκαν κατά 61%, με βασικό προμηθευτή την Κίνα, που παρέχει το 81% των πακιστανικών εισαγωγών όπλων το 2020–24.
Άλλες αξιοσημείωτες εξελίξεις
- Οι μεταφορές όπλων προς τη Δυτική Αφρική αυξάνονται έντονα τα τελευταία 15 χρόνια λόγω της επιδείνωσης της κατάστασης ασφάλειας με πολλές εγχώριες συγκρούσεις και δράση ισλαμιστικών ομάδων. Οι συνολικές εισαγωγές των κρατών της περιοχής σχεδόν διπλασιάστηκαν (+82%) μεταξύ 2010–14 και 2020–24. Η Νιγηρία αντιπροσώπευε το μεγαλύτερο μερίδιο (34%).
- Οι εισαγωγές της Αλγερίας μειώθηκαν κατά 78%, ενώ του Μαρόκου αυξήθηκαν κατά 12%, καθιστώντας το τελευταίο τον μεγαλύτερο εισαγωγέα όπλων στην Αφρική.
- Οι εισαγωγές στην Αμερικανική ήπειρο αυξήθηκαν κατά 12%, με τις ΗΠΑ να λαμβάνουν το 52% του συνόλου.
- Στη Νότια Αμερική ειδικά, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 31%, με 6 από τα 12 κράτη να αυξάνουν τις αγορές τους. Το μεγαλύτερο μερίδιο κατευθύνθηκε στη Βραζιλία (60% των εισαγωγών της Νότιας Αμερικής), της οποίας οι εισροές αυξήθηκαν κατά 150% μεταξύ 2016–20 και 2021–25.
