Από το φθινόπωρο, όλα τα νέα F‑35 που θα παραδίδονται στους τρεις κλάδους των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, θα φτάνουν χωρίς εγκατεστημένο ραντάρ, σύμφωνα με ρεπορτάζ του ιστότοπου Breaking Defense.
Αν και το θέμα είχε προβληθεί αρχικά πριν αρκετές εβδομάδες, την κατάσταση επιβεβαίωσε ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Rob Wittman, πρόεδρος της υποεπιτροπής τακτικών αεροπορικών και χερσαίων δυνάμεων της Επιτροπής Ενόπλων Υπηρεσιών της Βουλής.
Να θυμίσουμε από παλαιότερες αναρτήσεις μας, ότι στο F-35, στο πλαίσιο της αναβάθμισης των δυνατοτήτων του (μια συνεχής διαδικασία που αφορά αντικατάσταση τόσο λογισμικού όσο και απαρτίων/υλικού) προβλεπόταν να τοποθετηθεί το νέο ραντάρ APG-85 στη θέση του παλαιότερου AN/APG-81 (που χρησιμοποιείται σε προηγούμενες παρτίδες παραγωγής) και αποτελεί μέρος του ευρύτερου πακέτου αναβάθμισης Block 4.
Η μετάπτωση στο νέο ραντάρ επρόκειτο να γίνει από τα αεροπλάνα μετά την παρτίδα (Lot) 17, δηλαδή τις παρτίδες 18 και 19 που βρίσκονται πλέον σε υλοποίηση. Το πρόβλημα δημιουργήθηκε καθώς το νέο ραντάρ έχει (μεγαλύτερες) φυσικές διαστάσεις και άλλα χαρακτηριστικά που απαιτούν επανασχεδίαση του ρύγχους του F-35 και ειδικότερα του πρόσθιου εγκάρσιου διαχωριστικού δομικού στοιχείου, πάνω στο οποίο στηρίζεται η κεραία του. Έτσι το παλαιό ραντάρ AN/APG-81 γίνεται ασύμβατο με τα αεροπλάνα που υιοθετούν την νέα δομή.
Στην διαδικασία παραγωγής προβλέπονταν η ομαλή μετάπτωση ανάμεσα στις παρτίδες, κάτι όμως που διαταράχθηκε λόγω των καθυστερήσεων στην εξέλιξη του APG-85, δημιουργώντας μια κατάσταση στην οποία τα F-35 βρίσκονται σε παραγωγή με νέα δομή, αλλά χωρίς νέο ραντάρ διαθέσιμο και ασυμβατότητα με το προηγούμενο ραντάρ. Αν και εξετάστηκε η περίπτωση μιας προσωρινής υποδομής προσαρμογής της νέας δομής κα το παλαιό ραντάρ, κάτι τέτοιο θα απαιτούσε έως και δυο χρόνια, οπότε το Πεντάγωνο οδηγήθηκε στην απόφαση να αποδεχθεί νέα αεροπλάνα Lot 18 χωρίς ραντάρ.
Σε δηλώσεις του ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Rob Wittman ανέφερε ότι τα νέα F‑35 θα παραχθούν με αντίβαρο (ballast) στη θέση του ραντάρ, ώστε να διατηρήσουν την απαιτούμενη ζυγοστάθμιση και να παραμείνουν πτητικά, αλλά δεν θα είναι επιχειρησιακά. Θα περιορίζονται αποκλειστικά σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
Η απόφαση να παραδοθούν F‑35 χωρίς ραντάρ αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές αναταράξεις στο πρόγραμμα Joint Strike Fighter τα τελευταία χρόνια. Το αν το πρόβλημα θα περιοριστεί σε λίγα αεροσκάφη ή θα εξελιχθεί σε κρίση που θα επηρεάσει πάνω από εκατό F‑35, όπως έχει αναφερθεί, θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα ολοκλήρωσης και πιστοποίησης του νέου ραντάρ APG‑85.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής αναφερόταν σε παράδοση αεροσκαφών χωρίς ραντάρ σε όλους τους κλάδους των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων: Πολεμικής Αεροπορίας, Ναυτικού και του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ, η οποία, πέραν της διαταραχής της μαχητικής ικανότητας των κλάδων, δημιουργεί συσσώρευση αεροσκαφών που θα χρειαστούν αναδρομική εγκατάσταση του νέου αισθητήρα, επιβαρύνοντας τη γραμμή υποστήριξης και πιθανώς επηρεάζοντας μελλοντικές παραδόσεις.
Εκτιμάται ότι η καθυστέρηση θα αφορά μέρος ή και όλη την παρτίδα 18, που βρίσκεται σήμερα σε παραγωγή. H συγκεκριμένη παρτίδα συμβασιοποιήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο μαζί με την Lot 19 και αφορούν μαζί 296 αεροπλάνα κόστους $24,3 δισ. τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για διεθνείς πελάτες.
Υπό το πρίσμα των παραπάνω, αν και δεν είναι γνωστό το ποια θα είναι η κατάσταση με τους διεθνείς πελάτες, είναι σίγουρο ότι επηρεάζει όλους όσους έχουν (ή θα έχουν) παραδόσεις σε εξέλιξη με υπογεγραμμένη απαίτηση για το νέο ραντάρ. Το αν θα παραλάβουν όμως τα αεροπλάνα τους χωρίς αυτό ή θα αρνηθούν την παράδοση έως των ολοκλήρωσή τους, όπως είχε γίνει με το διάστημα 2023-2024 με προβλήματα στο λογισμικό TR-3 (Technology Refresh 3), είναι κάτι που κάθε πελάτης θα αποφασίσει κατά περίπτωση.
Σημειώνεται ότι η ελληνική παραγγελία δεν έχει ακόμη συμβασιοποιηθεί, κάτι που αναμένεται να γίνει με την Lot 20, μέσα στο 2026, πιθανότατα το φθινόπωρο, με την παραγωγή να ξεκινά περίπου ένα χρόνο αργότερα, το καλοκαίρι του 2027 για παραδόσεις το πρώτο εξάμηνο του 2028, με το νέο ραντάρ APG‑85.
