Τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ιδιαίτερα κατά το 2025, χαρακτηρίζει μια ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη: η μαζική είσοδος ημιαυτόνομων επιθετικών drones που λειτουργούν με τεχνητή νοημοσύνη (AI).
Όπως καταγράφει μεγάλο ρεπορτάζ των New York Times, αυτά τα συστήματα αποτελούν σήμερα καθημερινότητα στο μέτωπο των περίπου 1.300 χιλιομέτρων, αλλάζοντας ριζικά τη φύση των σύγχρονων μαχών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Bumblebee, ένα τετρακόπτερο που αναπτύχθηκε από μια ιδιωτική εταιρεία υπό την ηγεσία του Eric Schmidt, πρώην CEO της Google. Σε αντίθεση με τα συμβατικά FPV drones που εύκολα εξουδετερώνονται από ρωσικούς παρεμβολείς, το Bumblebee, χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη, μπορεί να ολοκληρώσει την τελική φάση της επίθεσης αυτόνομα, χωρίς συνεχή ραδιοεπαφή με τον χειριστή του. Έτσι περιγράφονται τέτοιες επιθέσεις, όπου το drone σε ύψος “κλειδώνει” το στόχο, και μετά ο χειριστής το βάζει σε αυτόνομη λειτουργία ώστε να τον πλήξει, ανεξάρτητα παρεμβολών, προσαρμόζοντας την πορεία και την ταχύτητα του μέσω εσνωματωμένων αισθητήρων και αλγορίθμων. Μάλιστα πάνω από 1.000 τέτοιες πτήσεις είχαν καταγραφεί ήδη μέχρι την άνοιξη του 2025, ενώ χιλιάδες ακολούθησαν.
Παράλληλα, ουκρανικές εταιρείες όπως η NORDA Dynamics προσφέρουν το module Underdog, το οποίο μετατρέπει συμβατικά FPV drones σε ημιαυτόνομα. Ο πιλότος πετάει το drone μέχρι κοντά στον στόχο και στη συνέχεια ενεργοποιεί τη λειτουργία pixel lock, όπου το σύστημα «κλειδώνει» οπτικά το αντικείμενο (κτίριο, όχημα, ακόμα και κινούμενο τζιπ) και αναλαμβάνει την τελική βύθιση εναντίον του, που μπορεί να είναι και 2 χιλιόμετρα μακριά.
Άλλη εξέλιξη είναι το σύστημα Pasika της Sine Engineering, που επιτρέπει σε έναν μόνο χειριστή να διαχειρίζεται δεκάδες drones ταυτόχρονα, εκτελώντας αυτόνομη απογείωση και πλοήγηση για συντονισμένες επιθέσεις σμήνους (swarm attacks).
Ακόμη η νέα τεχνολογία δεν περιορίζεται σε μικρές αποστάσεις. Εταιρείες όπως η X-Drone παράγουν λογισμικό που επιτρέπει σε drones μεγάλου βεληνεκούς να κινούνται για κάπου 500+ χιλιόμετρα, να αναγνωρίζουν αυτόνομα στόχους (δεξαμενές καυσίμων, αεροσκάφη, ραντάρ) και να τους πλήττουν. Παράλληλα, το αμερικανικό Vermeer, προσφέρει το λεγόμενο Visual Positioning System (VPS), ένα εναλλακτικό σύστημα πλοήγησης που βασίζεται σε οπτική αναγνώριση εδάφους και τρισδιάστατους χάρτες, καθιστώντας τα drones ανθεκτικά στην παρεμβολή των σημάτων GPS. Και βέβαια παρόμοιες έρευνες και εξελίξεις γίνονται και από ρωσικής πλευράς.
Όλα τα παραπάνω και πολλά παρόμοια που εισάγουν την τεχνητή νοημοσύνη στα drones, επιταχύνουν δραματικά και μια νέα κούρσα εξοπλισμών. Η Ουκρανία μετατρέπεται σε πεδίο δοκιμών, όπου επενδυτές, προγραμματιστές, εθελοντές και εγχώριες στρατιωτικές μονάδες συνεργάζονται όλοι μαζί σε πραγματικό χρόνο, δημιουργώντας έναν κύκλο ταχείας ανατροφοδότησης ενημέρωσης. Με χρήση σε μάχη, μετά επικοινωνία των αποτελεσμάτων και των παρατηρήσεων προς την παραγωγή, εκεί γίνεται βελτίωση αλγορίθμων, παράγεται μια νέα έκδοση του drone, ή συνήθως μόνο του λογισμικού και αυτό ξαναδοκιμάζεται στη μάχη. Τα αποτελέσματα;
- Δραστική μείωση της αποτελεσματικότητας των ηλεκτρονικών παρεμβολών, καθώς τα drones ολοκληρώνουν την επίθεση χωρίς ραδιοσήμα.
- Αύξηση της ταχύτητας και πυκνότητας πλήγματος, ιδιαίτερα όταν επεκταθούν οι επιθέσιες σμήνους.
- Επέκταση του βεληνεκούς και της ακρίβειας σε συνθήκες απουσίας GPS.
- Δημιουργία νέας ηθικής και νομικής πραγματικότητας. Η δυνατότητα αυτόνομης αναγνώρισης και καταδίωξης στόχων (ακόμα και ανθρώπων) φέρνει την ανθρωπότητα ένα βήμα πιο κοντά στην δυστοπία των “ρομπότ-φονιάδων”. Όπου παρά τις διαβεβαιώσεις ότι «ο άνθρωπος παραμένει στο δίκτυο ελέγχου» (human-in-the-loop), σε περίπτωση απώλειας σήματος πολλά συστήματα μπορούν να λειτουργήσουν πλήρως αυτόνομα.
Βέβαια, η τρέχουσα τεχνολογία παραμένει ακόμα πρωτόγονη σε σχέση με την επιστημονική φαντασία: τα drones είναι εύθραυστα, περιορισμένης αυτονομίας, μικρής διάρκειας πτήσης και συχνά χρειάζονται συνεχή βελτίωση. Ωστόσο, η τάση είναι ξεκάθαρη. Η Ουκρανία, υπό την πίεση της επιβίωσης της, λειτουργεί ως καταλύτης για την επόμενη γενιά όπλων, τα οποία θα διαχυθούν παγκοσμίως. Ο πόλεμος αποδεικνύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πλέον θεωρητική απειλή, αλλά πρακτικό εργαλείο θανάτου στο πεδίο της μάχης.
