Η NASA και το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ (DOE) επιβεβαιώσαν το στόχο να αναπτυχθεί πυρηνική πηγή ηλεκτρικής ισχύος για επιχειρήσεις στην σεληνιακή επιφάνεια έως το 2030, σε ένα πρόγραμμα που αντιμετωπίζεται ως προϋπόθεση για την επόμενη φάση μόνιμης παρουσίας ανθρώπων και υποδομών. Η υπογραφή ενός μνημονίου συνεργασίας (MoU) μεταξύ των δύο οργανισμών λειτουργεί ως δημιουργία θεσμικού πλαισίου, ώστε η ανάπτυξη να προχωρήσει με σαφείς ρόλους: η NASA να ορίσει την επιχειρησιακή αρχιτεκτονική και το DOE να συνεισφέρει το κρίσιμο βάθος σε πυρηνικές τεχνολογίες και τις απαραίτητες πιστοποιήσεις.
Στο πολιτικό σκέλος, η κίνηση εντάσσεται ρητά στην εθνική διαστημική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ και στο αφήγημα της αμερικανικής υπεροχής στο Διάστημα. Ο διοικητής της NASA, Jared Isaacman, υπογράμμισε ότι η επιστροφή στη Σελήνη, η δημιουργία υποδομών παραμονής και οι επενδύσεις για το «επόμενο άλμα» προς τον Άρη, απαιτούν την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας ως εργαλείου επιχειρησιακής αυτονομίας.
Η NASA αναφέρει ότι στοχεύει σε ασφαλές και αποδοτικό σύστημα που θα λειτουργεί για μεγάλο διάστημα, ακριβώς επειδή η Σελήνη δεν επιτρέπει τις «ανέσεις» της Γης σε επίπεδο συντήρησης. Σε ένα περιβάλλον όπου ακόμη και η μεταφορά ενός ανταλλακτικού έχει τεράστιο κόστος και κινδύνους, το ενεργειακό σύστημα πρέπει να έχει υψηλή αξιοπιστία, προβλέψιμη καμπύλη απόδοσης και πλεονάζουσα αντοχή σε τεχνικές αστοχίες.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται και μια πρακτική απαίτηση που δείχνει πώς «κλειδώνει» το σχέδιο πάνω σε πραγματικές δυνατότητες μεταφοράς φορτίου στον δορυφόρο της Γης: ο αντιδραστήρας πρέπει να έχει παραγωγή 100 κιλοβάτ και συνολικό βάρος κάτω από 15 τόνους, ώστε να χωρά στα όρια φορτίου βαρέων φορέων, όπως το Starship της SpaceX. Το νούμερο των 100 kW καθώς αποτελεί το ελάχιστο όριο όπου μια σεληνιακή βάση περνά από «φάση επιβίωσης» σε «υποδομής επιχειρήσεων», με επαρκή ισχύ για θέρμανση/ψύξη, φόρτιση οχημάτων, υποστήριξη επικοινωνιών υψηλής ισχύος και τροφοδοσία εργαλείων που απαιτούν συνεχή λειτουργία.
Γιατί η Σελήνη «σπρώχνει» προς την πυρηνική επίλυση
Για δεκαετίες, τα φωτοβολταϊκά πάνελ αντιμετωπίζονταν ως η πιο απλή λύση για διαστημική ηλεκτροπαραγωγή. Στη σεληνιακή επιφάνεια όμως, ειδικά όταν μιλάμε για μόνιμη ανθρώπινη παρουσία, το πρόβλημα αλλάζει κλίμακα. Λόγω περιστροφής, κάθε σημείο της Σελήνης περνά περίπου 14 ημέρες τον μήνα στο σκοτάδι, οπότε η ηλιακή παραγωγή ενέργειας πέφτει στο απόλυτο μηδέν. Σε ένα σενάριο μόνιμης βάσης, αυτό σημαίνει ότι η ενέργεια πρέπει είτε να αποθηκεύεται σε μεγάλη κλίμακα, είτε να παράγεται από πηγή που δεν εξαρτάται από την ηλιοφάνεια. Ακόμη, ένα δίκτυο που στηρίζεται αποκλειστικά σε φωτοβολταϊκά και αποθήκευση ενέργειας, μπαίνει σε μόνιμη άσκηση ισορροπίας: κάθε πρόσθετο φορτίο «τρώει» αποθέματα που χρειάζονται για τη μεγάλη σεληνιακή νύχτα. Αντίθετα, ένας αντιδραστήρας δίνει σταθερή ροή, όπου φωτοβολταϊκά και μπαταρίες λειτουργούν συμπληρωματικά.
Η απαίτηση για βάρος κάτω από 15 τόνους δείχνει, επίσης, πόσο αυστηρά είναι τα όρια. Σε έναν αντιδραστήρα στην επιφανεία της Γης, η μάζα του δεν αφορά μόνο τον «πυρήνα» με το ουράνιο. Αφορά το σύστημα μετατροπής ισχύος, τους εναλλάκτες, τα συστήματα ελέγχου, τις διατάξεις θερμικής απόρριψης (ψυγεία/ακτινοβολητές). Στη Σελήνη, όπου δεν υπάρχει ατμόσφαιρα για εύκολη απόρριψη θερμότητας, το θερμικό φορτίο πρέπει να «φύγει» μέσω ακτινοβολίας άρα η αρχιτεκτονική της ψύξης γίνεται κεντρικό ζήτημα σχεδίασης. Μια σχετική πρόταση έχει παρουσίασει και η Lockheed Martin
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright συνέδεσε τη συμφωνία με την παράδοση μεγάλων εθνικών τεχνολογικών εγχειρημάτων, υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμα μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα πιο απαιτητικά τεχνικά επιτεύγματα της σύζευξης πυρηνικής τεχνολογίας και διαστημικής εξερεύνησης.
Υπάρχει και μια άλλη διάσταση, πιο στρατηγική, καθώς η παραγωγή ενέργειας στη Σελήνη είναι θέμα επιβίωσης και ταυτόχρονα είναι θέμα ρυθμού και ικανότητας δημιουργίας υποδομών. Όποιος μπορεί να παράγει σταθερά ηλεκτρισμό, μπορεί να επεξεργάζεται υλικά, να δοκιμάζει τεχνολογίες, να κατασκευάζει, να αποθηκεύει και να συντηρεί σε μεγάλη κλίμακα. Αυτό μεταφράζεται σε επιχειρησιακή αυτονομία και, με όρους διαστημικού ανταγωνισμού, σε δυνατότητα να «κρατήσει» την παρουσία του στον δορυφόρο χωρίς να εξαντλείται σε αποστολές μικρής διάρκειας. Για αυτό και η NASA επιμένει ότι η ανάπτυξη αντιδραστήρα θα αποτελέσει μέρος της αρχιτεκτονικής Moon to Mars, με προφανή στόχο να ωριμάσουν τεχνολογίες που θα χρειαστούν αργότερα και σε αποστολές προς τον Άρη.
Συνολικά, η κίνηση δείχνει ότι ο σχεδιασμός για την επιστροφή στη Σελήνη περνά σε φάση όπου οι «ρομαντικοί» στόχοι δίνουν τη θέση τους στις μετρήσιμες υποδομές και στα μετρήσιμα αποτελέσματα. Αν το πρόγραμμα τηρήσει το χρονοδιάγραμμα, ο σεληνιακός αντιδραστήρας θα είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί να στηθεί μια πραγματικά μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη, με επιχειρησιακή ικανότητα που δεν θα καθορίζεται από την εναλλαγή ημέρας και νύχτας.
