Ο Χρήστος Κωτσηδήμος, είναι στέλεχος τεχνολογίας και αρχιτεκτονικής συστημάτων, με ενδιαφέρον στη σύγκλιση κατανεμημένων συστημάτων και σύγχρονου πολέμου.
Ο σύγχρονος αμυντικός σχεδιασμός εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από τις πλατφόρμες, ήτοι μαχητικά αεροσκάφη, πλοία, άρματα μάχης, ελικόπτερα, συστοιχίες πυραύλων κ.α.Οι προϋπολογισμοί δομούνται γύρω από πλατφόρμες. Οι κύκλοι προμηθειών περιστρέφονται γύρω από αυτές. Τα δόγματα περιγράφουν πώς να τις παρατάξουμε.
Όμως ο πόλεμος δεν κερδίζεται πλέον από την πλατφόρμα. Ο πόλεμος κερδίζεται από τη λειτουργία (function) που επιτελεί η πλατφόρμα μέσα σε ένα ευρύτερο σύστημα. Mόλις το αντιληφθεί κανείς αυτό, ολόκληρη η αρχιτεκτονική της άμυνας φαντάζει ξεπερασμένη.
Το Πρόβλημα με την Πλατφορμο-κεντρική Σκέψη
Μια πλατφόρμα είναι ένα αυτόνομο αντικείμενο (self-contained object) με:
- τους δικούς του αισθητήρες
- τα δικά του όπλα
- το δικό του πλήρωμα
- το δικό του οικοσύστημα συντήρησης
- τη δική του αλυσίδα διοίκησης
Αντιμετωπίζεται ως ένα στεγανό (silo). Όμως η σύγχρονη σύγκρουση δεν είναι πλέον στεγανοποιημένη. Είναι κατανεμημένη (distributed), ταχεία, ηλεκτρομαγνητική και αλγοριθμική.
Ένα μαχητικό μόνο του δεν προσφέρει αεροπορική υπεροχή. Ένα πλοίο μόνο του δεν προσφέρει έλεγχο της θάλασσας. Μια συστοιχία μόνη της δεν δημιουργεί αποτροπή. Η νίκη απαιτεί μια συνδεδεμένη λειτουργία:
- Sensing (Εντοπισμός)
- Identifying (Ταυτοποίηση)
- Deciding (Λήψη απόφασης)
- Striking (Πλήγμα)
- Sustaining (Υποστήριξη)
- Adapting (Προσαρμογή)
Αυτά δεν επιτυγχάνονται από πλατφόρμες. Επιτυγχάνονται από λειτουργίες.
Αμυντική Λειτουργία: Μια Άποψη μέσω της Αρχιτεκτονικής Συστημάτων
Στην αρχιτεκτονική cloud, σταματήσαμε προ πολλού να σκεφτόμαστε με όρους «εξυπηρετητών» (servers) και αρχίσαμε να σκεφτόμαστε με όρους υπηρεσιών (services), APIs και ροών αξίας (value streams). Η Άμυνα βρίσκεται στο ίδιο σημείο καμπής. Ένας σύγχρονος στρατός δεν είναι μια συλλογή πλατφορμών. Είναι ένα σύστημα συστημάτων (system-of-systems), όπου:
- κάθε αισθητήρας συνεισφέρει
- κάθε “σκοπευτής” (shooter) βλέπει
- κάθε μονάδα είναι ένας κόμβος (node)
- κάθε δράση δημοσιεύει τηλεμετρία (δεδομένα)
- οι αποφάσεις είναι κατανεμημένες
- τα αποτελέσματα είναι πολυεπίπεδα
Αυτό είναι που οι στρατοί αποκαλούν «kill chain» (αλυσίδα εξόντωσης), αλλά το πραγματικό μέλλον είναι το kill web (ιστός εξόντωσης) — ένα δίκτυο όπου πολλαπλοί αισθητήρες, σκοπευτές και κόμβοι απόφασης συνεργάζονται παράλληλα αντί για διαδοχικά. Σκεφτείτε ένα κατανεμημένο υπολογιστικό σύστημα (distributed compute cluster).
Οι Πλατφόρμες γίνονται Clients. Οι Λειτουργίες γίνονται η Αρχιτεκτονική.
Ένας πλατφορμο-κεντρικός στρατός ρωτά: «Τι μπορεί να κάνει αυτό το σύστημα;» Ένας λειτουργιο-κεντρικός στρατός ρωτά: «Ποιος μπορεί να επιτελέσει αυτή τη λειτουργία καλύτερα αυτή τη στιγμή;»
Η διαφορά είναι καίρια.
- Λειτουργία: FIND (Εντοπισμός) -> drones, δορυφόροι, ραντάρ, στρατιώτες με tablets, παθητικοί αισθητήρες RF.
- Λειτουργία: FIX (Στοχοποίηση) -> ISR UAVs, τριγωνισμός EW, οπτρονικά, σύντηξη δεδομένων (data fusion).
- Λειτουργία: FINISH (Εξουδετέρωση) -> πυροβολικό, UCAVs, Πολλαπλοί Εκτοξευτές Πυραύλων, περιπλανώμενα πυρομαχικά (loitering munitions), F-35, ναυτικοί πύραυλοι.
Οποιαδήποτε πλατφόρμα μπορεί να εκπληρώσει μια λειτουργία αν είναι συνδεδεμένη στην αρχιτεκτονική.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος κατέχει τον αισθητήρα, αλλά ποιος μπορεί να παρέχει τα δεδομένα. Το ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος κατέχει το Οπλικό Σύστημα, αλλά ποιος μπορεί να επιφέρει το αποτέλεσμα ταχύτερα και με τη μέγιστη ασφάλεια.
Γιατί τα Μικρά Έθνη πρέπει να το υιοθετήσουν πρώτα
Οι μεγάλοι στρατοί έχουν την πολυτέλεια αναποτελεσματικών, πλεοναζόντων και αλληλοκαλυπτόμενων πλατφορμών. Τα μικρά έθνη δεν την έχουν. Μια πλατφορμο-κεντρική δύναμη προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον αντίπαλο, σύστημα προς σύστημα — ένας αδύνατος και δαπανηρός αγώνας δρόμου. Μια λειτουργιο-κεντρική δύναμη κερδίζει τον αντίπαλο μέσω:
- ταχύτερων kill chains
- φθηνότερων μέσων προσβολής
- ανθεκτικότητας μέσω κατανομής
- στοχευμένης χρήσης UCAV
- αποκεντρωμένης Διοίκησης και Ελέγχου (C2)
- διοικητική μέριμνα που ενορχηστρώνεται σαν cloud workloads
Ο αγώνας των πλατφορμών είναι χαμένος. Ο αγώνας της αρχιτεκτονικής όχι.
Το Μοντέλο Kill-Web: Ένας Στρατός Βασισμένος σε Λειτουργίες
Ένα kill-web αντικαθιστά τα στεγανά των πλατφορμών με τρία διασυνδεδεμένα δίκτυα (fabrics):
- Sensing Mesh (Το δίκτυο αισθητήρων): Όλοι οι αισθητήρες δημοσιεύουν στην εικόνα του πεδίου μάχης.
- Decision Fabric (Το επίπεδο αποφάσεων): Κατανεμημένοι κόμβοι λήψης αποφάσεων (άνθρωποι, αυτοματοποιημένα συστήματα διαλογής, αλγόριθμοι διαχείρισης μάχης).
- Shooter Fabric (Το επίπεδο αποτελέσματος): Όλα τα μέσα προσβολής είναι “συνδρομητές” (subscribers).
Αισθητήρες → Απόφαση → Αποτέλεσμα. Όχι γραμμικά, αλλά παράλληλα, σε πολλούς κόμβους. Το kill-web δεν είναι αλυσίδα. Είναι πλέγμα (mesh), όπως μια αρχιτεκτονική υπηρεσιών (service architecture).
Τι σημαίνει αυτό για τη Σχεδίαση Δυνάμεων
Μια πλατφορμο-κεντρική άμυνα ρωτά: Πόσα μαχητικά χρειαζόμαστε; Πόσα πλοία; Πόσα άρματα; Μια λειτουργιο-κεντρική άμυνα ρωτά:
- Τι κάλυψη αισθητήρων χρειαζόμαστε;
- Ποια καθυστέρηση (latency) απόφασης είναι αποδεκτή;
- Ποιος όγκος πληγμάτων απαιτείται;
- Τι απόδοση εφοδιασμού (logistics throughput) πρέπει να εγγυηθούμε;
Αυτά τα ερωτήματα οδηγούν σε εντελώς διαφορετικές δυνάμεις:
- περισσότερα drones παρά μαχητικά
- περισσότερα loitering munitions παρά βλήματα πυροβολικού
- περισσότερο λογισμικό (software) παρά υλικό (hardware)
- περισσότερους μικρο-αισθητήρες παρά μεγάλα ραντάρ
Αυτό δεν είναι επιστημονική φαντασία. Είναι απλώς αυτό που απαιτεί η αρχιτεκτονική του πεδίου μάχης.
Πλατφόρμες: Από το Επίκεντρο στους Κόμβους
Οι πλατφόρμες δεν εξαφανίζονται. Αλλά χάνουν την πρωτοκαθεδρία τους. Γίνονται:
- απλοί σκοπευτές στον ιστό
- κόμβοι στο πλέγμα
- clients ενός ευρύτερου αμυντικού cloud
- συνεισφέροντες σε μια λειτουργία, όχι ιδιοκτήτες της
Ένα μαχητικό είναι απλώς ένας ακόμη shooter. Μια φρεγάτα είναι απλώς ένας ακόμη κόμβος αισθητήρα + πυραύλου. Σε ένα kill-web, η αξία μετατοπίζεται από την πλατφόρμα προς την αρχιτεκτονική. Έτσι μια μικρή, καλά σχεδιασμένη δύναμη μπορεί να ανταγωνιστεί μια πολύ μεγαλύτερη.
Προς ένα Νέο Αμυντικό Δόγμα
Τα τελευταία 50 χρόνια, οι στρατοί προμηθεύονταν πλατφόρμες όπως οι επιχειρήσεις αγοράζουν μονολιθικές εφαρμογές. Τώρα μεταβαίνουμε σε:
- microservices
- distributed systems
- service meshes
- orchestration layers
- software-defined capabilities
Αυτή είναι η στιγμή να σχεδιάσουμε μια λειτουργιο-κεντρική δύναμη για το 2040. Οι στρατοί που θα υιοθετήσουν πρώτοι αυτή τη σκέψη δεν θα εκσυγχρονιστούν απλώς. Θα ξεπεράσουν, θα ελιχθούν και θα προσαρμοστούν ταχύτερα από αντιπάλους που σκέφτονται ακόμα με όρους πλατφορμών.
Οι πλατφόρμες είναι το παρελθόν, oι λειτουργίες είναι το μέλλον
