Με μια λιτή αλλά βαρύνουσα ανάρτηση στο X, ο Kash Patel, Διευθυντής του Federal Bureau of Investigation, ανακοίνωσε ότι «συνελήφθη πρώην πιλότος της U.S. Air Force που φέρεται να εκπαίδευε πιλότους του κινεζικού στρατού». Η υπόθεση προκάλεσε άμεση πολιτική και μιντιακή αντίδραση στις ΗΠΑ, με μεγάλα αμερικανικά μέσα να κάνουν λόγο για μία από τις πιο σοβαρές υποθέσεις παράνομης παροχής στρατιωτικής τεχνογνωσίας προς στρατηγικό ανταγωνιστή της Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, ο κατηγορούμενος είναι ο Gerald Eddie Brown Jr., 65 ετών, πρώην αξιωματικός της United States Air Force με πολυετή υπηρεσία ως πιλότος και εκπαιδευτής μαχητικών. Αντιμετωπίζει κατηγορίες για παραβίαση του Arms Export Control Act, καθώς φέρεται να παρείχε «αμυντικές υπηρεσίες» σε ξένη στρατιωτική δύναμη χωρίς την απαιτούμενη άδεια του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Η έννοια της «αμυντικής υπηρεσίας» στο αμερικανικό νομικό πλαίσιο είναι ευρεία και περιλαμβάνει όχι μόνο μεταφορά υλικού αλλά και παροχή τεχνικής γνώσης, τακτικών και επιχειρησιακής εκπαίδευσης που σχετίζονται με στρατιωτικά συστήματα. Οι αρχές υποστηρίζουν ότι ο Brown εκπαίδευε πιλότους της κινεζικής στρατιωτικής αεροπορίας σε προηγμένες τακτικές μάχης, χωρίς να έχει εξασφαλίσει άδεια από τη Διεύθυνση Ελέγχου Εξαγωγών Αμυντικού Υλικού των ΗΠΑ.

Ο Brown είχε υπηρετήσει επί περισσότερα από 20 χρόνια στην αμερικανική αεροπορία και είχε πετάξει και εκπαιδεύσει σε τύπους όπως τα F-4, F-15, F-16 και A-10, ενώ σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα είχε εμπειρία και σε σύγχρονα συστήματα όπως το F-35 Lightning II. Η μακρά του εμπειρία και η γνώση τακτικών δυτικού δόγματος θεωρούνται ιδιαίτερα πολύτιμες για οποιαδήποτε ξένη δύναμη επιδιώκει να κατανοήσει τον τρόπο επιχειρήσεων της αμερικανικής αεροπορίας.

Η υπόθεση φέρεται να συνδέεται με ταξίδι του στην Κίνα και συνεργασία με πρόσωπα που είχαν απασχολήσει στο παρελθόν τις αμερικανικές αρχές για υποθέσεις τεχνολογικής κατασκοπείας. Οι εισαγγελικές αρχές υποστηρίζουν ότι η εκπαίδευση δεν ήταν απλή ιδιωτική επαγγελματική δραστηριότητα, αλλά παροχή εξειδικευμένης στρατιωτικής τεχνογνωσίας σε δύναμη που οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν στρατηγικό ανταγωνιστή.

Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι η υπόθεση αυτή εντάσσεται σε ευρύτερο μοτίβο ανησυχίας για προσέγγιση πρώην δυτικών πιλότων από τρίτες χώρες, με σκοπό την απόκτηση γνώσης για τακτικές, διαδικασίες και επιχειρησιακή φιλοσοφία του ΝΑΤΟ. Αντίστοιχες υποθέσεις τα τελευταία χρόνια είχαν οδηγήσει σε συλλήψεις και διώξεις σε ΗΠΑ και Αυστραλία, με κατηγορίες για εκπαίδευση κινεζικού στρατιωτικού προσωπικού.

Στο δημόσιο διάλογο τέθηκε το ερώτημα εάν είναι παράνομο για έναν απόστρατο να εργαστεί στο εξωτερικό. Νομικοί αναλυτές στις ΗΠΑ διευκρινίζουν ότι η απλή εργασία στο εξωτερικό δεν απαγορεύεται, όμως όταν πρόκειται για εκπαίδευση ή παροχή τεχνογνωσίας που εμπίπτει σε ελεγχόμενες στρατιωτικές κατηγορίες, απαιτείται ρητή κυβερνητική έγκριση. Η μη λήψη τέτοιας άδειας μπορεί να επιφέρει βαριές ποινικές κυρώσεις.

Η υπόθεση Brown αναμένεται να εξελιχθεί δικαστικά τους επόμενους μήνες και θεωρείται πιθανό να επηρεάσει το καθεστώς ελέγχου δραστηριοτήτων πρώην στρατιωτικών στο εξωτερικό. Σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου, η υπόθεση αυτή αποκτά σαφές γεωπολιτικό βάρος, καθώς αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδουν οι ΗΠΑ στην προστασία της στρατιωτικής τους τεχνογνωσίας και του επιχειρησιακού τους δόγματος.