Aνάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ στο Truth Social έρχεται σαν πολιτικό σήμα κλιμάκωσης, με γλώσσα που ξεπερνά τα όρια μιας απλής καταγγελίας για την καταστολή στο Ιράν. Το μήνυμα απευθύνεται άμεσα στο εσωτερικό του Ιράν, προτρέπει τους διαδηλωτές να συνεχίσουν και να «TAKE OVER YOUR INSTITUTIONS», ενώ ταυτόχρονα προειδοποιεί ότι οι «δολοφόνοι και κακοποιητές» θα «πληρώσουν μεγάλο τίμημα». Στο ίδιο δηλώνει ότι ακυρώνονται «όλες οι συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους» μέχρι να σταματήσουν οι δολοφονίες διαδηλωτών, και κλείνει με τη φράση που βαραίνει περισσότερο επιχειρησιακά από κάθε άλλη: «HELP IS ON ITS WAY».
«Ιρανοί πατριώτες, ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΝΑ ΔΙΑΔΗΛΩΝΕΤΕ – ΚΑΤΑΛΑΒΕΤΕ ΤΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΣΑΣ!!! Κρατήστε τα ονόματα των δολοφόνων και των κακοποιητών. Θα πληρώσουν μεγάλο τίμημα. Έχω ακυρώσει όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους μέχρι να ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ η παράλογη δολοφονία διαδηλωτών. Η βοήθεια έρχεται. MIGA!!! ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».
Η διατύπωση αυτή έχει αξία ακριβώς επειδή παραμένει σκόπιμα ασαφής. Μπορεί να «γεμίσει» με περιεχόμενο από διπλωματική απομόνωση, στοχευμένες κυρώσεις, υβριδικές επιχειρήσεις και κυβερνοδράσεις, έως και στρατιωτική λύση με κρούση από αέρα και θάλασσα. Στην πραγματικότητα, το “help” που επικαλείται μπορεί να είναι από βοήθεια προς το λαϊκο κίνημα επικοινωνιακά και τεχνολογικά, μέχρι βοήθεια υπό τη μορφή αποτροπής ή ακόμη και καταστροφής ικανοτήτων του Ισλαμιστικού Καθεστώτος που στηρίζουν την καταστολή και την περιφερειακή του ισχύ.
Η φράση «take over your institutions» είναι πολιτικά σαφής, γιατί δεν μιλά για «μεταρρύθμιση» ή «διάλογο», αλλά για ανακατάληψη του κρατικού μηχανισμού από ένα κίνημα που αμφισβητεί ανοιχτά τη νομιμοποίηση της εξουσίας. Αυτό βέβαια τροφοδοτεί σχεδόν αυτόματα την κατηγορία περί «ξένης υποκίνησης» που χρησιμοποιεί διαχρονικά η Τεχεράνη, και παράλληλα αυξάνει την πιθανότητα σκληρότερων αντιδράσεων από τον μηχανισμό ασφαλείας και το IRGC, ειδικά αν το καθεστώς επιδιώξει να αποδείξει ότι διατηρεί τον έλεγχο.
Οι στρατιωτικές επιλογές των ΗΠΑ: από αποτροπή έως σκληρή επιθετική κρούση
Το εύρος των επιλογών των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν ακολουθεί συνήθως μια κλιμάκωση τριών «ζωνών»: αποτροπή και προστασία, υβριδική/κυβερνοεπίθεση, και συμβατική στρατιωτική κρούση. Το κρίσιμο είναι ότι το Ιράν θα χρησιμοποιήσει όλες τις δυνατότητες απάντησης που μπορεί να ενεργοποιησεί είτε άμεσα είτε μέσω proxies, δηλαδή επιθέσεις με βαλλιστικούς και cruise, UAV/loitering munitions, επιθέσεις στη ναυτιλία, αλλά και δράση μέσω συμμάχων/παρακλαδιών σε διάφορα θέατρα επιχειρήσεων. Άρα κάθε αμερικανική ενέργεια «ζυγίζεται» με γνώμονα την πιθανότητα αντιποίνων σε βάσεις, πλοία, ενεργειακές υποδομές και γραμμές ναυσιπλοΐας.
Στο επίπεδο της αποτροπής, η πιο άμεση επιλογή είναι η ενίσχυση της άμυνας και της επιτήρησης. Αυτό περιλαμβάνει μετακινήσεις αεροπορικών μέσων, αύξηση ετοιμότητας σε συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, επιπλέον επιτήρηση με ISR πλατφόρμες, και καλύτερη προστασία και κάλυψη κρίσιμων εγκαταστάσεων στην περιοχή. Στόχος εδώ είναι να πειστεί η Τεχεράνη ότι ένα «χτύπημα απάντησης» θα έχει μικρό όφελος και μεγάλο κόστος για αυτή, ειδικά αν επιχειρηθεί εναντίον αμερικανικών βάσεων ή εταίρων.
Στο επίπεδο της υβριδικής πίεσης, το “HELP IS ON ITS WAY” μπορεί να μεταφραστεί σε ενίσχυση δυνατοτήτων επικοινωνίας των διαδηλωτών, σε εργαλεία παράκαμψης λογοκρισίας, και σε κυβερνοδράσεις που πλήττουν κρίσιμες ψηφιακές δομές του κρατικού μηχανισμού. Μια τέτοια γραμμή κινείται σε περιοχή με χαμηλότερο πολιτικό κόστος από μια ανοιχτή επίθεση, όμως εμπεριέχει το ρίσκο μιας σιωπηρής κλιμάκωσης, αφού οι κυβερνοεπιχειρήσεις προκαλούν συχνά ανταπόδοση με μη συμμετρικά μέσα.
Το τρίτο επίπεδο αφορά συμβατική κρούση. Εκεί οι επιλογές μπορούν να χωριστούν σε τρεις βασικές κατηγορίες.
Η πρώτη είναι περιορισμένα πλήγματα, τα περίφημα “limited strikes” με ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα. Θα μπορούσαν να στοχεύσουν υποδομές που συνδέονται με τον μηχανισμό καταστολής, κόμβους διοίκησης, αποθήκες ή εγκαταστάσεις που στηρίζουν τις δυνάμεις εσωτερικής ασφάλειας. Η λογική είναι «επιβολή κόστους» και αποστολή μηνύματος προς όσους εκτελούν εντολές βίας κατά των Ιρανών. Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και μια «περιορισμένη» κρούση μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη ανταπόδοση, με το Ιράν να επιδιώκει να δείξει ότι απαντά αποφασιστικά για λόγους εσωτερικής νομιμοποίησης.
Η δεύτερη κατηγορία είναι χτύπημα σε δυνατότητες A2/AD και σε μέσα που επιτρέπουν στο Ιράν να απειλεί την περιοχή. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει συστήματα και εγκαταστάσεις που σχετίζονται με πυραυλικά μέσα, δίκτυα UAV, παράκτιες πυροβολαρχίες, ραντάρ, κόμβους επικοινωνιών και αποθήκες πυρομαχικών. Στόχος εδώ είναι να μειωθεί η ικανότητα της Τεχεράνης να χτυπά βάσεις και υποδομές ή να «κλειδώσει» τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Επιχειρησιακά απαιτείται επιτυχημένο ISR, συνδυασμός όπλων ακριβείας, και επαναλαμβανόμενα κύματα ανά λίγη ώρα για να αποφεύγονται κενά που μπορούν να αξιοποιηθούν για αντίποινα.
Η τρίτη κατηγορία είναι πολεμική επιχείρηση υψηλής έντασης που αγγίζει στρατηγικούς στόχους του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων ιδιαίτερα υψηλής αξίας. Το προηγούμενο του 2025 δείχνει ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν ικανότητες κρούσης μεγάλης διείσδυσης με όπλα όπως η βόμβα μεγάλου μεγέθους GBU-57 MOP με παράλληλη χρήση πυραύλων cruise από ναυτικές πλατφόρμες. Μια τέτοια επιλογή ανεβάζει δραματικά το ρίσκο γενικευμένης κλιμάκωσης, γιατί το Ιράν θα θεωρήσει ότι απειλείται ο πυρήνας ισχύος του και θα αναζητήσει απάντηση με τρόπο που να αποκαθιστά την «ισορροπία φόβου».
Τι “διαβάζει” η Τεχεράνη και πού μπορεί να πάει η κρίση
Το κρίσιμο στο συγκεκριμένο μήνυμα είναι ότι «παντρεύει» δύο γραμμές: δημόσια προτροπή προς τους διαδηλωτές για κατάληψη θεσμών, και δημόσια υπόσχεση ότι έρχεται βοήθεια. Αυτό δημιουργεί κίνητρο στην Τεχεράνη να επιχειρήσει γρήγορη επίδειξη ελέγχου, είτε με μαζικές συλλήψεις είτε με σκληρότερη καταστολή, ώστε να ακυρώσει την εικόνα ότι «κάτι αλλάζει». Παράλληλα όμως, μια υπερβολικά βίαιη αντίδραση αυξάνει το πολιτικό περιθώριο των ΗΠΑ για κλιμάκωση μέτρων, και ενδεχομένως για επιλογές ισχύος που προηγουμένως θα κρίνονταν υπερβολικές.
Σε επιχειρησιακούς όρους, το Ιράν θα επικεντρωθεί σε δύο πράγματα, την δυνατότητα των αμερικανικών δυνάμεων να προστατεύσουν βάσεις και πλοία στην περιοχή, και τη δυνατότητα των ΗΠΑ να χτυπήσουν σε βάθος χωρίς να εκτεθούν σε κύμα αντιποίνων. Αν η Τεχεράνη θεωρήσει ότι υπάρχουν «παράθυρα», μπορεί να επιδιώξει ενέργειες με proxies (σε Ιράκ ή Υεμένη) ή με περιορισμένες επιθέσεις χωρίς σαφή και άμεση ανάληψη ευθύνης. Αν αντιθέτως πειστεί ότι η αμερικανική αποτροπή είναι συμπαγής, μπορεί να προτιμήσει άμυνα στο εσωτερικό και στροφή στην αφήγηση περί ξένης ανάμειξης, ώστε να κρατήσει το ρίσκο κάτω από το όριο γενικευμένης σύγκρουσης.
Το συμπέρασμα είναι ότι η φράση “HELP IS ON ITS WAY” λειτουργεί ως πολιτικό «πλαίσιο» πάνω στο οποίο μπορούν να κουμπώσουν πολύ διαφορετικά εργαλεία ισχύος. Η Ουάσιγκτον έχει το εύρος να κινηθεί από ενίσχυση επικοινωνιών και κυβερνοπίεση, έως στοχευμένα πλήγματα και εκστρατεία αποδόμησης ικανοτήτων. Το Ιράν έχει επίσης το εύρος να απαντήσει με τρόπους που απλώνονται από το εσωτερικό έως την περιφέρεια. Η επόμενη κίνηση, όποια κι αν είναι, θα κριθεί από το αν η αμερικανική πλευρά επιδιώξει να μείνει σε αποτροπή και πίεση ή αν θα περάσει στο σημείο όπου η «βοήθεια» αποκτά χαρακτήρα στρατιωτικής επιβολής.
