Μια από κάθε άποψη κομβική ήταν η ελληνική εξοπλιστική προσπάθεια για απόκτηση 4 φρεγατών πολλαπλών ρόλων, όπως εξαγγέλθηκε το 2020 στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης όπου φέτος, 5 χρόνια μετά, έγινε κατορθωτή και η παραγγελία της 4ης, της κλάσης FDI, “Κίμων”.
Το πιο ενδιαφέρον βέβαια – και αυτό που δημιούργησε και τον πιο εκτενή δημόσιο διάλογο που κάποια στιγμή έγινε υψηλής έντασης- ήταν η ποικιλία των προτάσεων που υποβλήθηκαν στη χώρα μας, φθάνοντας συνολικά τις 8. Δεν μπορούμε να θυμηθούμε σχετικό εξοπλιστικό πρόγραμμα διεθνώς, ναυτικό ή άλλο, που να υπήρξαν τόσες πολλές προσφορές-προτάσεις στην ενδιαφερόμενη χώρα.
Αλλά αυτό έχει εξήγηση και οφείλεται στην απουσία κάποιων προδιαγραφών “βάσης” από ελληνικής πλευράς. Ουσιαστικά η χώρα μας αποτάνθηκε στη διεθνή (δυτική) αγορά πολεμικών πλοίων, για να της παρουσιαστούν ότι σχέδια φρεγατών υπήρχαν, χωρίς κάποιο κάπως συγκεκριμένο πλαίσιο περί εκτοπίσματος, εξέλιξης, δυνατοτήτων, τύπου πρόωσης, εξοπλισμού και οπλισμού, συμβατότητας με υπάρχουσα τεχνογνωσία και υποδομή, ή ότι άλλο. Το μόνο που υπήρχε ουσιωδώς ως απαίτηση ήταν το “πολλαπλού ρόλου”. Άρα η φρεγάτα έπρεπε να ανταποκρίνεται και στις 3 βασικές αποστολές, δηλαδή μάχη επιφανείας, αλλά και κατά αεροσκαφών και κατά υποβρυχίων. Έτσι κι αλλιώς όμως αυτό ήταν αυτονόητο για τον τύπο του πλοίου.
Προφανώς με τέτοιες ελευθερίες η σύγκριση των προτάσεων γινόταν από μόνη της ιδιαίτερη δύσκολη και πολύπλοκη (εμφανίστηκαν σκάφη από 3.500 τόνους έως σχεδόν 7.000), πριν καν μπουν μέσα τα πιο σύνθετα ζητήματα, κυρίως το θέμα της εγχώριας ναυπήγησης και της μεταφοράς τεχνογνωσίας. Όπου εκεί πρέπει να εξετάσει κανείς τους πολλαπλασιαστές απόδοσης. Π.χ. αν μια εγχώρια ναυπήγηση έχει αυξημένο κόστος 15% αλλά σου προσφέρει 25% προστιθέμενη εγχώρια αξία (ενδεικτικά οι αριθμοί), μήπως σε συμφέρει να το διαλέξεις; Αν μάλιστα συνυπολογίσεις και το γενικότερο όφελος π.χ. από την εγχώρια αναγέννηση ενός ναυπηγείου, που είναι απαραίτητο για την χώρα; Αναφέρουμε τα παραπάνω για να επισημάνουμε πως όσο μεγαλύτερη η εξοπλιστική αγορά, σε κόστος και σε στόχευση και όσο πιο μακροπρόθεσμη η υλοποίηση της, τόσο η απόφαση “ανοίγει” σημαντικά στον αριθμό των παραμέτρων που πρέπει να αναλύσεις. Συν βέβαια τις γεωπολιτικές ισορροπίες που από μόνες τους είναι μεγάλος μοχλός επηρεασμού στα εξοπλιστικά.
Ακόμη, το 2020-21, είχε διαρρεύσει και η “οροφή” κόστους: στα 5,5 δις ευρώ για τα μεγάλα σκάφη επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού, από τα οποία τα κάπου 4 δις προορίζονταν για τις νέες φρεγάτες. Το υπόλοιπο ποσό η εκτίμηση ήταν πως θα πήγαινε για την αναβάθμιση των φρεγατών ΜΕΚΟ, η οποία 5 χρόνια αργότερα δεν έχει ακόμη υπογραφεί ενώ έχει περάσε 40 κύματα. Ακόμη τότε ελπίζαμε πως θα παραλαμβάναμε -επίσης με κόστος- και κάποια μεταχειρισμένα σκάφη, ως μέρος μιας συνολικής διευθέτησης ενίσχυσης του Ναυτικού, κάτι που τελικά δεν υλοποιήθηκε ως “πακέτο” όπως είχε σχεδιαστεί. Πάντως έχουμε σήμερα την εξέλιξη πιθανής προμήθειας των ιταλικών φρεγατών κλάσης Bergamini, η οποία όμως δεν συνδέεται ως με την αγορά των νέων φρεγατών.
Να σχολιάσουμε πάντως (το έχουμε ξαναγράψει) πως η ανακοίνωση των προβλεπόμενων διαθέσιμων κονδυλίων για νέες φρεγάτες, ήταν “ζήτημα”, καθώς όταν η διεθνή αγορά μαθαίνει τι είσαι διατεθειμένος να πληρώσεις, οι προσφορές που θα λάβεις, είτε με τον ένα είτε με τον άλλο τρόπο, θα… προσεγγίσουν το ποσό!
Για να μην κουράζουμε τους αναγνώστες μας: Η Ελλάδα ακολούθησε το 2020-2021, ένα σχήμα αναζήτησης φρεγατών, που φαινόταν από τότε πως θα είναι το ακριβότερο εξοπλιστικό πρόγραμμα στην ιστορία, χωρίς όμως να μπορέσει να δομήσει μια μεθοδική διαδικασία επιλογής. Ενώ δεν έγινε ένας πλήρης κύκλος προτάσεων και αντιπροτάσεων από όλους τους κατασκευαστές, μαζί με Best and Final Offer -όπως λέγεται η τελική προσφορά κατασκευαστή για ένα συγκεκριμένο σετ προδιαγραφών/απαιτήσεων.
Το ότι από αυτό το αρκετά μπερδεμένο σκηνικό, προέκυψε ένα σαφώς υπερσύγχρονο και υψηλών προδιαγραφών σκάφος – η FDI στην ελληνική διαμόρφωση κιόλας- είναι το πολύ θετικό. Το ότι το πρόγραμμα όμως νέων φρεγατών, 3 χρόνια μετά την αρχική υπογραφή ακόμη εξελίσσεται, έχει “ουρές” οικονομικά, ήδη άλλαξε η διαμόρφωση των σκαφών με τη σημαντική απαίτηση περί “εξαπόλυσης στρατηγικών όπλων”, έχουν αναδειχθεί νέα στάνταρτ δυνατοτήτων, έχει παραταθεί η ολοκλήρωση του, ακόμη αναζητώνται ελληνικές εταιρείες να αναλάβουν μέρη του προγράμματος, όλα αυτά είναι τα θέματα που πρέπει να επισημαίνονται.
Και στα παραπάνω δεν μας φταίνε οι Γάλλοι, οι Ολλανδοί, οι Αμερικανοί, ή οι Γερμανοί, όποιος δηλαδή έπαιρνε το συμβόλαιο. Καθώς αφορούν 100% την ελληνική διαπραγματευτική μεθοδολογία. Να πούμε όμως, πως ευτυχώς υπήρξε σε διάφορα στάδια θετική προδιάθεση της γαλλικής πλευράς, που έσπευσε να παρέχει διευκολύνσεις και διευθετήσεις, ώστε το πρόγραμμα των FDI να παραμείνει σε καλή τροχιά εκτέλεσης και προόδου.
Οκτώ προτάσεις, 8 διαφορετικές πορείες
Πάμε τώρα στην ουσία του θέματος μας, που είναι βέβαια η… μοίρα των 8 προτάσεων που υποβλήθηκαν στην Ελλάδα για νέες φρεγάτες το 2020-21. Δηλαδή, το πως, σήμερα, κάποια χρόνια μετά, έχουν αυτές προχωρήσει. Το θέμα έχει και μια “πονηριά”, ότι δηλαδή ο αναγνώστης θα μπει στον πειρασμό – όπως μπήκε και ο υπογράφων- να αναρωτηθεί “αν διαλέγαμε τότε άλλο σκάφος, μήπως αυτό αποδεικνυόταν καλύτερο, είτε τεχνικά, είτε οικονομικά, είτε ως πακέτο εγχώριας εξέλιξης τεχνογνωσίας ή ό,τι άλλο”. Μόνο που τέτοιες σκέψεις έχουν το γνωστό άλμα λογικής: να προσπαθείς να γίνεις εκ των υστέρων προφήτης, και να κρίνεις με τα δεδομένα του “σήμερα” τις αποφάσεις του “χθες”. Πάμε λοιπόν στο σήμερα:
1. FDI, Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: Η πρόταση για φρεγάτες κλάσης FDI δεν εμφανίστηκε ξαφνικά το 2020 και αυτό αποτελεί και ένα ειδικό στοιχείο της. Καθώς η Ελλάδα συζητούσε με τη Γαλλία από το 2008 (τουλάχιστον), για προμήθεια φρεγατών FREMM, χωρίς όμως να καταλήξει σε παραγγελία καθώς ήρθε και η μνημονιακή κατάρρευση. Κάποια στιγμή η Γαλλία ολοκλήρωσε το δικό της πρόγραμμα των FREMM FR, δεν εύρισκε νέους πελάτες, οπότε το Ναυτικό της χώρας στράφηκε σε ένα νέο σχέδιο, μικρότερου εκτοπίσματος, με εκτίμηση να είναι και πιο οικονομικό από μια FREMM και με ενσωμάτωση των τελευταίων τεχνολογικών εξελίξεων. Έτσι εμφανίστηκε το σχέδιο της “digital” FDI, που στη Γαλλία προορίζεται με 5 σκάφη να αντικαταστήσει τις φρεγάτες La Fayette, επίσης ένα πρωτοποριακό σκάφος για την εποχή του (με χαρακτηριστικά stealth), αλλά σε γαλλική υπηρεσία παρέμειναν υποεξοπλισμένες. Κάπως έτσι το νέο σχέδιο των FDI προτάθηκε και στην Ελλάδα που συνέχιζε τη συζήτηση για μεγάλα σκάφη. Υπήρξε και σχετική αρχική προσέγγιση για 2 πλοία αλλά σε αυξημένη τιμή, τελικά είχαμε την “φρεγατιάδα”, οπότε η χώρα μας έγινε ο πρώτος εξαγωγικός πελάτης, για 3 σκάφη αρχικά, και πλέον 4.
BINTEO: Η Belharra από μέσα! Ξενάγηση εν πλω στην πρώτη γαλλική φρεγάτα
Έτσι το σχέδιο της FDI έχει μέχρι σήμερα παραγγελία για αυτά τα 9 πλοία, 5 “εθνικά” για το Γαλλικό Ναυτικό και 4 εξαγωγής για το Ελληνικό, με την ιδιορρυθμία κιόλας, το “εξαγωγής” να είναι βαρύτερα οπλισμένο και καλύτερα εξοπλισμένο, χάρη στις δικές μας απαιτήσεις.
Σε ότι αφορά περαιτέρω συμβόλαια η Γαλλία προώθησε την FDI και σε άλλες χώρες, π.χ. στη Νορβηγία, χωρίς όμως να έχει βρει νέο πελάτη. Στο μεσοδιάστημα υπήρξε πρόταση προς την Ελλάδα για εγχώρια ναυπήγηση 3 ακόμη FDI (δεν έχει προχωρήσει), αλλά και εντός Γαλλίας για δική τους νέα παραγγελία άλλων 3, κάτι που αναβλήθηκε για “μετά το 2030”. Σήμερα η γαλλική πλευρά έχει υποβάλλει προτάσεις για τα νέα προγράμματα φρεγατών Δανίας και Σουηδίας, που περιμένουμε να δούμε τι θα επιλέξουν.
2. MEKO A-200, Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΞΑΓΩΓΙΚΗ: Μια πρόταση για την Ελλάδα, με το στοιχείο του “αυτό ξέρετε, αυτό εμπιστεύεστε”. Κάπως έτσι προβλήθηκε το 2021 η γερμανική πρόταση της TKMS, για την τελευταία εκδοχή της γνωστής “modular” φιλοσοφίας φρεγάτας MEKO, ως σχέδιο Α-200. Ιδιαιτερότητα εδώ, πως δεν έχει επιλεγεί από το Γερμανικό Ναυτικό, αλλά αυτό ισχύει διαχρονικά για τις ΜΕΚΟ που έχουν όμως επιτυχία διεθνώς. Η συγκεκριμένη φρεγάτα σε αυτή την εκδοχή της είχε ήδη καταφέρει, πριν προταθεί στην Ελλάδα, 6 πωλήσεις, με 4 σκάφη της Νότιας Αφρικής, ως κλάση Valour και 2 της Αλγερίας ως κλάση Erradii, ενώ είχε πρόσφατα κερδίσει μια παραγγελία της Αιγύπτου. Έκτοτε κατασκευάστηκαν τα 4 αιγυπτιακά και δεν έχει εμφανιστεί άλλος ενδιαφερόμενος. Αν και υπάρχει μια συζήτηση μήπως το Γερμανικό Ναυτικό πάρει μια παραλλαγή του σκάφους, ως εναλλακτική της υπό προγραμματισμό κλάσης F126. Άρα από την ελληνική “φρεγατιάδα” και μετά, οι ΜΕΚΟ Α-200 ολοκλήρωσαν την αιγυπτιακή τους παραγγελία, με συνολικά 10 σκάφη σε 3 διεθνείς πελάτες.
3. ARROWHEAD 140/TYPE 31, η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΚΗ: Μια ακόμη ευρωπαϊκή πρόταση για την Ελλάδα του 2020-21, ήταν αυτή των βρετανικών ναυπηγείων Babcock για τη εξαγωγική εκδοχή της φρεγάτας Type 31. Ήδη για το σχέδιο υπήρχε η εθνική παραγγελία 5 σκάφων (για το Βρετανικό Ναυτικό δηλαδή). Η Arrowhead 140, όπως λεγόταν η εξαγωγική εκδοχή, αν και δεν επελέγει από την Ελλάδα, είχε μετά καλή πορεία διεθνώς. Έτσι την προτίμησε η Πολωνία για 3 σκάφη, ως κλάση Miecznik, με ειδικά όμως στοιχεία, που δείχνουν και πως ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα μπορεί να γίνει τοπικός μοχλός ανάπτυξης.
Έτσι, οι Πολωνοί σχεδίασαν το σκάφος με κύριο αντιαεροπορικό όπλο την οικογένεια πυραύλων CAMM της MBDA, που έχουν επιλέξει και ως βασικό πυλώνα της επίγειας αντιαεροπορικής τους άμυνας μικρού-μεσαίου βεληνεκούς και θα τα παράγουν και τοπικά. Ενώ αργότερα θα προστεθεί νέο βλήμα CAMM-MR, μεγάλου βεληνεκούς κάπου στα 100 χιλιόμετρα, όπου μετέχουν στην ανάπτυξη του. Παράλληλα είχαν ως όρο την εγχώρια κατασκευή των σκαφών. Τέλος, εντάχθηκαν συστήματα πολωνικής κατασκευής, ώστε να υπάρχει το δυνατόν μεγαλύτερη εγχώρια προστιθέμενη αξία.
H Πολωνία παρήγγειλε ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου για τις φρεγάτες Arrowhead 140
Επόμενη εξαγωγή του σκάφους, έγινε στην Ινδονησία, η οποία παρήγγειλε 2, ως κλάση Merah Putih, για τα οποία έχει ξεκινήσει η κατασκευή στο τοπικό ναυπηγείο PT PAL. Εδώ έχουμε και… τουρκική ανάμιξη, καθώς τα σκάφη θα φέρουν σημαντικό μέρος του εξοπλισμού/οπλισμού από εταιρείες της γειτονικής χώρας, καθώς υπάρχει μεγάλη τουρκο-ινδονησιακή αμυντική συνεργασία. Οπότε προβλέπονται τουρκικά ραντάρ, σόναρ, σύστημα διαχείρισης μάχης, εκτοξευτές αναλωσίμων, αλλά και το σύστημα κατακόρυφης εξαπόλυσης πυραύλων MIDLAS με 64 κελιά. Εδώ οι Βρετανοί εμφανίζονται ευέλικτοι καθώς προσφέρουν το σχέδιο και ως “βασικό” κύτος, ώστε ο πελάτης να το διαμορφώσει όπως θέλει.
Έτσι το βρετανικό σχέδιο καταγράφει έως σήμερα 10 πλοία, 5 εξαγωγικά και 5 του Βρετανικού Ναυτικού, σε 3 συνολικά πελάτες. Ενώ επίσης είναι υποψήφιο για Δανία-Σουηδία.
4. SIGMA 11515, Η ΟΛΛΑΝΔΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ: Τα ολλανδικά ναυπηγεία Damen ήρθαν στην “φρεγατιάδα” με το σχέδιο της Sigma 11515, ως modular κι αυτό, με δείγμα τη μικρότερη εκδοχή του, δηλαδή την φρεγάτα 10514 που είχαν αγοράσει Ινδονησία και Μεξικό (2 και 1 πλοία αντιστοιχα). Η υπόσχεση ήταν πως η οικογένεια σκαφών Sigma είχε σχεδιαστεί να διαμορφώνεται σε ποικιλία μεγεθών/εξοπλισμού, οπότε η εκδοχή 11515 ήταν η πιο “ταιριαστή” για την ελληνική περίπτωση. Ελληνική παραγγελία δεν υπήρξε, και έκτοτε η Damen έχει πάρει μια για 5 τύπου 10514 του Κολομβιανού Ναυτικού. Άρα εδώ έχουμε μηδενική παραγωγή για το το σχέδιο 11515, εκτός αν διασταλτικά μετρήσουμε τα άλλα 8 σκάφη, τύπου 10514, ως “συγγενικά”, κάτι που δεν είναι ορθό.
5. F110, η ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ AEGIS: Μια ακόμη πρόταση για την Ελλάδα ήταν για το σκάφος που θα αποτελούσε και τη νέα κλάση φρεγατών του Ισπανικού Ναυτικού, την F110, των ναυπηγείων της Navantia. Αυτή προσφερόταν με συνδυασμό της ισπανικής εκδοχής του συστήματος μάχης Aegis (του SCOBA όπως λέγεται), με ραντάρ AN/SPY 7 και εκτοξευτές κατακόρυφων κελιών Mk41, δηλαδή με πολλά στοιχεία αμερικανικού εξοπλισμού. Στην Ελλάδα όμως η πρόταση ήταν και η πρώτη που απορρίφθηκε, λόγω “γεωπολιτικής” εννοώντας τη στενή αμυντική συνεργασία Ισπανίας-Τουρκίας. Πάντως αν έπρεπε να αποκλείσουμε όσες χώρες έχουν αμυντική συνεργασία με την Τουρκία, δεν θα μπορούσαμε σήμερα να συζητάμε με την Ιταλία για μεταχειρισμένες Bergamini! Πάντως η ισπανική πρόταση έχει παραμείνει… ισπανική, καθώς πέρα από τα 5 σκάφη που θα πάρει το εκεί Ναυτικό (με το πρώτο να έχει ήδη καθελκυστεί) δεν έχουν καταφέρει εξαγωγή.
6. BERGAMINI, MIA FREMM ΣΕ ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΚΔΟΧΗ: Κατά την εκτίμηση μας, το πιο ώριμο πλοίο της φρεγατιάδας, ήταν η ιταλική εκδοχή του σχεδίου FREMM, ως κλάση Bergamini. Ήταν ήδη σε δράση αρκετά χρόνια, ήταν πλήρες σε όλα τα υποσυστήματα (άπαντα ιταλικά όμως), σε ένα ολοκληρωμένο “οικοσύστημα”. Την εποχή που μας προτάθηκε υπήρχαν ήδη 8 σκάφη φτιαγμένα για το Ιταλικό Ναυτικό, και 2 που είχαν εξαχθεί στην Αίγυπτο (κατευθείαν από την ιταλική γραμμή παραγωγής) και το 2021 είχαν μπει σε παραγωγή ακόμη 2 ιταλικά, εξελιγμένα. Ενώ πρόσφατα παραγγέλθηκαν πάλι από το Ιταλικό Ναυτικό άλλα 2, ως FREMM EVO, με πακέτο βελτιώσεων. Οπότε η κλάση μετρά ήδη 14 σκάφη σε 2 πελάτες (κυρίως όμως από Ιταλία), ενώ αν ολοκληρωθεί και η παραγγελία της Πορτογαλίας, όπως ακούστηκε πρόσφατα, για 3 φρεγάτες FREMM EVO, τότε θα μιλάμε για 17 σκάφη σε 3 Ναυτικά.
Μια διευκρίνιση εδώ: Υπήρξε το 2021 μια εντυπωσιακού μεγέθους αρχική συμφωνία της Fincantieri με την Ινδονησία, για αγορά 6 φρεγατών Bergamini, η οποία όμως δεν έχει προχωρήσει. Αντίθετα η Ινδονησία παρέλαβε 2 ιταλικές φρεγάτες κλάσης PPA, οπότε έμεινε σε ιταλική επιλογή, αλλά άλλου σκάφους.
Οι συντάκτες της ΠΤΗΣΗΣ ψηφίζουν φρεγάτες: FREMM-IT, η πιο σίγουρη επιλογή ισχύος
Πίσω στο 2021, η πρόταση των Bergamini για την Ελλάδα δεν περπάτησε, αλλά σε ένα από τα περίεργα των ρευστών εποχών που ζούμε, σήμερα συζητάμε για 2+2 μεταχειρισμένες ιταλικές! Οπότε μπορεί να αναρωτηθεί κανείς (πονηρά…), πόσο πιο “συμπαγές” από πλευράς ομοιοτυπίας θα ήταν το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, αν είχε εξαρχής παραγγείλει τον συγκεκριμένο τύπο σκάφους και είχε συμφωνήσει και για τα μεταχειρισμένα;
7. MMSC/HF2, Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ “ΚΑΥΤΗ ΠΑΤΑΤΑ”: Μια ιδέα από τις ΗΠΑ, η οποία έφερε και τη μεγαλύτερη εγχώρια… αναταραχή, με αντιπαράθεση αμερικανικής-γαλλικής γεωπολιτικής επιρροής στην Ελλάδα, συν βέβαια τα πολλά τεχνολογικά ζητήματα που βγήκαν στην πορεία. Στη χώρα μας η MMSC όπως λεγόταν (ως εξέλιξη της αρχικής LCS Freedom) έφθασε έχοντας εξασφαλίσει σαουδαραβική παραγγελία για 4 σκάφη, οπότε μας προτεινόταν περίπου το ίδιο σχέδιο, με προσθήκες εξοπλισμού/οπλισμού, ως HF2 συν υποσχετικές για παραχώρηση μεταχειρισμένων διαφόρων κλάσεων. Τελικά δεν επελέγη, ενώ η σαουδαραβική παραγγελία ακόμη… ταλαιπωρείται στο ναυπηγείο της Fincantieri Marine στο Ουισκόνσιν των ΗΠΑ, χωρίς να έχει καθελκυστεί κάποιο πλοίο. Μόνη εξέλιξη εδώ πως το πρώτο σκάφος εμφανίστηκε να βγαίνει από τα υπόστεγα.
Τι συμβαίνει με τη μεγάλη καθυστέρηση των σαουδαραβικών πλοίων; Τρεις είναι οι αιτιάσεις: Αρχικά υπήρξε θέμα με την Γερμανία, η οποία δεν έδινε άδεια εξαγωγής για το σύστημα μετάδοσης, της γερμανικής εταιρείας Renk, καθώς υπήρχε ένα άτυπο εμπάργκο στη Σαουδική Αραβία. Το σύστημα μετάδοσης είχε εμφανίσει σοβαρά θέματα στις LCS, έγινε η διόρθωση, αλλά χωρίς αυτό, το πλοίο μένει ανολοκλήρωτο. Δεύτερος λόγος είναι οι πολλές αλλαγές που ζήτησε η Σαουδική Αραβία, που απαίτησαν χρονοβόρους επανασχεδιασμούς. Και τέλος, το ίδιο το ναυπηγείο, αντιμετωπίζει ζητήματα στελέχωσης και παραγωγικότητας, καθώς βρέθηκε να εκτελεί 3 προγράμματα μαζί: Να τελειώσει τις LCS για το Αμερικανικό Ναυτικό, να κατασκευάσει τις MMSC, έχοντας και το πρόγραμμα των φρεγατών Constellation, που ήδη ακυρώθηκαν. Όσο για άλλες πωλήσεις των MMSC; Δεν υπήρξε καμμία πέρα από τις 4 του Ριάντ.
8. GIBBS & COX, ΜΙΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΙΔΕΑ ΓΙΑ “ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΟΙΟ”: Η τελευταία πρόταση για την Ελλάδα ήταν και η πιο σύνθετη, κάτι που δεν την… ευνόησε. Έτσι το γνωστό διεθνώς, σχεδιαστικό γραφείο Gibbs & Cox από τις ΗΠΑ, ήρθε με μια συνολική λύση για το Πολεμικό Ναυτικό, προτείνοντας ένα μεγάλο σκάφος 6.000 τόνων ως φρεγάτα, αλλά μαζί και σχέδιο κορβέτας, όπως και συμβατή λύση αναβάθμισης των φρεγατών ΜΕΚΟ. Τι προϋπόθεταν όλα αυτά; Μεγάλης έκτασης εγχώρια ναυπήγηση, έρευνα και ανάπτυξη, δέσμευση σε ένα εθνικό σχεδιασμό ολικής “ανάταξης” του Ναυτικού. Δηλαδή κάτι πέρα από τη… διάθεση μας, τουλάχιστον την εποχή της φρεγατιάδας. Οπότε η πρόταση παρέμεινε πρόταση και ως ειδικού τύπου δεν μπορεί κιόλας να συζητήθει σε αντίστοιχο επίπεδο με τις άλλες. Πάντως το ότι το Πολεμικό Ναυτικό θα πρέπει να αποφασίσει μια δική του, πολλών επιπέδων, λύση εξέλιξης, σε όσο το δυνατόν περισσότερες κλάσεις πλοίων και με πυλώνα την εγχώρια ναυπήγηση – μιας και ορθά επιμένουμε σε ένα στόλο μεγάλων ευθυνών- παραμένει ζητούμενο.
Η αποτίμηση
Από το 2020 έως σήμερα όπου η Ελλάδα αναζήτησε μια νέα κλάση φρεγατών, στο διεθνή αμυντικό χώρο αναλόγων σκαφών, υπήρξε και υπάρχει, μεγάλη κινητικότητα. Όπου η ανάγκη επανεξοπλισμού που βγήκε στην επιφάνεια λόγω της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία, αλλά και η γήρανση πολλών αντίστοιχων σκαφών, έφεραν σημαντική ναυπηγική δράση.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Ισπανία, Ιταλία και Φινλανδία…
