Η Γερμανία βρίσκεται κοντά στην ανάθεση σύμβασης για την απόκτηση δύο γεωστατικών δορυφόρων υπέρυθρης ανίχνευσης (IR), με αποστολή τον έγκαιρο εντοπισμό εκτοξεύσεων βαλλιστικών πυραύλων. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία ευρωπαϊκής ικανότητας προειδοποίησης από το Διάστημα, σε έναν τομέα όπου τα ευρωπαϊκά κράτη του ΝΑΤΟ εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με πληροφορίες του γερμανικού Hartpunkt, οι διαπραγματεύσεις για τους δύο δορυφόρους του προγράμματος Satellite Based Missile Detection (SBMD) έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί. Ως κύριος ανάδοχος αναφέρεται η Airbus Defence and Space, με τον όμιλο OHB (Orbitale Hochtechnologie Bremen) σε ρόλο υποκατασκευαστή. Η σχετική πρόταση αναμένεται να υποβληθεί τον Δεκέμβριο στην Επιτροπή Προϋπολογισμού της Bundestag, καθώς οι γερμανικές αμυντικές συμβάσεις αξίας άνω των 25 εκατ. ευρώ απαιτούν κοινοβουλευτική έγκριση.
Εφόσον η διαδικασία ολοκληρωθεί χωρίς καθυστερήσεις και υπογραφεί η σύμβαση, η πρώτη επιχειρησιακή δυνατότητα θα μπορούσε να είναι διαθέσιμη το 2029 ή το 2030. Η εκτίμηση βασίζεται σε έναν τυπικό χρόνο κατασκευής γεωστατικών δορυφόρων τριών έως τεσσάρων ετών και δεν αποτελεί ακόμη επίσημο χρονοδιάγραμμα.
Οι δορυφόροι θα χρησιμοποιούν αισθητήρες υπέρυθρης ακτινοβολίας για την ανίχνευση του θερμικού ίχνους που δημιουργούν οι κινητήρες ενός βαλλιστικού πυραύλου κατά την εκτόξευση και κυρίως στη φάση επιτάχυνσης (boost phase). Η έγκαιρη αναγνώριση επιτρέπει την εκτίμηση της τροχιάς και της πιθανής περιοχής πρόσκρουσης, παρέχοντας πολύτιμο χρόνο στα κέντρα διοίκησης και στα συστήματα αντιβαλλιστικής άμυνας.
Η σημασία της δυνατότητας αυτής είναι ιδιαίτερα μεγάλη απέναντι σε πυραύλους που εκτοξεύονται από μεγάλες αποστάσεις. Τα επίγεια ραντάρ περιορίζονται από την καμπυλότητα της Γης και τον ορίζοντα ραντάρ, ενώ οι δορυφόροι μπορούν να εντοπίζουν την εκτόξευση πριν ο πύραυλος εισέλθει στην περιοχή επιτήρησης των επίγειων αισθητήρων. Η προειδοποίηση από το Διάστημα δεν υποκαθιστά, πάντως, τα ραντάρ παρακολούθησης και ελέγχου πυρός, αλλά αποτελεί το πρώτο επίπεδο μιας ολοκληρωμένης αντιβαλλιστικής αρχιτεκτονικής.
Το πρόγραμμα SBMD θα αποτελέσει ουσιαστικό πυλώνα της αγοράς του αντιβαλλιστικού συστήματος Arrow 3 από την Γερμανία.
Το γερμανικό σχέδιο φαίνεται ότι δεν περιορίζεται στους δύο γεωστατικούς δορυφόρους. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, το υπουργείο Άμυνας εξετάζει επιπλέον τη δημιουργία δορυφορικού αστερισμού χαμηλής τροχιάς (LEO), έχοντας ήδη αρχίσει προκαταρκτική διερεύνηση της αγοράς.
Η ανάπτυξη ενός τέτοιου αστερισμού θα μπορούσε να συμπληρώσει τους γεωστατικούς αισθητήρες, προσφέροντας μεγαλύτερη συχνότητα παρατηρήσεων και δυνατότητα παρακολούθησης απειλών με πιο σύνθετα χαρακτηριστικά πτήσης, όπως τα υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης (HGV). Ωστόσο, οι δορυφόροι LEO παραμένουν για περιορισμένο χρόνο πάνω από κάθε γεωγραφική περιοχή, γεγονός που απαιτεί μεγάλο αριθμό διαστημικών οχημάτων για συνεχή κάλυψη, καθώς και σύνθετη διασύνδεση αισθητήρων και σταθμών εδάφους.
Η νέα προσπάθεια συνδέεται με τη σημαντική αύξηση των γερμανικών δαπανών για στρατιωτικές διαστημικές υπηρεσίες. Στο πλαίσιο των τροποποιήσεων του προϋπολογισμού του 2027 προβλέπεται αύξηση των μελλοντικών δημοσιονομικών δεσμεύσεων κατά περίπου 3,16 δισ. ευρώ, από 6,9 δισ. σε περισσότερα από 10 δισ. ευρώ. Η σχετική αιτιολόγηση αναφέρεται σε διαστημικά δίκτυα αισθητήρων, υπηρεσίες εκτόξευσης και λειτουργική υποστήριξη του SBMD.
Η συγκεκριμένη επένδυση εντάσσεται σε έναν πολύ μεγαλύτερο γερμανικό σχεδιασμό. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους είχε ανακοινώσει πρόθεση διάθεσης περίπου 35 δισ. ευρώ έως το 2030 για την ενίσχυση των στρατιωτικών διαστημικών δυνατοτήτων και της ασφάλειας στο Διάστημα. Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται οι δορυφορικές επικοινωνίες, η αναγνώριση, η επιτήρηση, η προστασία των διαστημικών υποδομών και η έγκαιρη προειδοποίηση.
Κρίσιμη παράμετρος του προγράμματος είναι η συνεργασία με τη Γαλλία, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας JEWEL, που αποσκοπεί στην ανάπτυξη ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ανίχνευσης πυραυλικών απειλών. Οι δύο χώρες συμφώνησαν το 2025 να συνεργαστούν στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ ο γαλλικός σχεδιασμός προβλέπει την απόκτηση γεωστατικού δορυφόρου υπέρυθρης ανίχνευσης πριν από το 2035, σε συνδυασμό με κινητά ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης UHF.
Η γαλλογερμανική συνεργασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ευρώπη επιχειρεί να δημιουργήσει μεγαλύτερη αυτονομία στην προειδοποίηση για πυραυλικές επιθέσεις. Σήμερα, οι ΗΠΑ διαθέτουν ένα ανεπτυγμένο δίκτυο δορυφόρων έγκαιρης προειδοποίησης, με τα συστήματα DSP και SBIRS και τη μετάβαση σε νεότερες αρχιτεκτονικές, όπως το Next-Generation OPIR και οι αστερισμοί παρακολούθησης πυραύλων σε χαμηλές τροχιές.
Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από αμερικανικά δεδομένα δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά και την ταχύτητα διάθεσης πληροφοριών, τη δυνατότητα ανεξάρτητης αξιολόγησης απειλών και τον έλεγχο της επιχειρησιακής αλυσίδας προειδοποίησης. Η ανάπτυξη γερμανικών και γαλλικών αισθητήρων θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα ανταλλαγής δεδομένων στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Για τη Γερμανία, το SBMD θα αποτελέσει επίσης σημαντικό συμπλήρωμα της αντιβαλλιστικής άμυνας, στην οποία εντάσσονται τα Patriot και το υπό προμήθεια ισραηλινό Arrow 3. Η αποτελεσματικότητα τέτοιων συστημάτων εξαρτάται όχι μόνο από τις επιδόσεις των αναχαιτιστικών πυραύλων, αλλά και από την έγκαιρη αναγνώριση της απειλής, την ακριβή παρακολούθησή της και τη διασύνδεση των αισθητήρων με τα κέντρα διοίκησης.
Η επιλογή Airbus και OHB, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα σηματοδοτήσει ένα ακόμη βήμα στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής διαστημικής αμυντικής βιομηχανίας. Προς το παρόν, ωστόσο, η σύμβαση δεν έχει υπογραφεί και παραμένουν άγνωστα το τελικό κόστος, η ακριβής τεχνική διαμόρφωση των δορυφόρων και ο βαθμός διασύνδεσής τους με τη μελλοντική γαλλογερμανική αρχιτεκτονική.