Η ανάπτυξη περισσότερων από 2.000 στρατιωτών του Ελ Σαλβαδόρ στην Αϊτή σηματοδοτεί μια σημαντική κλιμάκωση της διεθνούς προσπάθειας για την αντιμετώπιση των ένοπλων συμμοριών που έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους μεγάλο μέρος της πρωτεύουσας Πορτ-ο-Πρενς. Παράλληλα, όμως, δημιουργεί νέα ερωτήματα σχετικά με τον επιχειρησιακό συντονισμό, τη νομιμοποίηση της επέμβασης και τις πραγματικές επιδιώξεις του Ναγίμπ Μπουκέλε, προέδρου του Σαλβαδόρ.

Η απόφαση ελήφθη στα τέλη Οκτωβρίου, μετά την εξαφάνιση τεσσάρων στρατιωτικών τεχνικών της πολεμικής αεροπορίας του Ελ Σαλβαδόρ, οι οποίοι συμμετείχαν στη διεθνή Δύναμη Καταστολής Συμμοριών (Gang Suppression Force – GSF), υπό την υποστήριξη του ΟΗΕ. Οι τέσσερις άνδρες δέχθηκαν επίθεση σε περιοχή κοντά στην πρωτεύουσα, ενώ επέστρεφαν στη βάση τους με τεθωρακισμένο όχημα. Η τύχη τους παραμένει άγνωστη, παρά την παράδοση τεσσάρων σορών από τις αϊτινές αρχές, όπου ο Μπουκέλε αμφισβήτησε αν πράγματι ήταν οι εξαφανισμένοι συμπατριώτες του.

Η ανάπτυξη των δυνάμεων του Σαλβαδόρ δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στην αναζήτηση των αγνοουμένων. Οι στρατιώτες συμμετείχαν σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον σημαντικών προπυργίων των συμμοριών, μεταξύ των οποίων και η οργάνωση 400 Mawozo, υπό τον Wilson Joseph, γνωστού ως «Lanmò San Jou». Ιδιαίτερη σημασία είχε η ανακατάληψη του σταδίου Sylvio Cator στις 13 Νοεμβρίου, σε κοινή επιχείρηση με τις αϊτινές δυνάμεις ασφαλείας. Ο Μπουκέλε ανακοίνωσε ότι η εγκατάσταση θα μετατραπεί σε επιχειρησιακή βάση, προκειμένου να συνεχιστεί η προώθηση σε περιοχές που ελέγχονται από τις συμμορίες.

Ο Μπουκέλε προβάλλει ως πρότυπο της παρέμβασης την εγχώρια εκστρατεία καταστολής της εγκληματικότητας, η οποία βασίστηκε σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης, μαζικές συλλήψεις και εκτεταμένη χρήση στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων. Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταγγείλει αυθαίρετες συλλήψεις, βασανιστήρια και σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων.

Αυτό ακριβώς αποτελεί και το μεγαλύτερο σημείο προβληματισμού στην Αϊτή. Ο ΟΗΕ έχει επισημάνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της νέας στρατιωτικής ανάπτυξης βρίσκεται εκτός της επίσημης δομής και των μηχανισμών εποπτείας της GSF. Η Διεθνής Αμνηστία έχει ζητήσει τη δημοσιοποίηση της συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών και σαφείς εγγυήσεις για την προστασία των αμάχων.

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει θετικά την αποφασιστικότερη στρατιωτική δράση, καθώς η διεθνής αποστολή δυσκολεύεται να αποκτήσει ενιαία διοίκηση και επαρκή επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν εγγυάται την αποκατάσταση της ασφάλειας.

Τελικά, η αποστολή του Σαλβαδόρ αποτελεί ένα σημαντικό τεστ για τη δυνατότητα εξαγωγής ενός μοντέλου καταστολής της εγκληματικότητας σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ανακατάληψη εδαφών από τις συμμορίες, αλλά η δημιουργία συνθηκών μόνιμης ασφάλειας, χωρίς η αντιμετώπιση της βίας να οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο αυθαιρεσίας και αποσταθεροποίησης.