Η αμυντική βιομηχανία των χωρών του ΝΑΤΟ εξακολουθεί να μην μπορεί να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση για οπλικά συστήματα και πυρομαχικά, παρά τη σημαντική ενίσχυση της παραγωγής τα τελευταία χρόνια. Αυτό επισήμανε ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, καλώντας τις εταιρείες να επιταχύνουν περαιτέρω τις επενδύσεις, να αυξήσουν την παραγωγική τους ικανότητα και να περιορίσουν τους χρόνους παράδοσης.
Μιλώντας στο Atlantic Future Forum, που πραγματοποιήθηκε στο βρετανικό αεροπλανοφόρο HMS Prince of Wales κατά την παραμονή του στο Όσλο, ο Ρούτε αναγνώρισε ότι οι αμυντικές εταιρείες έχουν ήδη επεκτείνει τις γραμμές παραγωγής τους, υπογράμμισε όμως ότι η προσφορά εξακολουθεί να υπολείπεται των αναγκών.
«Η ζήτηση εξακολουθεί να υπερβαίνει την προσφορά», ανέφερε, απευθύνοντας έκκληση για ακόμη μεγαλύτερη παραγωγή, ταχύτερη καινοτομία και στενότερη συνεργασία μεταξύ των βιομηχανιών. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε», πρόσθεσε.
Το πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς αυξάνουν θεαματικά τις αμυντικές τους δαπάνες, χωρίς η βιομηχανική παραγωγή να ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό. Σύμφωνα με τον Ρούτε, οι πρόσθετες αμυντικές επενδύσεις των ευρωπαϊκών συμμάχων και του Καναδά κατά τη διετία 2025–2026 ξεπερνούν συνολικά τα 250 δισ. δολάρια.
Οι πόροι αυτοί κατευθύνονται κυρίως στην αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, στα όπλα κρούσης ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς, στα μη επανδρωμένα συστήματα και στις δυνατότητες πληροφοριών και επιτήρησης. Ωστόσο, η αύξηση των προϋπολογισμών δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε διαθέσιμα οπλικά συστήματα, καθώς η επέκταση της παραγωγής απαιτεί νέες εγκαταστάσεις, εξειδικευμένο προσωπικό και ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ ανέφερε επίσης ότι πέντε σύμμαχοι αναμένεται να φτάσουν ή να υπερβούν το 2026 τον νέο στόχο συνολικών δαπανών ύψους 5% του ΑΕΠ. Ο στόχος, που συμφωνήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής της Χάγης το 2025, προβλέπει έως το 2035 την κατεύθυνση τουλάχιστον 3,5% του ΑΕΠ σε βασικές αμυντικές ανάγκες και έως 1,5% σε ευρύτερες δαπάνες ασφάλειας και ανθεκτικότητας.
Η ανεπάρκεια παραγωγικής ικανότητας δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Σε προηγούμενη παρέμβασή του, τον Σεπτέμβριο, ο Ρούτε είχε επισημάνει ότι ούτε οι αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες μπορούν σήμερα να καλύψουν πλήρως τη ζήτηση. Είχε αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τους αντιαεροπορικούς και αντιβαλλιστικούς πυραύλους, για τους οποίους οι ανάγκες της Ουκρανίας και των χωρών του ΝΑΤΟ υπερβαίνουν τους διαθέσιμους ρυθμούς παραγωγής.
Η διαπίστωση αυτή συνδέεται και με τη συζήτηση για την προτίμηση ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων στις εξοπλιστικές προμήθειες. Κατά τον Ρούτε, η άμεση προτεραιότητα είναι να αυξηθεί η συνολική παραγωγή και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ώστε οι σύμμαχοι να μπορούν να αποκτούν εγκαίρως τα μέσα που χρειάζονται.
Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας προειδοποίησε για την αυξανόμενη συχνότητα υβριδικών ενεργειών εναντίον συμμαχικών χωρών, επισημαίνοντας ότι η ανθεκτικότητα πρέπει να ενισχυθεί όχι μόνο στις Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά και στις κρατικές υπηρεσίες, στις επιχειρήσεις και στις κρίσιμες υποδομές. Ανέφερε τη Νορβηγία και τη Σουηδία ως παραδείγματα χωρών που προωθούν τη συνεργασία μεταξύ στρατιωτικού και πολιτικού τομέα.
Το βασικό ζητούμενο για το ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον μόνο η εξασφάλιση μεγαλύτερων αμυντικών προϋπολογισμών, αλλά η μετατροπή τους σε πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες. Η αναπλήρωση των αποθεμάτων που έχουν μειωθεί λόγω της υποστήριξης προς την Ουκρανία, η κάλυψη νέων εθνικών παραγγελιών και η διατήρηση επαρκών αποθεμάτων για ενδεχόμενη σύγκρουση απαιτούν σταθερή αύξηση της παραγωγής επί σειρά ετών.
Το πρόβλημα συνοψίστηκε χαρακτηριστικά και από τον πρώην αρχηγό του βρετανικού Ναυτικού, ναύαρχο σερ Φίλιπ Τζόουνς, ο οποίος μιλώντας στο ίδιο συνέδριο κάλεσε τη βιομηχανία να παραδίδει πραγματικά προϊόντα και όχι απλώς παρουσιάσεις PowerPoint.
Η παρέμβαση Ρούτε υπογραμμίζει έτσι μια βασική αδυναμία της σημερινής ευρωπαϊκής επανεξοπλιστικής προσπάθειας: οι πολιτικές αποφάσεις για αύξηση των δαπανών λαμβάνονται ταχύτερα από όσο μπορεί να επεκταθεί η βιομηχανική βάση που θα τις υποστηρίξει.