Η Ιταλία εξακολουθεί να μην έχει αποφασίσει ποιο αεροσκάφος θα επιλέξει για την αποκατάσταση των ανθυποβρυχιακών δυνατοτήτων της, σχεδόν μία δεκαετία μετά την απόσυρση των Breguet Atlantic. Παρά την πρόβλεψη για την απόκτηση έξι νέων αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας, το πρόγραμμα Maritime Multi-Mission Aircraft (M3A) παραμένει χωρίς οριστική επιλογή τύπου και σαφές χρονοδιάγραμμα παραδόσεων, όπως επισημαίνει ο ιστότοπος Itamilradar, σχολιάζοντας τον τελευταίο αμυντικό προγραμματισμό της χώρας.

Η εκκρεμότητα έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία, καθώς η Ιταλία βρίσκεται στο κέντρο της Μεσογείου, όπου η αυξημένη δραστηριότητα υποβρυχίων, η προστασία των θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας και η επιτήρηση κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών δημιουργούν αυξανόμενες απαιτήσεις. Παρά τον ισχυρό στόλο του ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού, η χώρα στερείται αεροσκαφών σταθερών πτερύγων με ολοκληρωμένες δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW).

Η κατάσταση αυτή διαμορφώθηκε το 2017, όταν αποσύρθηκαν τα τελευταία Dassault–Breguet Atlantic, τα οποία επί δεκαετίες αποτελούσαν τον βασικό κορμό της ιταλικής εναέριας ανθυποβρυχιακής επιτήρησης. Για την προσωρινή αντικατάστασή τους αποκτήθηκαν τέσσερα Leonardo P-72A, βασισμένα στο ATR 72-600, τα οποία διαθέτουν ραντάρ θαλάσσιας επιτήρησης, ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες και το σύστημα αποστολής ATOS.

Τα P-72A, ωστόσο, δεν διαθέτουν πλήρη εξοπλισμό ανθυποβρυχιακού πολέμου, όπως σύστημα επεξεργασίας ακουστικών δεδομένων από ηχοσημαντήρες και δυνατότητα προσβολής υποβρυχίων με τορπίλες. Συνεπώς, παρά την αξία τους σε αποστολές επιτήρησης, αναγνώρισης και έρευνας-διάσωσης, δεν αποτελούν πραγματικούς αντικαταστάτες των Atlantic. Το βάρος των ανθυποβρυχιακών επιχειρήσεων έχει μεταφερθεί κυρίως στα πλοία επιφανείας και στα ελικόπτερα του ιταλικού Ναυτικού.

Το πρόγραμμα M3A αποτελεί κοινή προσπάθεια της Aeronautica Militare και της Marina Militare και προβλέπει την απόκτηση έξι αεροσκαφών με δυνατότητες ανθυποβρυχιακού και αντιπλοϊκού πολέμου, επιτήρησης, συλλογής πληροφοριών και ηλεκτρονικού πολέμου. Στο έγγραφο αμυντικού προγραμματισμού 2025–2027 είχαν προβλεφθεί συνολικά 1,136 δισ. ευρώ, με 30 εκατ. ευρώ το 2027, 562 εκατ. την περίοδο 2028–2030 και 544 εκατ. ευρώ τα επόμενα χρόνια. Πρόκειται για χρηματοδοτικό σχεδιασμό του προγράμματος και όχι για ολοκληρωμένη σύμβαση προμήθειας έξι αεροσκαφών.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε δύο βασικές επιλογές. Η πρώτη είναι το Boeing P-8A Poseidon, το οποίο έχει ήδη επιλεγεί από αρκετούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Νορβηγία και η Γερμανία.

Η επιλογή του P-8A θα εξασφάλιζε στην Ιταλία υψηλή διαλειτουργικότητα με τις αεροναυτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ και πρόσβαση σε ένα ώριμο σύστημα που βρίσκεται ήδη σε παραγωγή. Ωστόσο, θα συνεπαγόταν σημαντική εξάρτηση από τις ΗΠΑ ως προς την υποστήριξη, τις αναβαθμίσεις και την ενσωμάτωση ορισμένων εθνικών συστημάτων.

Η δεύτερη επιλογή είναι το ιαπωνικό Kawasaki P-1, το τετρακινητήριο αεροσκάφος που σχεδιάστηκε εξαρχής για αποστολές ναυτικής συνεργασίας και βρίσκεται σε υπηρεσία με την Ιαπωνική Ναυτική Δύναμη Αυτοάμυνας. Το P-1 διαθέτει ολοκληρωμένο εξοπλισμό ASW, συστήματα ακουστικής επεξεργασίας και δυνατότητα μεταφοράς τορπιλών και αντιπλοϊκών πυραύλων.

Η ιαπωνική πρόταση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Ρώμη, καθώς συνδέεται με τη στενή αμυντική και βιομηχανική συνεργασία των δύο χωρών στο πρόγραμμα μαχητικού έκτης γενιάς GCAP, μαζί με τη Βρετανία. Τον Μάρτιο του 2025, ο τότε αρχηγός της Ιταλικής Αεροπορίας, πτέραρχος Luca Goretti, είχε επιβεβαιώσει ότι το P-1 αποτελεί μία από τις εξεταζόμενες επιλογές, αναφερόμενος παράλληλα στις δυνατότητες περαιτέρω συνεργασίας με την Ιαπωνία.

Αεροσκάφος ναυτικής περιπολίας Kawasaki P-1 της Ιαπωνίας με αριθμό 5538 σε προσγείωση

Μια συμφωνία για το P-1 θα μπορούσε να συνοδευτεί από συμμετοχή της ιταλικής βιομηχανίας, κυρίως της Leonardo και της ELT Group, στην ολοκλήρωση αισθητήρων, ηλεκτρονικών συστημάτων και εξοπλισμού αποστολής. Θα μπορούσε επίσης να συνδεθεί με ευρύτερες βιομηχανικές συμφωνίες, καθώς η Ιαπωνία έχει εξετάσει ιταλικές προτάσεις για την ανανέωση του στόλου εκπαιδευτικών αεροσκαφών της.

Ωστόσο, το P-1 δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει εξαγωγική παραγγελία, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το κόστος υποστήριξης ενός μικρού ιταλικού στόλου, την εφοδιαστική αλυσίδα και τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών. Αντίθετα, το P-8A διαθέτει ήδη ευρεία διεθνή βάση χρηστών και καθιερωμένο σύστημα υποστήριξης.

Στη συζήτηση έχουν εμφανιστεί και άλλες προτάσεις, όπως μια μελλοντική έκδοση ναυτικής συνεργασίας του Airbus A321, καθώς και μικρότερες πλατφόρμες βασισμένες σε επιχειρηματικά αεροσκάφη ή στο Leonardo C-27J. Οι λύσεις αυτές, όμως, είτε βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης είτε παρουσιάζουν περιορισμούς σε ακτίνα δράσης, μεταφερόμενο εξοπλισμό και αυτονομία, σε σύγκριση με τα P-8A και P-1.

Η καθυστέρηση είναι αξιοσημείωτη, καθώς ήδη από τις αρχές του 2024 η ιταλική στρατιωτική ηγεσία είχε χαρακτηρίσει επείγουσα την ανάγκη αποκατάστασης της ανθυποβρυχιακής ικανότητας, εκφράζοντας την επιθυμία να αποκτηθεί νέα πλατφόρμα έως το 2029. Με δεδομένο ότι δεν έχει ακόμη επιλεγεί αεροσκάφος, η επίτευξη αυτού του στόχου γίνεται ολοένα δυσκολότερη.